Segja frá kynferðislegri áreitni lækna: „Þukl á mínum einkastöðum“

Fjöl­margar konur hafa stigið fram og sagt frá kyn­ferð­is­legri áreitni, og jafn­vel mis­notkun, af hálfu lækna að und­an­förnu. Sögurnar koma í kjöl­far þess að Hildur Lilli­endahl birti færslu um slæma reynslu sína af kven­sjúk­dóma­lækni í lok­aða kvenna­hópnum Beauty tips fyrr í mán­uð­inum. Konurnar lýsa óvið­eig­andi snert­ingum, káfi og bein­línis árásum inn á þeirra allra heilög­u­stu svæði. Flestar voru að segja frá upp­lifun sinni í fyrsta skipti, sumar höfðu kvartað til Land­læknis, örfáar höfðu kært. Ekkert mál­anna komst á ákæru­stig. Hátt í fimm­tíu konur segj­ast hafa lent í sama kven­sjúk­dóma­lækn­inum.

Stundin ræddi við nokkrar konur sem deilt hafa reynslu sinni á sam­fé­lags­miðlum. Þær gagn­rýna ekki síst við­brögð ann­arra lækna og heil­brigð­is­starfs­manna þegar þær sögðu þeim frá upp­lifun sinni, en við­brögðin ein­kennd­ust gjarnan af þöggun og lít­il­lækkun. 

Sjúklingar leggi aðra meiningu í hlutina

Hildur Lilli­endahl opn­aði á umræð­una fyrr í mán­uð­inum þegar hún sagði frá slæmri upp­lifun sinni af kven­sjúk­dóma­lækn­inum Auðólfi Gunn­ars­syni. Lýsti hún því meðal ann­ars hvernig hann tók með berum höndum um rassak­inn­arnar á sér til að draga sig nær sér, hvernig hann beygði and­lit sitt niður að kyn­færum sínum og hvernig hann strauk hend­inni niður lærið og sköfl­ung­inn á henni. Fjöl­margar konur stigu fram í kjöl­farið og sögðu frá svip­uðum upp­lif­unum af sama lækni. Þremur árum eftir skoð­un­ina kvart­aði Hildur til Land­læknis, sem kall­aði á eftir skýr­ingum hans.

Auðólfur hefur ekki sömu upp­lifun af atburð­inum og Hildur. Í við­tali við DV í síð­ustu viku þver­tekur hann fyrir að eitt­hvað óeðli­legt hafi átt sér stað. „Ég harma það mjög að upp­lifun hennar hafi verið á þennan hátt og hef beðist afsök­unar á því,“ segir Auðólfur. Hann segir ásak­an­irnar órétt­látar og að hann hafi ekki orðið var við annað en að yfir­gnæf­andi meiri­hluti hafi verið ánægður með sín störf. Hann er nú hættur störfum vegna ald­urs. „En því miður komu upp til­vik þar sem sjúk­lingar lögðu aðra mein­ingu í hlut­ina. Eðli starfs­ins er slíkt að ég efast um að það sé hægt að kom­ast hjá því jafn­vel þó að maður reyni sitt allra besta,“ segir hann í sam­tali við DV. 

„Því miður komu upp til­vik þar sem sjúk­lingar lögðu aðra mein­ingu í hlut­ina.“

Tvisvar verið kærður

Eins og áður segir kvart­aði Hildur undan Auðólfi til emb­ættis Land­læknis. Hún seg­ist vita um tvær aðrar konur sem hafi sömu­leiðis kvartað undan honum til emb­ætt­is­ins. Þá hafa að minnsta kosti tvær konur kært hann til lög­reglu, en bæði mál voru fyrnd.

Óljóst er hversu oft hefur verið kvartað undan Auðólfi til emb­ættis land­læknis því ekki fást upp­lýs­ingar um fjölda kvart­ana á hendur til­tek­inna heil­brigð­is­starfs­manna á grund­velli upp­lýs­inga­laga. Þar vegur þyngra per­sónu­vernd heil­brigð­is­starfs­manna. Stundin sendi fyr­ir­spurn til emb­ættis land­læknis og spurði meðal ann­ars hversu oft hafi verið kvartað vegna kyn­ferð­is­legs áreitis eða ofbeldis á und­an­förnum árum og hvort heil­brigð­is­starfs­maður hafi fengið til­mæli eða áminn­ingu frá lands­lækni vegna þess­ara brota. Í svari frá emb­ætti land­læknis segir að ekki sé hægt að gefa upp­lýs­ingar um svo afmörkuð kvört­un­ar­mál í ljósi per­sónu­verndar. Þetta séu svo fá mál að þau geti verið rakin til ein­stakra heil­brigð­is­starfs­manna. 

Stundin ræddi einnig við Önnu Björgu Ara­dóttur, sviðs­stjóra eft­ir­lits og gæða hjá emb­ætti land­læknis, og spurði meðal ann­ars hvort eitt­hvað ferli færi í gang ef stofn­un­inni ber­ast margar kvart­anir á hendur sama aðila. „Já, en það er þá bara á milli okkar og þess starfs­manns,“ segir Anna Björg og segir það fara eftir eðli mál­anna hvaða ferli fari í gang. Hún getur hins vegar ekki stað­fest hvort eitt­hvað ferli hafi farið í gang í þessum mála­flokki. „Þessi mál eru oft þannig að það stendur orð gegn orði. Þetta eru mjög erfið og flókin mál til að fá hreina nið­ur­stöðu.“

„Æji, lentirðu í Auðólfi?“

Hátt í fimm­tíu konur skrif­uðu ummæli við þráð Hildar á Beauty tips og sögð­ust sömu­leiðis hafa slæma reynslu af Auðólfi. Sjálf segir Hildur um sex­tíu konur hafa haft sam­band við hana og sagst kann­ast við lýs­ingar hennar. Þeirra upp­lif­anir séu ýmist skárri eða mun verri en Hildar. Sögurnar inni á Beauty tips eru allt frá óþægi­legum strokum og þukli til harka­legra vinnu­bragða þar sem hann á að hafa þreifað á brjóstum kvenna með annarri hendi á sama tíma og hann þreifar með fingrum í leggöng­unum með hinni. Flestar upp­lifðu nið­ur­læg­ingu og skömm eftir heim­sókn­ina.

Stundin ræddi við konu sem hefur, líkt og Hildur, slæma reynslu af sama kven­sjúk­dóma­lækni. Hún segir upp­lifun­ina hafa setið lengi í sér og haft djúp­stæð áhrif á hana. Í langan tíma eftir þetta hafi hún til að mynda ekki þorað til kven­sjúk­dóma­læknis. Þegar hún gerði það loks­ins hafi hún spurt aðra lækna hvort þeim finn­ist vinnu­bröð Auðólfs eðli­leg. „Það sem mér finnst verst er að kollegar hans virð­ast hafa vitað af þessu, en eng­inn gerði neitt. Ég hef oft heyrt þessa setn­ingu: „Æji, lent­irðu í Auðólfi?““ segir konan í sam­tali við Stundina. 

Hún segir einnig erfitt að sjá aðrar konur draga upp­lifun hennar í efa því þær hafi ólíka reynslu af Auðólfi. Á DV birt­ist til að mynda sér­stök frétt um