Frumvarp Eyglóar Harðardóttur, félags- og húsnæðismálaráðherra, um húsnæðisbætur var lagt fram á Alþingi í gærkvöldi. Frumvarpið er eitt fjögurra frumvarpa Eyglóar um húsnæðismál sem hafa verið í vinnslu í ráðuneytinu lengi. Nú eru þrjú frumvörp komin fram á þingi, en fjórða málið, sem snýr að stofnframlögum, verður ekki lagt fram fyrr en á haustþingi.
Markmiðið með frumvarpinu er að jafna húsnæðisstuðning óháð búsetuformi fólks. Húsnæðisbætur verða hærri en húsaleigubætur eru nú og nær því sem vaxtabætur eru samkvæmt frumvarpinu. Þá munu bæturnar taka mið af fjölda heimilismanna óháð aldri en ekki fjölskyldugerð eða fjölda barna. Auk þess munu bæturnar skerðast við hærri tekjur en áður og bæturnar munu geta numið allt að 75 prósentum af húsnæðiskostnaði, en í núverandi kerfi er þetta hlutfall 50 prósent.
| Húsaleigubætur | Vaxtabætur | Húsnæðisbætur | ||||
| Grunnfjárhæðir | Á ári | Á mánuði | Á ári | Á mánuði | Á ári | Á mánuði |
| Einhleypur | 264.000 | 22.000 | 400.000 | 33.333 | 372.000 | 31.000 |
| Einstætt foreldri 1 barn | 432.000 | 36.000 | 500.000 | 41.667 | 446.400 | 37.200 |
| Einstætt foreldri 2 börn | 534.000 | 44.500 | 500.000 | 41.667 | 539.400 | 44.950 |
| Einstætt foreldri 3 börn | 600.000 | 50.000 | 500.000 | 41.667 | 613.800 | 51.150 |
| Barnlaus hjón | 264.000 | 22.000 | 600.000 | 50.000 | 446.400 | 37.200 |
| Hjón 1 barn | 432.000 | 36.000 | 600.000 | 50.000 | 539.400 | 44.950 |
| Hjón 2 börn | 534.000 | 44.500 | 600.000 | 50.000 | 613.800 | 51.150 |
| Hjón 3 börn | 600.000 | 50.000 | 600.000 | 50.000 | 651.000 | 54.250 |
Talsvert gagnrýnt - talið styðja efnameiri betur
Fjármálaráðuneytið setti fram talsverða gagnrýni á húsnæðisbótafrumvarpið í umsögn sinni um það, eins og fjölmiðlar hafa greint frá, en frumvarpi félagsmálaráðherra hefur ekki verið breytt vegna umsagnar fjármálaráðuneytisins.
Í umsögn sinni sagði fjármálaráðuneytið meðal annars að samkvæmt greiningum þess myndi niðurgreiðsla húsaleigu verða hlutfallslega meiri eftir því sem tekjur heimilisins eru hærri í nýja kerfinu. Það sé í andstöðu við yfirlýst markmið frumvarpsins, sem er auk annars að auka stuðning við efnaminni einstaklinga og fjölskyldur.
Þá segir ráðuneytið að aukinn ríkisstuðningur við leigjendur muni að öllum líkindum leiða til hækkunar á leiguverði, sem kynni að skila meiri ábata fyrir leigusala en fyrir leigjendur, auk þess sem sveitarfélög kunni að draga úr sínum sérstöku húsaleigubótum. Útgjöld ríkisins muni mögulega aukast um allt að tvo milljarða á ári og ekki hafi verið gert ráð fyrir auknum útgjöldum í fjárlögum eða ríkisfjármálaáætlun. Auk þess mun fyrirkomulagið samkvæmt breyttu kerfi, að húsnæðisbætur fari til ríkisins en sérstakar húsaleigubætur verði eftir hjá sveitarfélögum, flækja ferlið og auka rekstrarkostnað.
Hækka hlutfallslega minna hjá öryrkjum og öldruðum
Þá munu breytingarnar ekki koma öryrkjum og öldruðum eins vel og þeim sem eru í námi eða vinnu. Húsnæðisbæturnar verða talsvert hærri en núverandi húsaleigubætur eru, eða 31 þúsund krónur í grunnbætur á mánuði, en meðalhækkunin verður hlutfallslega minni hjá þessum hópum.
Þetta helgast af því að í frumvarpinu er húsaleigukerfið að mörgu leyti gert líkara vaxtabótakerfinu. Meðal þess sem á að breyta er skilgreining á þeim tekjum sem koma til skerðingar á húsnæðisbótum. Í núgildandi lögum um húsaleigubætur eru allar tekjur þeirra sem eiga lögheimili í húsnæðinu taldar sem tekjur, þar með taldar tekjur barna umsækjenda sem eru 20 ára og eldri, nema þeim sem eru í skóla hálft árið eða meira. Bætur almannatrygginga og elli- og örorkulífeyrisgreiðslur úr séreignarlífeyrissjóðum eru þó undanþegnar og teljast ekki til tekna sem geta valdið skerðingu á bótum.
Í nýja kerfinu verður þessu breytt og allar skattskyldar tekjur heimilismanna 18 ára og eldri munu teljast tekjur, þar á meðal greiðslur almannatrygginga. Þetta er til samræmis við vaxtabótakerfið, og að því er fram kemur í umsögn fjármálaráðuneytisins á frumvarpi húsnæðismálaráðherra er þetta til þess fallið að „gæta meira jafnræðis og samræmis í tekjutilliti kerfisins.“
Það hefur þó fyrrgreind áhrif, að leiða til aukinnar skerðingar hjá öryrkjum og ellilífeyrisþegum „en ella væri og vegur það á móti hækkun bótafjárhæða í frumvarpinu,“ að því er segir í umsögn fjármálaráðuneytisins.
Ráðuneytið bendir þó líka á að almennt hafi tekjuskerðingar mun minni áhrif hjá öryrkjum og ellilífeyrisþegum en öðrum. Önnur ráðstöfun í nýju kerfi er sú að húsnæðisbætur geta numið allt að 75 prósentum leigufjárhæðar, en þessi prósenta er 50 í núverandi kerfi. Þegar þessar breytingar eru teknar með telur fjármálaráðuneytið að ekki verði svo mikill munur á aukningu styrksins til öryrkja og annarra.
Segja þörfina augljósa
Velferðarráðuneytið benti á það þegar þessar fréttir voru sagðar af umsögn fjármálaráðuneytisins að grunnbætur verði hækkaðar verulega, og frítekjumark hækki sömuleiðis. Þetta séu mikilvægar forsendur að baki útreikninga á húsnæðisbótum, en þeim hafi verið sleppt í umfjöllun fjölmiðla um frumvarpið.
Ráðuneytið sagði þá að þörfin fyrir aukinn húsnæðisstuðning við leigjendur sé augljós og nýju húsnæðisbótakerfi sé ætlað að mæta breyttum veruleika sem orðið hefur til undanfarin ár. Leigjendum hafi fjölgað og byrði húsnæðiskostnaðar hjá þeim hafi þyngst. Fjölgun leigjenda sé mest meðal hinna tekjulægstu, og með hækkun á grunnbótum sé stuðningur við þá aukinn um leið og reynt sé að koma til móts við stærri hóp leigjenda.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
Ýttu á + við höfund, fréttamál eða greinaröð til að fylgja því og fá tölvupóst þegar eitthvað nýtt kemur, einn á dag í mesta lagi. Því sem þú fylgir stjórnarðu á Minni síðu.
Athugasemdir