Hafa beðið í rúman áratug eftir að eignast eigið heimili

Lands­sam­tökin Þroska­hjálp fagna drögum að frum­varpi um breyt­ingar á skipu­lags­lögum þar sem m.a. er að finna ákvæði er veitir sveit­ar­fé­lögum heim­ild til þess að gera kröfu um að 25 pró­sent bygg­ing­ar­magns í nýju deiliskipu­lagi verði fyrir hag­kvæmar íbúðir, félags­legar íbúðir, eða aðrar leigu­í­búðir, óháð því hvort sveit­ar­fé­lagið, ríkið eða einka­að­ili á landið sem um ræðir.

[adspot]

Í umsögn sam­tak­anna um frum­varps­drögin, sem Unnur Helga Ótt­ars­dóttir for­maður Árni Múli Jónasson fram­kvæmda­stjóri rita, eru hlut­að­eig­andi stjórn­völd og Alþingi hvött til að hraða með­ferð máls­ins þannig að frum­varpið verði sem fyrst að lögum. Það muni greiða fyrir því að „sveit­ar­fé­lög standi við laga­legar skyldur sínar til að fatlað fólk hafi tæki­færi til hús­næðis og eigin heim­ilis, án ófor­svar­an­legs dráttar“.

[links]Unnur Helga og Árni Múla benda í umsögn Þroska­hjálpar á að í lögum nr. 38/2018, um þjón­ustu við fatlað fólk með langvar­andi stuðn­ings­þarfir, er mælt fyrir um „að fatlað fólk eigi rétt á því að velja sér búsetu­stað og hvar og með hverjum það býr, til jafns við aðra“ og að „óheim­ilt sé að binda þjón­ustu við fatlað fólk því skil­yrði að það búi í til­teknu búsetu­formi“. Þá segir í bráða­birgða­á­kvæði í lög­unum að fötl­uðu fólki sem býr nú á stofn­unum eða her­bergja­sam­býlum skuli bjóð­ast aðrir búsetu­kostir.

Í skýrslu starfs­hóps um heild­ar­end­ur­skoðun laga nr. 38/2018, sem skilað var til félags- og vinnu­mark­aðs­ráð­herra síð­asta vor, kom fram að 323 fatl­aðir ein­stak­lingar væru á biðlista eftir hús­næði og 163 byggju í her­berja­sam­býlum og að sam­kvæmt því þurfi að byggja allt að 486 íbúðir til að eyða biðlistum og leggja niður her­bergja­sam­býli.

Óforsvaranlegt og ólöglegt

„Margt fólk með þroska­hömlun eða skyldar fatl­anir hefur beðið eftir íbúð, sem það á laga­legan rétt á, mjög lengi,“ bendir Þroska­hjálp á í umsögn­inni. „Dæmi eru um að fólk hafi þurft að bíða yfir ára­tug og jafn­vel lengur eftir að eign­ast eigið heim­ili. Með þess­ari ófor­svar­an­legu og ólög­legu fram­kvæmd er vegið mjög alvar­lega að marg­vís­legum mik­il­vægum mann­rétt­indum, s.s. rétt­inum til sjálf­stæðs og eðli­legs lífs, og rétt­inum til að eiga einka­líf og fjöl­skyldu­líf. Þetta er ólíð­andi ástand sem ábyrg stjórn­völd ríkis og sveit­ar­fé­laga verða að setja í algjöran for­gang að bæta úr.“

Samtökin leggja áherslu á að fram­kvæmd laga­á­kvæða um nið­ur­lagn­ingu her­bergja­sam­býla og stofn­ana, þar sem fatlað fólk býr, verði hraðað með því að ráð­ast nú þegar í stór­á­tak við bygg­ingu íbúða fyrir fatlað fólk.