Guðni Þór Þránd­ar­son til­kynnti form­lega um fram­boð sitt til for­seta Íslands á fimmtu­dag á Aust­ur­velli. Hans helsta mark­mið, nái hann kjöri, er að vinna gegn fákeppni og spill­ingu. Það vill hann til að mynda gera með því að skatt­leggja „upp í topp“ hagnað af auð­lindum þjóð­ar­innar, en hann segir skatt­lagn­ingu vera öfl­ug­asta stjórn­tækið. 

„Ég mun tala fyrir sann­reyndri aðferð til að mæla ein­ok­un­ar­hagnað af auð­lindum okkar og mörk­uðum, skatt­leggja hann upp í topp og leggja niður fátækra­skatta eins og launa­skatt og virð­is­auka­skatt,“ segir Guðni.

Marie Lega­telois, eig­in­kona hans, er stór hluti af fram­boð­inu, svo stór að í til­kynn­ingu frá þeim er talað um fram­boð „til for­seta­hjóna Íslands“.

Joðbætt víkingasalt

Guðni er 35 ára. „Ég hef mik­inn áhuga á heim­speki og því sem finnst í heim­inum. Lærði nátt­úru­fræði í MR, efna­fræði í HÍ, var eitt ár í lækn­is­fræði og er með einka­flug­manns­próf. Eftir útskrift kynnt­ist ég Marie Lega­telois í fugla­rann­sóknum á Látra­bjargi og hún útskrif­að­ist með M.Sc. í haf- og strand­svæða­stjórnun frá Háskóla­setri Vest­fjarða. Við giftum okkur á fæð­ing­ar­stað Jóns Sig­urðs­sonar, Hrafns­eyri við Arn­ar­fjörð, árið 2014. Við höfum mest unnið að upp­bygg­ingu fram­leiðslu nýrrar teg­undar af salti sem við teljum að muni hjálpa mörgu fólki,“ segir hann. 

Um er að ræða joð­bætt salt sem þau hafa kallað „Viking Silver – the Super Salt“ og stóðu til að mynda fyrir söfnun á Karolina Fund fyrir níu árum til að fjár­magna fram­leiðsl­una en verk­efnið hefur verið í lægð síð­ustu fjögur ár. Saltið fram­leiddu þau með því að brenna þara, en það var joðið sem fyrst vakti áhuga Guðna. „Joð er sér­stak­lega mik­il­vægt fyrir konur, það á að minnka líkur á brjóstakrabba­meini, eggja­stokka­krabba­meini og er mik­il­vægt fyrir frjó­semi og upp­vöxt fóst­urs,“ segir hann.

Vill stuðning fyrir verðandi mæður

Guðni á ýmis­legt sam­eig­in­legt með sitj­andi for­seta, Guðna Th. Jóhann­essyni. Báðir eru þeir kvæntir konu af erlendum upp­runa, en Marie er frönsk. Þá eiga þeir einnig fjölda barna, en Guðni Þór og Marie eiga saman sjö börn. Yngsta barnið verður árs gam­alt á þessu ári, það elsta verður 10 ára í júní, en hin fimm börnin eru 2ja, 4ra, 5, 7 og 8 ára gömul. 

„Okkur finnst ótrú­lega verð­mætt að eiga þessi börn, að leyfa þeim að koma. Við höfum ekki hindrað það hingað til. Við lítum á þau sem fram­hald af ást okkar á hvort öðru, að við séum að byggja eitt­hvað upp. Við eigum erfitt með að tengj­ast öðru fólki en eigum gott með að tengj­ast þeim,“ segir hann. 

Á vef Alþingis má sjá umsögn sem Guðni skrif­aði árið 2019 um frum­varp sem mið­aði að því að rýmka lög um þung­un­ar­rof, en hann lagð­ist þar gegn slíku. „Við skrif­uðum grein­ina saman, eða meira konan mín. Það er ólík­legt að við séum bein­línis ósam­mála neinu þar núna en það sem ég myndi vilja leggja áherslu á í dag er að koma í veg fyrir að konur hafi áhuga á fóst­ur­eyð­ingum; að það þurfi að vera meiri stuðn­ingur við konur til að eign­ast börnin, hvort sem þær velja að gefa þau í fóstur eða sjá um þau sjálfar,“ segir Guðni. Aðspurður seg­ist hann þó ekki sjá fyrir sér að tala gegn þung­un­ar­rofi ef hann yrði for­seti: „Nei, for­seti hefur ekki þetta vald. Hann er bara að vinna að vilja þjóð­ar­innar,“ segir hann. 

Líður ekki vel í þéttbýli

Ekkert af börnum þeirra hafa farið á leik­skóla, bæði vegna fjár­hags­stöðu þeirra Guðna og Marie en einnig því þau hafa sjálf viljað upp­fræða þau. Þá eru eldri börnin að hluta í heima­skóla en sækja verk­lega kennslu í hefð­bundnum grunn­skóla. 

Guðni segir þau Marie bæði vera með ein­hverfu og ADHD. Þó það hafi ekki síst verið vegna fjár­skorts sem þau búa í sum­ar­bú­stað með börnin sjö, nánar til­tekið í Flóa­hreppi við Þjórsá, þá fari afar vel um þau þar: „Okkur líður ekki vel í þétt­býli,“ segir hann. Embætti for­seta fylgja óhjá­kvæmi­lega ýmis­leg emb­ætt­is­verk í þétt­býli, gesta­gangur og heim­sóknir, sem Guðni segur þó ekki fyrir sig. „Í tengslum við þetta frum­kvöðla­verk­efni með saltið þá höfum við þurft að vera innan um alls konar fólk, for­stjóra og fleiri. Það truflar okkur ekki á meðan við erum að vinna að því sem skiptir máli,“ segir hann, en það myndi sömu­leiðis skipta hann máli að vekja athygli á spill­ingu hér á landi. 

Landsfaðir með einhverfu

Hann segir það tví­mæla­laust kost á margan hátt að vera með ein­hverfu og ADHD. „Við erum óhrædd við að kafa djúpt ofan í hluti sem kannski fæstir myndu gera. Þetta hefur sett mark á hvernig við lifum okkar lífi, tökum ákvarð­anir fyrir börnin okkar. Í stað­inn fyrir að taka því sem full­komnu sem sam­fé­lagið er búið að setja upp þá hugsum við það upp frá grunni,“ segir hann. Guðni bendir enn fremur á að sjálfur Thomas Jeffers­son, þriðji for­seti Banda­ríkj­anna og einn af lands­feðr­unum, sé tal­inn hafa verið með ein­hverfu. „Þetta er ekk­ert aðal­at­riði en góður vink­ill,“ segir hann.

Guðni seg­ist alls ekki hafa lengi verið að velta fyrir sér fram­boði. „Ég hef haft mik­inn áhuga á stjórn­málum og heim­speki en ég fór ekk­ert að hugsa um þetta alvar­lega fyrr en upp úr ára­mótum,“ segir hann. 

Ertu von­góður um að ná árangri? Finnst þér raun­hæft að þú verðir næsti for­seti Íslands?

„Ég er nógu von­góður til að reyna, það er alla­vega ein­hver von um að ná alla leið. Fyrir utan það þá er ég bara mjög ánægður með að sá fræi og heyra hvernig fólk tekur þeim hug­myndum sem ég er að ræða um,“ segir hann.