Skattakóngar eða -drottningar verða ekki opinberaðar af skattinum

Rík­is­skatt­stjóri hefur ákveðið að senda fjöl­miðlum ekki upp­lýs­ingar um greið­endur hæstu skatta að lok­inni yfir­ferð á álagn­ingu vegna árs­ins 2018. Ástæðan er sú að birt­ingin er ekki talin sam­ræm­ast þeim ákvörð­unum sem gilda um per­sónu­vernd og frið­helgi einka­lífs­ins.

[links]Í frétt á vef emb­ætt­is­ins segir að þetta sé gert í fram­haldi af áliti Per­sónu­verndar í máli vegna vefs­ins Tekjur.is. Stjórn Per­sónu­verndar komst í lok nóv­em­ber að þeirri nið­ur­stöðu að óheim­ilt væri að halda úti staf­ræna gagna­grunn­inum Tekjur.is þar sem upp­lýs­ingar úr skatt­skrá eru gerðar aðgengi­legar. Rekstr­ar­fé­lag gagna­grunns­ins var gert að eyða gagna­grunn­inum og öðrum upp­lýs­ingum úr skatt­skrá sem félagið hafði undir höndum.

Vefurinn Tekjur.is opn­aði 12. októ­ber síð­ast­lið­inn. Þar var hægt að nálg­ast upp­lýs­ingar um launa- og fjár­magnstekjur allra full­orð­inna Íslend­inga eins og þær birt­ust í skatt­skrá rík­is­skatt­stjóra 2017. Upp­lýs­ing­arnar sýndu því tekjur allra lands­manna á árinu 2016. Hægt var ein­fald­lega að fletta þeim ein­stak­lingi upp sem við­kom­andi hefur áhuga á að vita hvað var með í tekjur á árinu.

[adspot]Skatt­skrá lands­manna er opin­ber og aðgengi­leg á prenti í tvær vikur á hverju ári. Sú birt­ing er á grund­velli 98. gr. laga um tekju­skatt nr. 90/2003. Þar segir meðal ann­ars að skatt­skrá skuli liggja frammi á „hent­ugum stað“ í tvær vikur á ári. Síðar í sömu máls­grein seg­ir: „Heimil er opin­ber birt­ing á þeim upp­lýs­ingum um álagða skatta, sem fram koma í skatt­skrá, svo og útgáfa þeirra upp­lýs­inga í heild eða að hluta.“

Samkvæmt nið­ur­stöðu stjórnar Per­sónu­verndar mátti hins vegar ekki setja þær opin­beru upp­lýs­ingar fram með raf­rænum og aðgengi­legum hætti.

Álagningaskrárnar ekki birtar fyrr en í ágúst

Árum saman hefur emb­ætti rík­is­skatt­stjóra birt lista yfir þá 40 ein­stak­linga sem greiða hæsta skatta hér­lendis sam­kvæmt álagn­ing­ar­skrá. Á sama tíma eru þær skrár gerðar tíma­bundið aðgengi­legar og nokkrir íslenskir fjöl­miðlar ná í þær, búa til lista yfir tekjur ein­stak­linga eftir atvinnu­greinum og selja for­vitnum almenn­ingi sem byggja á skránum.

Þær upp­lýs­ingar, sem emb­ætti rík­is­skatt­stjóra velur að birta með þessum hætti, hafa þó ekki gefið ekki raunsanna mynd af tekjum Íslend­inga.

[adspot]Nú verður málum þannig háttað, líkt og áður sagði, að rík­is­skatt­stjóri mun ekki birta list­ann yfir þá 40 ein­stak­linga sem greiða hæstu skatt­ana. Álagn­ing­ar­skráin verður ekki lögð fram fyrr en dag­anna 19. ágúst til 2. sept­em­ber sem er mun seinna en hefur verið hingað til. Vanalega hefur verið hægt að nálg­ast þær upp­lýs­ingar í júní.

Álagningarskrár sýna ekki raunsanna mynd

Sumir sem greiða him­in­háa skatta hafa getað beðið þangað til eftir að álagn­ing­ar­skráin er birt og talið svo fram. Þannig hafa þeir sloppið við að lenda á útsendum lista rík­is­skatt­stjóra, og að nöfn þeirra birt­ist í flestum fjöl­miðlum lands­ins. Og í álagn­inga­skránum kemur bara fram hverjar heild­ar­greiðslur við­kom­andi vegna opin­berra gjalda voru. Þar er ekki hægt að sjá t.d. hversu mikið hver ein­stak­lingar þén­aði í launa­tekjur og hversu háar fjár­magnstekjur þeirra voru. Það skiptir umtals­verðu máli í ljósi þess að stað­greiðsla skatta af launa­tekjum er á bil­inu 36,94 til 46,24 pró­sent að útsvari með­töldu en fjár­magnstekju­skattur var 20 pró­sent þangað til um síð­ustu ára­mót þegar hann var hækk­aður upp í 22 pró­sent.

Ef ein­stak­lingur er með þorra tekna sinna í formi fjár­magnstekna þá borgar hann mun minna hlut­fall af tekjum sínum til rík­is­sjóðs en ef hann er með þær í formi launa­tekna.

Upp­lýs­ingar um það hvernig tekjur fólks skipt­ast, og tæm­andi upp­lýs­ingar um hverjir borga hvað í skatta, er hins vegar hægt að finna í áður­nefndri skatt­skrá. Þeirri sem mynd­aði gagna­grunn Tekjur.is sem stjórn Per­sónu­verndar úrskurð­aði að stæð­ist ekki lög.