Páll Magnússon um mál Illuga: Sjaldan hefur spilling birst jafn hrein og kristaltær

„Nú er liðið eitt sumar síðan upp­lýst var að mennta­mála­ráð­herra bað um og fékk per­sónu­legan fjár­stuðn­ing frá aðila sem hann síðan veitti póli­tíska fyr­ir­greiðslu vegna við­skipta­hags­muna í Kína. Pólitísk spill­ing verður ekki aug­ljós­ari en þetta.“

Þetta skrifar Páll Magn­ús­son, fyrr­ver­andi útvarps­stjóri, í aðsendri grein í Frétta­blað­inu í dag. Í grein­inni kallar Páll eftir afsögn Illuga úr starfi mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, en síð­ast­liðið vor var upp­lýst að Illugi seldi íbúð­ina sína á Rán­ar­götu til stjórn­ar­for­manns Orku Energy vegna fjár­hags­erf­ið­leika og leigir hana nú út. Málið kom upp í fjöl­miðlum í kjöl­far þátt­töku Orku Energy í ferð Illuga til Kína, en Illugi vann ráð­gjafa­störf fyrir fyr­ir­tækið þegar hann var utan þings.

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem Páll kallar eftir afsögn Illuga og sakar hann um póli­tíska spill­ingu. Það gerði hann einnig í maí síð­ast­liðnum.

Páll hætti sem útvarps­stjóri nokkrum mán­uðum eftir að Illugi varð mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, en ráðu­neyti hans fer með mál­efni RÚV. Ástæðan var sú að ákveðið hafði verið að aug­lýsa stöðu útvarps­stjóra lausa til umsóknar.

Segir málið slæmt fyrir flokkinn

Í grein­inni, sem ber yfir­skrift­ina „Er ráð­herr­ann ekki á förum?“, segir Páll að sjálf skil­grein­ingin sem OECD og fleiri alþjóð­legar stofn­anir noti á fyr­ir­bær­inu „spill­ingu“ feli í sér verk­lýs­ingu á því sem ráð­herran gerði. „Mis­notkun stjórn­valds eða póli­tískra ráða­manna á valdi sínu og áhrifum fyrir ólög­mætan, venju­lega leyni­legan, per­sónu­legan ávinn­ing,“ er sú lýs­ing sem Páll vísar til. Hann telur að ef Illugi segir ekki sjálfur af sér þá hljóti for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins að vísa honum veg­inn. Aðstæður í dag séu ekki gæfu­legar flokknum.

„Við þetta bæt­ist síðan að ráð­herr­ann sagði opin­ber­lega og vís­vit­andi ósatt þegar hann hélt því fram í við­tali við Frétta­blaðið 9. apríl sl. að teng­ing hans við þennan aðila væri frá þeim tíma þegar hann var utan þings og að hann hefði engra fjár­hags­legra hags­muna að gæta gagn­vart honum lengur. Hvorttveggja var og er ósatt,“ segir í grein­inni. Auk þess hafi fjöl­mið­ill­inn Stundin þrá­spurt ráð­herran um málið en engin svör fengið.

„Þögn ráð­herr­ans er skilj­an­leg. Honum væri þó hollt að minn­ast þeirrar meg­in­reglu að ráð­herrar á Vest­ur­löndum geta yfir­leitt ekki þagað neitt í hel nema sjálfa sig. Og þótt ráð­herr­anum hafi tek­ist að koma sér undan því að svara fjöl­miðlum allan þennan tíma, svo und­ar­legt sem það nú er og má heita mikil lít­il­þægni af þeirra hálfu, þá kemst hann varla undan því að svara fyrir málið á Alþingi eða Lands­fundi Sjálf­stæð­is­flokks­ins sem stendur fyrir dyrum. Nema þá að þessar stofn­anir legg­ist í sam­ræmda með­virkni með ráð­herr­anum og spyrji einskis.“

„Hjákátleg þögn“

Páll telur „hjá­kát­lega þögn“ ríkja um málið hjá þeim sem tíð­ast skrifa um sam­fé­lags­mál í dag­blöð og net­miðla. „Ekki hefur heyrst hósti né stuna frá þessum ann­ars sískrif­andi 5-6 ein­stak­lingum. Þó hefur póli­tísk spill­ing á Íslandi sjaldan birst jafn hrein og krist­al­tær og í ofan­greindu til­viki. Sumir þess­ara skrif­finna görg­uðu sig t.d. hása mán­uðum saman út af máli Hönnu Birnu. Hún gat þó að ákveðnu marki afsakað sig með mis­tökum, dóm­greind­ar­leysi, reynslu­leysi og mis­vitrum aðstoð­ar­mönnum og ráð­gjöfum. Engu slíku er til að dreifa í máli mennta­mála­ráð­herra. Þar stendur spill­ingin ein og hrein og hefur ekk­ert skjól af mis­tökum eða dóm­greind­ar­leysi; þetta var úthugs­aður og ein­beittur ásetn­ingur ráð­herra um póli­tískan greiða fyrir per­sónu­legan. Samt heyr­ist ekki múkk í hinni málglöðu intelli­g­ensíu. Það er svo sem í góðu sam­ræmi við þau marg­tuggðu vís­dóms­orð Laxness að Íslend­ingar „… leysi vand­ræði sín með því að stunda orð­hein­g­ils­hátt og deila um tit­línga­skít sem ekki kemur mál­inu við; en verði skelfíngu lostnir og setji hljóða hvenær sem komið er að kjarna máls.“ Páll spyr hvort þetta sé vegna kunn­inga­skapar eða vin­áttu við „hinn geð­þekka og kúltíver­aða ráð­herra, sem sækir sömu konserta og kaffi­hús - og spilar auk þess fal­lega á píanó?“.