Mótmæla harðræði lögreglu í Kólumbíu

Mótmæli hafa staðið yfir í Kólumbíu síðan 28. apríl síð­ast­lið­inn. Upp­haf­lega beindust mót­mælin gegn fyr­ir­hug­uðum skatta­breyt­ingum sem Ivan Duque, for­seti lands­ins, vildi koma til leiðar til þess að reyna að reisa efna­hag­inn við eftir efna­hagslægð­ina sem af kór­ónu­veiru­far­aldr­inum hlaust. Í kjöl­far mik­illar hörku lög­reglu­yf­ir­valda í garð mót­mæl­anda tóku mót­mælin ákveðnum breyt­ingum, fleiri tóku þátt og mót­mælin beindust gegn harð­ræði lög­reglu.

Á Twitter-síðu félaga­sam­tak­anna Temblores segir að á fyrstu tíu dögum mót­mæl­anna, fram að morgni laug­ar­dags, hefðu 39 fallið í val­inn í mót­mæl­unum vegna aðgerða lög­reglu. Félaga­sam­tökin halda utan um til­kynn­ingar um ofbeld­is­verk af hendi lög­reglu og hefur The Guardian stuðst við tölur frá Temblores í sínum frétta­flutn­ingi af mót­mæl­unum. Opin­berar tölur eru lægri, þær segja að á fyrstu átta dögum mót­mæl­anna hefðu 26 fallið í val­inn. Til sam­an­burðar segja Temblores að á sama tíma­bili hafi 37 lát­ist vegna aðgerða lög­regl­unnar.

Frumvarp forsetans hefur verið dregið til baka

Mót­mæla­fundir voru skipu­lagðir af stærstu stétt­ar­fé­lögum lands­ins og verka­fólk streymdi að. Með í hóp­inn slóst fólk úr milli­stétt sem hafði áhyggjur af því að nýja lög­gjöfin myndi steypa þeim í fátækt. Tæplega helm­ingur lands­manna í Kólumbíu býr við fátækt og hefur kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn ein­ungis aukið mis­skipt­ingu þar í landi.

Skatta­laga­breyt­ingin sem um ræðir fólst meðal ann­ars í því að lækka skatt­leys­is­mörk. Breyt­ingin hefði haft áhrif á alla þá sem hafa meira en 2,6 millj­ónir pesóa í mán­að­ar­laun, eða rétt um 85 þús­und krónur. Þar að auki stóð til að fella á brott ýmsar und­an­þágur sem standa ein­stak­lingum til boða sem og að hækka ýmsa skatta sem lagðir eru á fyr­ir­tæki.

Mynd: EPA

Síðasta sunnu­dag dró Iván Duque, for­seti lands­ins, frum­varpið til baka. Engu að síður hafa mót­mælin haldið áfram enda þusti fólk út á götur til þess að mót­mæla við­brögðum stjórn­valda og hörku lög­regl­unnar. Fjöldi mót­mæl­enda óx eftir því sem á leið og í hópnum má nú finna kenn­ara, lækna, nema, verka­lýðs­leið­toga og aðgerð­ar­sinna í bland við íbúa lands­ins sem aldrei hafa mót­mælt á götum úti áður, líkt og New York Times fjallar um.

Í frétt mið­ils­ins er haft eftir Helenu Osorio, 24 ára gömlum hjúkr­un­ar­fræð­ingi að hún sé í sárum vegna ástands­ins í land­inu. „Það eina sem við getum gert til þess að láta raddir okkar heyr­ast er að mót­mæla,“ segir Helena sem mót­mælti í höf­uð­borg­inni Bogotá. „Og fyrir það erum við drepin.“

Annar við­mæl­andi mið­ils­ins, hin 28 ára gamla Mayra Lemus sem starfar sem kenn­ari, sagði mót­mælin snú­ast um meira en laga­breyt­ingar. „Þetta snýst ekki bara um breyt­ingar á skatta­lögum. Þetta snýst um spill­ingu, mis­skipt­ingu og fátækt. Og við unga fólkið höfum fengið okkur full­södd af þessu öllu saman.“

Kórónuveiran hefur leikið landið grátt

Mótmælin eru að hluta til fram­hald mót­mæla­öldu sem gekk yfir Suður-Ameríku á síð­ari hluta árs­ins 2019 þegar fólk mót­mælti meðal ann­ars á götum Bólivíu, Síle, Kólumbíu, Ekvador Perú og Ník­aragva. Mótmæli innan hvers lands voru hver með sínu sniði en öll áttu þau það sam­eig­in­legt að vera beint gegn spill­ingu stjórn­valda.

Mynd: EPA

Síðan kom heims­far­aldur kór­ónu­veiru sem bitn­aði illa á íbúum Suður-Ameríku á árinu 2020. Kirkju­garðar fyllt­ust, fólk lá fyrir dauð­anum á göngum spít­ala og fólk beið í röðum fram eftir nóttu í veikri von um að geta keypt súr­efn­iskúta til þess að halda smit­uðum ást­vinum á lífi.

Efna­hag­ur­inn hefur tekið dýfu í kjöl­farið. Sam­dráttur í löndum álf­unnar var að með­al­tali sjö pró­sent á síð­asta ári og atvinnu­leysi hefur auk­ist mikið, sér­ílagi meðal ungs fólks.

Og staðan hefur ein­ungis versnað.

Á fyrstu mán­uðum þessa árs hefur P1 afbrigði kór­ónu­veirunnar, sem kallað hefur verið brasil­íska afbrigðið, valdið miklum usla í álf­unni og tölur yfir þá sem lét­ust úr kór­ónu­veirunni fóru að hækka á ný eftir að afbrigðið fór að dreifa sér.

Fyr­ir­hug­aðar skatta­breyt­ingar voru því líkt og neisti sem kveikti í púð­ur­tunnu enda hefði einn angi þeirra haft bein áhrif á vöru­verð. Því tóku íbúar Kólumbíu ekki þegj­andi og hljóða­laust, eftir að hafa reynt að draga fram lífið við krapp­ari kjör svo mán­uðum skiptir.

Stjórnvöld hafa kennt skæruliðum um ofbeldið

Samkvæmt umfjöllun BBC hafa þar­lend stjórn­völd kennt vinstri sinn­uðum upp­reisn­ar­seggjum um ofbeldið. Þau segja með­limi Þjóð­frels­is­hers Kólumbíu (ELN) hafa kynnt undir mót­mæl­unum ásamt and­ófs­mönnum úr röðum skæru­liða­hreyf­ing­ar­innar FARC, þeim sem ekki hafa sam­þykkt frið­ar­sam­komu­lag FARC við stjórn­völd frá árinu 2016.

„Ofbeldið var kerf­is­bundið, framið vís­vit­andi og það var fjár­magnað af glæpa­sam­tökum,“ er haft eftir Diego Molano, varn­ar­mála­ráð­herra lands­ins, í frétt BBC. Lög­reglu­yf­ir­völd halda því fram að í mörgum til­vikum hafi lög­reglu­þjónar verið beittir ofbeldi við skyldu­störf, er þeir reyndu að hindra glæpa­menn frá því að hnupla úr versl­unum og bera eld að stræt­is­vögnum, svo dæmi séu tekin.

For­set­inn hefur sagt að stjórn­völd séu reiðu­bú­inn til að eiga í sam­tali við þjóð­ina. Hann til­kynnti nýlega um að settur hafi verið á lagg­irnar vett­vangur til að hlusta á íbúa lands­ins og móta með þeim lausnir á þeim vanda­málum sem að land­inu steðja.