Er loksins fundið líf á öðrum hnetti?

Stjörnu­fræð­ingar til­kynntu í dag að þeir hefðu greint „vís­bend­ingar“ um mögu­legt líf á reiki­stjörnu utan sól­kerfis okkar, þó aðrir vís­inda­menn hafi lýst efa­semdum.

Miklar umræður hafa átt sér stað í vís­inda­sam­fé­lag­inu um hvort reiki­stjarnan K2-18b, sem er 124 ljósár frá okkur í Ljóns­merk­inu, gæti verið heimur úthafa sem gæti hýst örveru­líf, að minnsta kosti.

Með því að nota James Webb geim­sjónauk­ann greindi bresk-banda­rískt rann­sókn­arteymi merki um tvö efni í and­rúms­lofti reiki­stjörn­unnar sem lengi hafa verið talin „líf­merki“ sem benda til lífs utan jarðar.

Á jörð­inni eru efnin dímetýls­úlfíð (DMS) og dímetýl­dís­úlfíð ein­göngu fram­leidd af líf­verum, aðal­lega smá­sæjum sjáv­ar­þör­ungum sem kall­ast svif­þör­ungar.

Rann­sak­end­urnir lögðu áherslu á var­færni og sögðu að fleiri athug­anir væru nauð­syn­legar til að stað­festa þessar nið­ur­stöður og að þeir væru ekki að til­kynna um end­an­lega upp­götvun.

En afleið­ing­arnar gætu verið gríð­ar­legar, að sögn Nikku Mad­husudhan, stjörnu­eðl­is­fræð­ings við Cambridge-háskóla og aðal­höf­undar rann­sókn­ar­innar, sem birt var í The Astrophysical Journal Letters.

„Það sem við erum að finna á þessum tíma­punkti eru vís­bend­ingar um mögu­lega líf­fræði­lega virkni utan sól­kerf­is­ins,“ sagði hann við blaða­menn.

„Hrein­skiln­is­lega sagt, held ég að þetta sé það næsta sem við höfum kom­ist því að sjá ein­kenni sem við getum eignað lífi.“

En utan­að­kom­andi sér­fræð­ingar bentu á deilur um fyrri upp­götv­anir varð­andi þessa fjar­reiki­stjörnu og bættu við að þessi efni gætu hafa mynd­ast á óþekktan hátt sem hefði ekk­ert með líf að gera.

Efnafræðilegar vísbendingar

K2-18b, sem er meira en átta sinnum þyngri en jörðin og 2,5 sinnum stærri, er sjald­gæf meðal þeirra um það bil 6.000 fjar­reiki­stjarna sem hafa upp­götvast hingað til að því leyti að hún er á braut um stjörnu sína á líf­belti eða „Gullbrár-svæð­inu“, sem talið er hæfi­legt hita­stig fyrir líf.

Þetta þýðir að hún er hvorki of heit né of köld til að hafa fljót­andi vatn, sem talið er mik­il­væg­asta inni­halds­efni lífs.

Sjón­aukar fylgj­ast með slíkum fjar­lægum fjar­reiki­stjörnum þegar þær fara fram fyrir stjörnu sína, sem gerir stjörnu­fræð­ingum kleift að greina hvernig sam­eindir hindra ljósið sem streymir í gegnum and­rúms­loft þeirra.

Árið 2023 greindi Webb-sjón­auk­inn metan og koltví­sýr­ing í and­rúms­lofti K2-18b, í fyrsta skipti sem slíkar kolefn­is­sam­eindir greindust á fjar­reiki­stjörnu á búsvæði.

Hann greindi einnig veik merki um efnið DMS, sem leiddi til þess að stjörnu­fræð­ingar beindi Webb aftur að reiki­stjörn­unni fyrir ári síðan, að þessu sinni með því að nota mið­inn­rauða tækið til að greina mis­mun­andi bylgju­lengdir ljóss.

Þeir fundu mun sterk­ari merki um efnin, þó enn vel undir „fimm sigma“ mörkum töl­fræði­legrar mark­tækni sem vís­inda­menn leita eftir fyrir slíkar upp­götv­anir.

Jafnvel þótt nið­ur­stöð­urnar yrðu stað­festar þýddi það ekki endi­lega að reiki­stjarnan hýsi líf.

Í fyrra fundu vís­inda­menn leifar af DMS á hala­stjörnu, sem benti til þess að það gæti mynd­ast á ólíf­rænan hátt og væri ef til vill ekki „líf­merki“.

Hins vegar virð­ist styrkur efn­is­ins sem greind­ist á K2-18b vera þús­undum sinnum sterk­ari en gildin á jörð­inni, sem bendir lík­lega til líf­fræði­legs upp­runa, að sögn Mad­husudhan.

Ein í alheiminum?

K2-18b hefur lengi verið talin lík­legur kandídat fyrir „hýsean­reiki­stjörnu“ - úthafa­heim sem er stærri en jörðin með vetn­is­ríkt and­rúms­loft.

Ekki væri búist við að þessar reiki­stjörnur hýstu greindar geim­verur, heldur frekar örsmáar örverur svip­aðar þeim sem voru í úthöfum jarðar fyrir millj­örðum ára.

Sumar rann­sóknir hafa dregið í efa hvort núver­andi til­lögur að hýsean­reiki­stjörnum séu of nálægt stjörnum sínum til að styðja fljót­andi vatn - þar á meðal K2-18b, sem er á braut um stjörnu sína á 33 daga fresti.

Raymond Pier­rehum­bert, pró­fessor í eðl­is­fræði reiki­stjarna við Oxford-háskóla, hefur gert sér­stakar rann­sóknir sem benda til þess að K2-18b sé of heit fyrir líf.

Ef reiki­stjarnan hefði vatn, væri það „vít­is­heitt“ og óbyggi­legt, sagði hann við AFP og bætti við að úthöf af hrauni væru lík­legri.

Sara Seager, pró­fessor í reiki­stjörnu­vís­indum við MIT, hvatti til þol­in­mæði og benti á fyrri full­yrð­ingar um vatns­gufu í and­rúms­lofti K2-18b sem reynd­ust vera annað gas.

Mad­husudhan áætl­aði að það tæki aðeins 16 til 24 klukku­stundir til við­bótar af tíma Webb til að ná fimm sigma mörkum, sem gæti gerst á næstu árum.

Núver­andi þrjú sigma eru sam­bæri­leg við lík­urnar á að fá sömu nið­ur­stöðu við að kasta pen­ingi 10 sinnum í röð, útskýrði Stephen Burgess töl­fræð­ingur við Cambridge-háskóla.

Fimm sigma væru að fá þá nið­ur­stöðu eftir 20 köst og myndi þýða að „við getum verið mjög örugg um að þessi athugun sé ekki bara til­vilj­un­ar­kennd nið­ur­staða,“ sagði hann.

Jafnvel fyrir utan K2-18b sagði Mad­husudhan að Webb og nýir sjón­aukar í fram­tíð­inni gætu gert mann­kyn­inu kleift að upp­götva líf utan heima­plánetu okkar fyrr en margur heldur.

„Þetta gæti verið vendi­punkt­ur­inn, þar sem skyndi­lega erum við fær um að svara þeirri grund­vall­ar­spurn­ingu hvort við séum ein í alheim­inum,“ sagði hann.