Forsætisráðherra vill leggja niður siðanefnd stjórnsýslunnar

Sam­hæf­ing­ar­nefnd um sið­ferði­leg við­mið fyrir stjórn­sýsl­una verður lögð niður sam­kvæmt frum­varpi Sig­mundar Davíðs Gunn­laugs­sonar for­sæt­is­ráð­herra um Stjórn­ar­ráð Íslands. Í stað­inn fyrir nefnd­ina stendur til að for­sæt­is­ráðu­neytið sjálft gefi stjórn­völdum ráð um túlkun siða­reglna þegar eftir því er leitað.

Í siða­nefnd­inni áttu sæti sjö ein­stak­lingar og hún er skipuð til þriggja ára. For­sæt­is­ráð­herra hefur ekki skipað nefnd­ina eftir að síð­asta skipun rann út haustið 2013. Í des­em­ber síð­ast­liðnum hvatti Rík­is­end­ur­skoðun til þess að ráðu­neytið skip­aði nýja nefnd í sam­ræmi við ákvæði laga. Það var gert í tengslum við könnun Rík­is­end­ur­skoð­unar á þekk­ingu starfs­manna Stjórn­ar­ráðs­ins á siða­reglum fyrir starfs­fólk Stjórn­ar­ráðs Íslands. Í könn­un­inni kom fram að stór hluti starfs­manna taldi sig ekki þekkja siða­regl­urnar vel.

Samkvæmt núgild­andi lögum um Stjórn­ar­ráð Íslands á sam­hæf­ing­ar­nefndin meðal ann­ars:

a. að stuðla að því að sið­ferði­leg við­mið séu í hávegum höfð í opin­berum störfum og veita stjórn­völdum ráð­legg­ingar um ráð­staf­anir til að koma í veg fyrir hags­muna­á­rekstra og spill­ingu,

b. að veita umsögn um drög að siða­reglum á grund­velli laga þess­ara og laga um rétt­indi og skyldur starfs­manna rík­is­ins og gefa stjórn­völdum ráð um túlkun þeirra,

c. að beita sér fyrir upp­lýs­inga­öflun og fræði­rann­sóknum á mál­efna­sviði nefnd­ar­innar,

d. að stuðla að því að brugð­ist sé með sam­hæfðum hætti við ábend­ingum eft­ir­lits­emb­ætta Alþingis og öðrum til­tækum upp­lýs­ingum um brot á siða­reglum eða hættu á spill­ingu hjá rík­inu.

Tveir gagnrýnt í þinginu

Í frum­varp­inu sem nú til umfjöll­unar á Alþingi er þessi nefnd lögð niður sem fyrr segir. Í grein­ar­gerð með frum­varp­inu kemur fram að „með hlið­sjón af feng­inni reynslu verður vart talin þörf á sér­stakri lög­bund­inni nefnd til að sinna því hlut­verki sem sam­hæf­ing­ar­nefnd­inni hefur verið ætlað.“ Í stað­inn sé þessu hlut­verki betur sinnt innan ráðu­neyt­is­ins, en í nánu sam­ráði við eft­ir­lits­stofn­anir Alþingis, félaga­sam­tök, stofn­anir og emb­ætti sem vinna gegn spill­ingu.

Þegar Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son mælti fyrir frum­varp­inu í þing­inu í lok nóv­em­ber sagði hann að aðeins fáein erindi hafi borist sam­hæf­ing­ar­nefnd­inni þegar hún var við störf og að for­sæt­is­ráðu­neytið hefði sinnt þeim erindum eftir að skip­un­ar­tími hennar rann út.

Bæði Helgi Hrafn Gunn­ars­son, þing­maður Pírata, og Rósa Björk Brynj­ólfs­dóttir, vara­þing­kona Vinstri grænna, hafa vakið athygli á mál­inu í umræðum um frum­varp Sig­mundar Davíðs í þing­inu und­an­farna daga.

„Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son ætlar sér sjálfur að leggja mat á sið­ferði­leg við­mið fyrir stjórn­sýsl­una og þar með leggja mat á sið­ferði­leg við­mið ráð­herra sinnar eigin rík­is­stjórnar. Ég get ekki skilið það öðru­vísi en svo að með þessu sé for­sæt­is­ráð­herra að taka sér nán­ast ein­ræð­is­vald um túlkun siða­reglna sem eiga við alla stjórn­sýsl­una,“ sagði Rósa Björk meðal ann­ars í sinni ræðu í gær.

„Mér finnst þarna verið heldur mikið tekið út og frekar ein­falt vald sett í stað­inn,“ sagði Helgi Hrafn. Hann sagð­ist ekki annað en munað eftir leka­mál­inu, þar sem spurn­ingar hafi vaknað um siða­reglur, gildi þeirra og svo fram­vegis. „Sömu­leiðis þykir mér óþægi­legt, svo meira verði ekki sagt, að það sé for­sæt­is­ráðu­neytið sjálft sem sé ein­fald­lega í því að túlka þetta, ef ég skil þetta rétt.“