Róbert Spanó kjörinn forseti Mannréttindadómstóls Evrópu

Íslend­ing­ur­inn Róbert Spanó var í dag kjör­inn for­seti Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu. Hann tekur við emb­ætt­inu 18. maí næst­kom­andi. Frá­far­andi for­seti dóm­stóls­ins er Linos-Alex­andre Sicilianos frá Grikk­landi sem lauk níu ára skip­un­ar­tíma­bili sínu í ár.

Róbert var kjör­inn vara­for­seti dóm­stóls­ins fyrir rúmu ári síðan, eða 1. apríl 2019.

Hann var áður for­seti sinnar dóm­deildar frá því í maí 2017 og sat meðal ann­ars í dómnum sem dæmdi íslenska rík­inu í óhag í Lands­rétt­ar­mál­inu svo­kall­aða. Róbert sat í yfir­deild Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins sem hlust­aði á mál­flutn­ing í mál­inu í febr­úar síð­ast­liðnum og mun sitja þar áfram eftir að hann tekur við sem for­seti.

[adspot]Róbert fædd­ist í Reykja­vík þann 27. ágúst árið 1972.Hann útskrif­að­ist með gráðu í lög­fræði frá Háskóla Íslands árið 1997 og með masters­gráðu með áherslu á Evr­ópu­rétt og sam­an­burð­ar­lög­fræði frá Oxford-háskóla árið 2000.

Róbert vann sem vara­dóm­ari í hér­aðs­dómi árin 1997-1998 og var lög­fræði­ráð­gjafi og síðan aðstoð­ar­maður Umboðs­manns Alþingis frá 1998 til 2004. Hann var útnefndur Umboðs­maður Alþingis til bráða­birgða árið 2009 á meðan Tryggvi Gunn­ars­son starf­aði í rann­sókn­ar­nefnd um banka­hrunið. Róbert gegndi stöðu umboðs­manns til árs­ins 2013.

Árið 2009 var Róbert for­maður nefndar sem falið var að taka íslensk umferð­ar­lög til heild­ar­end­ur­skoð­unar og semja frum­varp til nýrra umferð­ar­laga.

Róbert var skip­aður laga­pró­fessor við Háskóla Íslands í nóv­em­ber árið 2006. Í sept­em­ber 2007 var hann kjör­inn vara­for­seti laga­deildar skó­lands og var síðar for­seti deild­ar­innar frá 2010 til 2013.

Róbert hóf níu ára tíma­bil sem dóm­ari við Mann­rétt­inda­dóm­stól Evrópu þann 1. nóv­em­ber árið 2013. Hann hefur skrifað mikið um mann­rétt­inda­lög, stjórn­lög, laga­túlkun og með­ferð saka­mála.

Mannréttindasáttmálinn lögfestur hér 1994

Ísland gekkst undir Mann­rétt­inda­sátt­mál­a Evrópu að þjóða­rétti árið 1953 en sam­kvæmt tví­eðlis­kenn­ingu þjóða­réttar hafði hann því ekki bein laga­leg áhrif hér á landi í rúm 40 ár eða fram að lög­fest­ingu árið 1994. Í kjöl­far lög­fest­ing­ar­innar var mann­rétt­inda­kafla stjórn­ar­skrár­innar breytt árið 1995 í sam­ræmi við sátt­mál­ann. Mann­rétt­inda­dóm­stól Evr­ópu er síðan ætlað að tryggja að aðild­ar­ríki Evr­ópu­ráðs­ins virði þau rétt­indi sem kveðið er á um í sátt­mál­an­um.

Dómar Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins eru þó ekki bind­andi að íslenskum lands­lögum og hafa þannig ekki bein og milli­liða­laust rétt­ar­á­hrif að íslenskum rétti. Sam­kvæmt athuga­semdum með frum­varpi að stjórn­skip­un­ar­lög­unum 1995 var þó reiknað með að dómar Mann­rétt­inda­dóm­stóls­ins myndu hafa leið­sagn­ar­gildi við skýr­ingu mann­rétt­inda­á­kvæða.