Ríkisstörfum fjölgaði um nær 5.000 í tíð síðustu ríkisstjórnar

Stöðu­gildi á vegum rík­is­ins voru 29.054 þann 31. des­em­ber 2024 og fjölg­aði um 538 á lands­vísu á árinu eða um 1,9 pró­sent.

Þetta kemur fram í nýrri töl­fræði Byggða­stofn­unar. Samkvæmt mæla­borði stofn­un­ar­innar voru 24.343 stöðu­gildi á vegum rík­is­ins í lok árs 2017 þegar rík­is­stjórn Vinstri grænna, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar­fólks hafði nýtekið við völdum. Fjölgaði því rík­is­störfum um 4.711 á þeim tæpu tveimur kjör­tíma­bilum sem rík­is­stjórnin var við völd, eða um rúm­lega 19 pró­sent.

Á sama tíma­bili fjölg­aði íbúum Íslands um tæp 14 pró­sent og því ljóst að rík­is­störfum fjölg­aði vel umfram fólks­fjölgun.

„Báknið“ stækkaði

Þessi fjölgun starfa á vegum rík­is­ins vekur athygli í ljósi þess að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fór með fjár­mála­ráðu­neytið allan þann tíma sem þetta rík­is­stjórn­ar­sam­starf átti sér stað fyrir utan rúma tvo síð­ustu mán­uði þess. Var Bjarni Bene­dikts­son, þá for­maður flokks­ins, fjár­mála­ráð­herra megnið af tím­anum og ábyrgur fyrir fram­lagn­ingu fjár­laga­frum­varps rík­is­stjórn­ar­innar.

Á síð­unni „Sjálf­stæð­is­stefnan í hnot­skurn“ á vef flokks­ins segir að kjör­orð flokks­ins séu meðal ann­ars: „Báknið burt.” Flokk­ur­inn hafði þetta í fyr­ir­rúmi í kosn­inga­bar­áttu sinni fyrir Alþing­is­kosn­ingar í fyrra og bar fyrsti kafli kosn­inga­á­herslum hans tit­il­inn „Minna ríki“. Í honum voru til­lögur á borð við „Fækkum rík­is­stofn­unum úr 160 í 100“ og „Bjóðum út verk­efni - ríkið þarf ekki að vinna öll verk“.

Flokk­ur­inn hefur þannig lengi talað fyrir minni rík­is­af­skiptum en fjöldi starfa á vegum rík­is­ins hefur hins vegar blásið út á meðan hann hefur verið við stjórn­völin. Í raun er hægt að líta lengra aftur í töl­fræði Byggða­stofn­unar, til loka árs 2014 þegar flokk­ur­inn hafði þá árið áður myndað rík­is­stjórn með Fram­sókn­ar­flokki undir for­sæti þáver­andi for­manns Fram­sóknar, Sig­mundar Davíðs Gunn­laugs­sonar.

Voru stöðu­gildi á vegum rík­is­ins 22.751 í lok árs 2014. Það kjör­tíma­bil var Bjarni Bene­dikts­son einnig fjár­mála­ráð­herra. Hefur þeim þannig fjölgað um 6.303 á þessum ára­tug eða 27,7 pró­sent.

Fjölgunin vegna heilbrigðismála og Háskóla Íslands

Flest stöðu­gildi á vegum rík­is­ins eru á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, að því fram kemur í grein­ingu Byggða­stofn­unar, enda er meiri­hluti lands­manna búsettur þar. Hins vegar er hlut­fall stöðu­gilda á höf­uð­borg­ar­svæð­inu 70% en hlut­fall lands­manna sem þar býr aðeins 64%.

„Mesta hlut­falls­lega fjölg­unin var erlendis“

Stöðu­gildum fjölg­aði mest á höf­uð­borg­ar­svæð­inu í fyrra eða um 491 milli ára, mest vegna Land­spít­ala, Heilsu­gæslu höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins og Háskóla Íslands. „Mesta hlut­falls­lega fjölg­unin var erlendis, fyrst og fremst vegna stöðu­gilda við alþjóð­lega þró­un­ar­sam­vinnu,“ segir í grein­ingu Byggða­stofn­unar en stöðu­gildi erlendis voru 75 í fyrra, aðal­lega í erlendum sendi­ráðum, og hafði fjölgað um ell­efu á milli ára. „Þar fyrir utan fjölg­aði stöðu­gildum hlut­falls­lega mest á Vest­fjörðum eða um 6,5% en sú fjölgun er aðal­lega á Ísafirði. Mesta fækkun stöðu­gilda var á Suð­ur­landi, 36 stöðu­gildi eða 2,0%.“