Smitum og innlögnum fjölgað í Danmörku

Er öllum tak­mörk­unum vegna COVID-19 var aflétt hér á landi í sumar kom ber­lega í ljós að þrátt fyrir útbreidda bólu­setn­ingu getur fjöldi alvar­legra veikra, full­bólu­settra sem óbólu­settra, orðið það mik­ill að alvar­legt ástand skap­ist á sjúkra­húsum lands­ins. Vís­bend­ingar um svip­aða þróun má nú sjá í Danmörku, þar sem smitum og inn­lögnum hefur fjölgað frá því að öllum tak­mark­andi aðgerðum var aflétt í byrjun sept­em­ber og á Englandi þar sem flestu var aflétt um mitt sumar.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í ítar­legu minn­is­blaði Þórólfs Guðna­sonar sótt­varna­læknis til heil­brigð­is­ráð­herra. Í því fjall­aði hann um þrjá kosti sem stjórn­völd stæðu nú frammi fyrir varð­andi sótt­varna­að­gerðir inn­an­lands. Rík­is­stjórnin ákvað í morgun að aflétta þegar á mið­nætti tak­mark­andi aðgerðum að mestu og stefnir á að þeim öllum verði aflétt eftir mánuð.

[adspot]

Í minn­is­blaði sínu fer Þórólfur m.a. yfir stöð­una á far­aldr­inum í nágranna­lönd­unum.

Danmörk

Í Danmörku er þátt­taka í bólu­setn­ingum svipuð og á Íslandi. Þar var öllum tak­mark­andi aðgerðum aflétt í byrjun sept­em­ber vegna góðrar stöðu far­ald­urs­ins og útbreiddrar þátt­töku í bólu­setn­ingum. Fyrstu tvær vik­urnar eftir aflétt­ingu fækk­aði dag­legum fjölda til­fella en frá 22. sept­em­ber hefur smitum fjölgað á ný úr rúm­lega 300 upp í 700-800 á dag. „Fjöldi inn­lagna á sjúkra­hús hefur hins vegar verið nokkuð stöð­ugur en síð­ustu dag­ana hefur þeim fjölgað nokkuð,“ skrifar Þórólfur.

Í Danmörku eru tekin mörg sýni dag­lega (PCR) fyrir COVID-19 og er fjöld­inn sam­bæri­legur þeim fjölda sem tek­inn er á Íslandi. „Á þess­ari stundu er því ekki hægt að segja með vissu hver end­an­legur árangur af aflétt­ingum verður.“

Noregur

Í Noregi var öllum tak­mörk­unum inn­an­lands vegna COVID-19 aflétt 25. sept­em­ber í ljósi góðrar stöðu far­ald­urs­ins og útbreiddrar bólu­setn­ingar. Frá þeim tíma hefur ekki orðið vart aukn­ingar á fjölda dag­legra til­fella eða inn­lagna á sjúkra­hús, skrifar Þórólfur. Talsvert færri sýni eru tekin hlut­falls­lega í Noregi á degi hverjum en á Íslandi og í Danmörku.

„Tíminn á því eftir að leiða í ljós hvort aukn­ing verður þar í fjölda smita og inn­lagna því a.m.k. 2-3 vikur geta liðið frá aflétt­ingu aðgerða þar til breyt­inga á fjölda smita verður vart.“

Svíþjóð

Í Svíþjóð var svo til öllum tak­mörk­unum inn­an­lands vegna COVID-19 aflétt 29. sept­em­ber og munu frek­ari til­slak­anir taka gildi 1. nóv­em­ber. Á þeim rúm­lega tveimur vikum sem liðnar eru frá því að tak­mörk­unum var aflétt hefur ekki orðið vart aukn­ingar á dag­legum fjölda smita né inn­lagna á sjúkra­hús vegna COVID-19.

Þórólfur bendir á að þátt­taka í bólu­setn­ingu í Svíþjóð gegn COVID-19 sé heldur minni en á Íslandi en lík­legt er að fleiri hafi smit­ast fyrr í í far­aldr­inum í Svíþjóð og „betra nátt­úru­legt ónæmi sé því í sænsku sam­fé­lagi. Afleið­ingar af aflétt­ingu aðgerða eru þannig ekki að fullu komnar fram þar sem að ein­ungis rúm­lega tvær vikur eru liðnar frá aflétt­ingu þeirra.“

Finnland

Í Finn­landi eru enn tölu­verðar sam­fé­lags­legar tak­mark­anir í gangi vegna COVID-19 en stefnt er að aflétt­ingu allra tak­mark­ana þegar þátt­taka í bólu­setn­ingu hefur náð 80 pró­sentum. Þar hefur dag­legum fjölda til­fella fjölgað tals­vert síð­ast­liðnar þrjár vikur eða frá rúm­lega 300 upp í rúm­lega 600 án þess að fleiri hafi þurft að leggj­ast inn á sjúkra­hús.

England

Í Englandi var mörgum sam­fé­lags­legum tak­mörk­unum aflétt í júlí. Þar hefur náðst að full bólu­setja um 78 pró­sent allra 12 ára og eldri en þrátt fyrir það hefur greindum smitum fjölgað umtals­vert und­an­farnar vikur þótt færri sýni séu tekin á hverjum degi. Einnig hefur inn­lögnum á sjúkra­hús fjölgað sem og dauðs­föllum af völdum COVID-19.

Ekkert fulbólusett barn greinst með COVID-19

Í dag hafa um 75 pró­sent fólks á Íslandi verið full­bólu­sett og um 90 pró­sent allra 12 ára og eldri. Um 70 pró­sent barna á aldr­inum 12-15 ára hafa fengið að minnsta kosti eina sprautu bólu­efnis og um 65 pró­sent verið full­bólu­sett.

[links]Af þeim 5.800 ein­stak­lingum sem greinst hafa með COVID-19 í bylgj­unni sem hófst í byrjun júlí voru 58 pró­sent full­bólu­sett. Sótt­varna­læknir bendir í minn­is­blaði sínu á að þetta hlut­fall hafi lækkað síð­ustu vik­urnar og það sem af er októ­ber voru 42 pró­sent nýgreindra full­bólu­sett, 57 pró­sent óbólu­sett og 1 pró­sent hálf­bólu­sett. Ekkert full­bólu­sett barn á aldr­inum 12-15 ára hefur greinst með sjúk­dóm­inn.

„Við sam­an­burð á hlut­falli smita meðal óbólu­settra og bólu­settra þá kemur í ljós að líkur á smiti hjá óbólu­settum eru þrefalt meiri en hjá bólu­settum og líkur á inn­lögn á sjúkra­hús eru fimm sinnum hærri,“ skrifar Þórólfur í ítar­legri sam­an­tekt sinni. Þá séu vís­bend­ingar um að veik­indi séu að öllu jöfnu væg­ari hjá bólu­settum.

Þó að tek­ist hafi að full­bólu­setja 75 pró­sent lands­manna og tæp­lega 90 pró­sent allra 12 ára og eldri, þá er, að mati Þórólfs, ekki hægt að segja að ónæmi í sam­fé­lag­inu gegn kór­ónu­veirunni sé orðið það mikið að lítil sem engin hætta sé á útbreiddu smiti. „Þar sem að engin merki eru um að COVID-19 sé að hverfa úr heim­inum þá verður það mikil áskorun fyrir íslensk stjórn­völd á kom­andi miss­erum að takast á við COVID-19 án þess að skerða rétt­indi almenn­ings ekki um of.“