Gylfi Zoega: Þörf á nýju hagstjórnartæki

„Ef sú hag­stæða efna­hags­þróun sem hér hefur verið lýst á að við­hald­ast eftir að fjár­magns­höftum hefur verið aflétt þá er nauð­syn­legt að tekið sé upp nýtt hag­stjórn­ar­tæki sem minnkar virkan vaxta­mun á milli Íslands og helstu við­skipta­landa. Ef þetta er ekki gert má búast við að fjár­festar reyni að hagn­ast á vaxta­mun með því að kaupa krónur og fjár­festa í inn­lendum skulda­bréfum. Gengi krón­unnar mun þá styrkj­ast og afkoma ferða­þjón­ustu versna.“

Þetta kemur fram í grein Gylfa Zoega, hag­fræði­pró­fess­ors, í Vís­bend­ingu. Í grein­inni, sem ber heitið Hug­leið­ingar um verð­bólgu og efna­hags­þróun, fer hann vítt og breytt yfir stöðu efna­hags­mála, og talar ekki síst um stöðu ferða­þjón­ust­unnar, og hvað geti gerst ef gengi krón­unnar styrk­ist of mikið. Hætta sér á því að hækkun olíu­verðs leiði til versn­andi sam­keppn­is­hæfni í ferða­þjón­ustu, einkum ef gengi krón­unnar styrk­ist á sama tíma. „Ört vax­andi fjöldi ferða­manna felur þó í sér nokkra áhættu. Ef ferða­þjón­usta verður fyrir höggi, t.d. vegna geng­is­hækk­unar krón­unnar sem verður vegna spá­kaup­mennsku í krón­unni eða hækkun olíu­verðs sem hækkar flug­far­gjöld mun rík­is­sjóður verða fyrir tjóni vegna eign­ar­halds á við­skipta­bönk­unum. Ekki verður hægt að kenna óreiðu­mönnum um í þetta skiptið. Það er því afar mik­il­vægt að reynt sé að búa til umhverfi fyrir ferða­þjón­ustu með hóf­legri gjald­töku og upp­bygg­ingu inn­viða þannig að ekki fari illa, enn einu sinni, og vöxt­ur­inn verði ekki of ör,“ segir Gylfi. 

Þá segir hann stöðu efna­hags­mála nú, ekki síst markast af því að hag­stjórnin hafi gengið vel eftir hrunið. Sér­stak­lega hafi Seðla­bank­inn náð að stýra málum betur frá árinu 2013, þegar hann fór að beita öðrum tækjum vöxtum í meira mæli, til að ná gengi krón­unnar stöð­ugu. Inngrip á gjald­eyr­is­mark­aði hafi heppn­ast vel, og stuðlað að betra jafn­vægi í þjóð­ar­bú­skapnum, en um þessar mundir er verð­bólga 1,6 pró­sent, hag­vöxtur um fjögur pró­sent og atvinnu­leysi um þrjú pró­sent. Spár gera ráð fyrir að 1,6 millj­ónir ferða­manna komi til lands­ins á þessu ári, en árið 2010 voru þeir innan við 500 þús­und.