Læknafélagið leggst gegn auknu frelsi til þungunarrofs

Lækna­fé­lag Íslands er mót­fallið því að þung­un­ar­rof verði heim­ilað til loka 22. viku með­göngu eins og gert er ráð fyrir í frum­varpi Svan­dísar Svav­ars­dóttur heil­brigð­is­ráð­herra. „LÍ sér ekki ástæðu til að Ísland gangi í þessu frum­varpi lengra en nokk­urt hinna Norð­ur­land­anna hefur séð ástæðu til að gera og leggur til að fyr­ir­komu­lag gild­andi laga að þessu leyti verði áfram við­haft,“ segir í umsögn félags­ins um frum­varpið. 

Rök félags­ins eru tvenn. Annars vegar full­yrðir Lækna­fé­lagið að í núgild­andi lögum séu hvort eð er tíma­mörkin „sett fram með þeim hætti að þau gefi konum ætíð kost á því að leita þung­un­ar­rofs“ en hins vegar að „hvergi á Norð­ur­lönd­unum [sé] miðað við svo langa með­göngu gagn­vart þung­un­ar­rofi og lagt er til í þessu frum­varpi“. 

Í upp­haf­legum frum­varps­drögum ráð­herra var miðað við 18 vikna tíma­mörk líkt og í sænskum lögum. Þetta var gagn­rýnt harð­lega af fag­fólki, t.d. af Félagi íslenskra fæð­ingar- og kven­sjúk­dóma­lækna, sem taldi að með því væri í raun „lagt til að réttur kvenna til þung­un­ar­rofs vegna mjög alvar­legra fóst­ur­vanda­mála þar sem fóstur væri líf­væn­legt væri tak­mark­aður miðað við núgild­andi lög“.

Land­spít­al­inn tók í sama streng og benti á að með 18 vikna mark­inu væri lokað fyrir þann mögu­leika að konur geti valið að enda með­göngu vegna klof­ins hryggjar, vatns­höf­uðs, litn­inga­frá­vika, hjarta­galla og margra fleiri vanda­mála. 

Samkvæmt gild­andi lögum um fóst­ur­eyð­ingar er þung­un­ar­rof leyfi­legt eftir 16 vikur séu miklar líkur á van­sköpun, erfða­göllum eða sköddun fóst­urs. Ísland hefur hins vegar full­gilt samn­ing Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks þar sem er að finna ákvæði um rétt til lífs og skyldu ríkja til vit­und­ar­vakn­ingar um mann­lega reisn fatl­aðra. 

Eft­ir­lits­nefnd um fram­kvæmd sátt­mál­ans hefur túlkað ákvæðin á þann veg að aðild­ar­ríki megi ekki mæla fyrir um það í lögum að fötlun fóst­urs sé grund­völlur heim­ildar til þung­un­ar­rofs. Með því að afnema ákvæði um þung­un­ar­rof vegna fötl­unar og færa tíma­mörk óskil­yrtrar heim­ildar til þung­un­ar­rofs úr 12 vikum upp í 22 yrðu kröfur sátt­mál­ans upp­fylltar að þessu leyti. Er þetta í sam­ræmi við þróun í lög­gjöf um rétt­indi fatl­aðs fólks og athuga­semdir sem eft­ir­lits­nefndin hefur gert við lög­gjöf erlendis. Þá gefur auga leið að breyt­ingin felur í sér að konur fá aukið sjálfs­for­ræði yfir eigin lík­ama, aukið svig­rúm til að ákveða hvort þær vilji eign­ast barn eða ekki.