Vilji fyrir algjörri fríverslun við Breta

Brott­hvarf Bret­lands úr Evr­ópu­sam­band­inu gæti raskað veru­lega íslenskum við­skipta­hags­munum, ekki síst í sjáv­ar­út­vegi sem á mikið undir við­skiptum og öðrum sam­skiptum við Bretland. Þetta kemur fram í Fiski­fréttum í morgun en rætt var við Stefán Hauk Jóhann­es­son og Sig­ur­geir Þor­geirs­son um und­ir­bún­ing­inn að samn­inga­við­ræðum um fram­tíð­ar­sam­skipti við Breta eftir útgöngu þeirra úr Evr­ópu­sam­band­inu.

„Það er nú þannig að í gegnum EES samn­ing­inn og í ein­stökum til­vikum gagn­vart gamla EFTA samn­ingnum höfum við almennt mjög góð kjör inn á Evrópu,“ segir Sig­ur­geir Þor­geirs­son, ráð­gjafi hjá atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­inu.

„Það eru nokkrar afurðir hins vegar þar sem eru ekki algjör toll­fríð­indi eða að því er mönnum finnst ekki full­nægj­andi toll­kvótar og við munum sækja á um það, og það er held ég ekk­ert leynd­ar­mál og ég held að Bretum hafi þegar verið sagt það, að við viljum algjöra frí­verslun með sjáv­ar­af­urðir,“ segir hann í við­tal­inu. Hann segir jafn­framt að þetta verði helsta krafa Íslend­inga í við­ræð­unum við Breta en til vara að ekki verði lak­ari kjör heldur en bjóð­ast í dag.

„Þetta er algjört for­gangs­mál hjá okkar utan­rík­is­ráð­herra og rík­is­stjórn, og ég held að þar verði engin breyt­ing á þó hér verði rík­is­stjórn­ar­skipti. Þetta er svo stórt hags­muna­mál,“ segir Stefán Haukur Jóhann­es­son, for­maður stýri­hóps utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins sem sér um þessi mál, í við­tali við Fiski­fréttir.

Í við­tal­inu kemur einnig fram að íslenska stjórn­sýslan sé önnum kafin við að búa sig undir þessi vænt­an­legu umskipti og á vegum ráðu­neyt­anna sé unnið að því að kort­leggja mögu­leik­ana og móta samn­ings­mark­mið með íslenska hags­muni að leið­ar­ljósi.

Hagsmunir miklir

Stefán Haukur segir að Bretar séu eitt helsta við­skipta­land Íslend­inga þannig að hags­munir þar séu gríð­ar­miklir, ekki síst í sjáv­ar­út­vegs­málum. Og við það að Bretar gangi úr ESB séu þeir líka að ganga úr EES en í gegnum EES hafa Íslend­ingar góðan aðgang að Bret­lands­mörk­uðum og innri mark­aði Evr­ópu­sam­bands­ins. Þess vegna þurfi að vinna úr því og tryggja að ekki verði truflun á þessum mik­il­vægu við­skiptum sem Íslend­ingar eiga við Breta.

Annað grund­vall­ar­mál í vænt­an­legum við­ræðum við Breta segir Sig­ur­gerð snú­ast um að tryggja að engin snurða hlaupi á þráð­inn varð­andi flæði vöru yfir landa­mæri. „Það þýðir að við verðum að sjá til þess það verði áfram gagn­kvæm við­ur­kenn­ing á heil­brigð­is­skoðun í báðum löndum,“ segir hann en telur þó afar ólík­legt að á þessu muni steyta, segir í við­tal­inu.

„Því það er nú svo að ef Bretar gera sér ein­hverjar vonir um að ætla að hafa aðgang að innri mark­aði ESB, hvort sem þeir verða áfram á innri mark­aði eða gera ein­hverja samn­inga um það, þá verða þeir að upp­fylla slíkar kröfur og standa áfram að því kerfi sem þeir eru aðilar í dag,“ segir hann.

Brotthvarf Breta flækir málin frekar en hitt

Þriðja atriðið sem nefnt er í við­tal­inu í Fiski­fréttum, sem Íslend­ingar þurfa að fá nið­ur­stöðu í hvað sjáv­ar­út­veg­inn varðar, eru við­ræður og samn­ingar af ein­hverju tagi um deilistofna, sem flakka á milli lög­sagna ríkja þannig að þau verða að koma sér saman um ein­hverjar tak­mark­anir á veiðum úr þeim.

„Það er svo sem erfitt að sjá nákvæm­lega hvaða þýð­ingu brott­hvarf Breta hefur nema það er ljóst að það mun frekar flækja dæmið heldur en hitt,“ segir Sig­ur­geir. „Það fjölgar nátt­úr­lega um eitt strand­ríki, einn aðila að deilu­málum okkar um mak­ríl, kolmunna og norsk-íslenska síld. Og það er alla vega mín til­finn­ing að það muni ekki auð­velda lausn­ina.“

Ef þessi mál verða óleyst þegar Bretar ganga úr Evr­ópu­sam­band­inu gætu við­ræð­urnar orðið harla flóknar. „Það væri þess vegna afskap­lega mik­il­vægt fyrir okkur ef það væri hægt að ná að loka samn­ingum áður en þeir fara út, en kannski ekki lík­legt að það ger­ist.“

Hægt er að lesa við­talið í heild sinni á vef­síðu Fiski­frétta.