Vaxandi ójöfnuður hefur rofið samfélagssáttmálann

Þrátt fyrir að alþjóða­væð­ing og aukið við­skipta­frelsi hafi skilað heilt yfir miklu hærri lands­fram­leiðslu á mann í flestum ríkjum heims þá hefur ójöfn­uður auk­ist. Lág- og milli­tekju­hópar hafa setið sér­stak­lega eftir og afleið­ingin er meðal ann­ars aukin upp­gangur þjóð­ern­ispopúl­isma og ein­angr­un­ar­hyggju.

Þetta sagði Þor­steinn Víglunds­son, vara­for­maður Við­reisnar, í sjón­varps­þætti Kjarnans á mið­viku­dag. Þáttinn má sjá í heild sinni hér að neðan.

Þor­steinn sagði það engum vafa und­ir­orpið að ójöfn­uður væri að aukast. Ef ekki yrði tekið á því þá grafi það undan því lýð­ræð­is­lega umboði sem stjórn­völd í hverju landi hafa til þess að halda opnu við­skiptaum­hverfi. Þetta sjá­ist á þróun mála víða í Austur-Evrópu, í Banda­ríkj­unum og því að

Brexit

hafi verið sam­þykkt í Bret­landi. „Þarna er

þjóð­ern­ispopúl­ismi

að rísa upp og kjósa gegn við­skipta­frels­inu, þrátt fyrir ávinn­ing­inn sem af því hefur hlot­ist, og kjósa aftur ein­angr­un­ar­stefn­una sem við reyndum fyrir tæpri öld síðan og virk­aði bara ekki vel.“

Drífa Snædal, fram­kvæmda­stjóri Starfs­greina­sam­bands Íslands, var einnig gestur þátt­ar­ins. Hún sagði að það væri alþjóð­leg krafa í í verka­lýðs­hreyf­ing­unni að fara með bar­áttu hennar „back to basics“ í átt að hefð­bund­inni stétta­bar­áttu. „Við sjáum það að ójöfn­uður hefur auk­ist takt­fast upp frá 1980. Þessi átt sem við vorum að fara að auka jöfnuð í heim­inum og í hinum vest­rænu sam­fé­lögum, að sá sam­fé­lags­sátt­máli var rof­inn. Eftir því sem ójöfn­uður eykst því meiri verður krafan. Því meiri verður vit­undin um að það sé stétta­skipt­ing. Og því meiri verður krafan um rót­tæka stétta­bar­áttu.“

Drífa sagði að fréttir eins og þær sem borist hafa um miklar hækk­anir á launum æðstu emb­ætt­is­manna og ofur­launum for­stjóra fyr­ir­tækja í einka­geir­anum væru sem olía á eld­inn. „Fólk situr eftir með þá til­finn­ingu að hér er að verða stig­vax­andi ójöfn­uður. Fólk er ekki að bera sann­gjarnt úr býtum fyrir þá vinnu sem það innir af hendi. Það er greini­lega til pen­ingur til skipt­anna og þá verður þessi nún­ingur.“