Sædís Slaufa Haf­steins­dóttir vinnur sjálf­boða­vinnu á Kaffi­stofu Sam­hjálpar í Borg­ar­túni. Hún aug­lýsti á dög­unum eftir hlífð­ar­fatn­aði á Facebook til að gefa þeim sem koma á Kaffi­stof­una. Stundin hitti Sædísi á Kaffi­stof­unni ásamt Rósu Gunn­laugs­dóttur sem vinnur á skrif­stofu þeirra. Sædís segir frá eigin sjálf­boða­vinnu, en hún sjálf nýtti sér með­ferð­ar­úr­ræði Sam­hjálpar.

„Hérna er fólk að koma alls staðar frá, býr á göt­unni eða býr í tjöldum og maður sér hvað þau eru illa klædd,“ segir Sædís, en fata­söfnun hennar fór langt fram úr vonum. „Ég er nán­ast búin að gefa öllum eitt­hvað hérna, bæði skó og mjög góðar úlpur, hlý teppi og ull­ar­sokka. Við fengum meira að segja föð­ur­land til að gefa.“

Eftir eru fjórir eða fimm fullir svartir pokar af fötum. Sædís bjóst ekki við því að fólk tæki sér tíma úr vinnu til að koma með föt á Kaffi­stof­una sem er lokað klukkan þrjú. „Samt komu allir bara með þetta hingað og fengu bara gott knús fyrir.“

Náin samskipti við skjólstæðinga

„Fólk verður svo rosa­lega opið við mann,“ heldur Sædís áfram. „Þau koma alls staðar frá úr heim­inum og hafa svo ólíkan bak­grunn miðað við okkur. Stundum þurfa þau bara að tala við mann. Ég sit stundum frammi á spjalli við fólkið, spyr hvað þau ætla að gera í fram­tíð­inni, hvað er planið? Fólk veit ekk­ert hvað ger­ist, hvort það fái að vera í land­inu eða ekki. Sumir eru bara einir hérna í land­inu, eiga enga vini og ekk­ert. Þau sjá ekki fram á að kom­ast neitt og vita ekk­ert hvað verður, hver þeirra staða er almennt innan þjóð­fé­lags­ins eða lífs­ins.“

„Það kemur nán­ast dag­lega ein­hver hingað inn og seg­ist vera nýkom­inn til lands­ins og veit ekki hvað á að gera“

Þær segja að fólk viti stundum ekki einu sinni af Útlend­inga­stofnun við komu til lands­ins. „Það kemur nán­ast dag­lega ein­hver hingað inn og seg­ist vera nýkom­inn til lands­ins og veit ekki hvað á að gera,“ segir Sædís. „Þá er það bara að fara í Kópavog í Útlend­inga­stofnun. Gá hvort þeir geti útvegað íbúð og þá ertu í her­bergi með tíu öðrum. En þá er lög­reglan með vega­bréfið. Þetta er bara það eina sem maður getur sagt. Þetta hlýtur að vera mjög óþægi­legt. Að vera bara einn í ein­hverju landi, tala ekki málið og hafa engan sama­stað. Þá er gott að geta rétt smá hjálp­ar­hönd! Smá bros, knús eða föt eða kaffi. Bara eitt­hvað. Bara að vera næs. Kurteisi kostar ekki neitt.“

Fjölbreytt starf

Starf Sam­hjálpar er marg­þætt. Ásamt því að reka Kaffi­stof­una, þar sem hádeg­is­matur er eld­aður allan árs­ins hring, er með­ferð­ar­heim­ilið Hlað­gerð­ar­kot, áfanga­heim­ili og önnur stuðn­ings­heim­ili fyrir fólk sem þarf aðstoð við dag­legt amstur. „Það er bara þetta sem við heyrum svo oft, að það vantar úrræði sem grípur fólk þegar það er búið í með­ferð­inni,“ segir Rósa, en skrif­stofan mið­stýrir öllum þessum stöðum. „Það lendir bara aftur á göt­unni eða aftur þar sem það var statt áður. Oft eru þau búin að brenna allar brýr að baki sér vegna margra ára neyslu.“ Áfanga­heim­ili eins og Sporið eru til þess að hjálpa fólki að kom­ast aftur í sam­fé­lagið. Á Sporinu eru ein­stak­lingar með her­bergi, allt að tutt­ugu manns eru þar hverju sinni og hafa aðgang að sam­eig­in­legri aðstöðu.

Sædís er, eins og áður kom fram, dæmi um ein­stak­ling sem fór í gegnum með­ferð­ar­úr­ræði Sam­hjálpar. Hún nýtti sér einnig hin úrræðin eftir með­ferð­ina og bauð sig svo fram í sjálf­boða­starf.

Ótrúlegt hve margir góðir eru til

Kaffi­stofan reiðir sig mikið á vel­vild fyr­ir­tækja. „Ekki aðeins af því að mat­ur­inn er útrunn­inn heldur líka bara af því að vörur beygl­ast og þá selst það ekki,“ heldur Rósa áfram. „Þá fáum við það allt saman til okkar og við getum þá stolt sagt frá því að við erum að sporna gegn mat­ar­sóun með þessu. Við nýtum það sem ann­ars væri hent.“

„Það eru konur sem eru í alvör­unni á kvöldin að prjóna vett­linga og húfur og koma svo með það hingað“

Rósa lýsir góðum við­brögðum við hjálp­ar­beiðnum. „Sædís sendir frá sér eina ósk þar sem hún seg­ist vera frá Kaffi­stof­unni og sé að óska eftir fötum fyrir fólk sem þurfi á því að halda sem bara bók­staf­lega býr á göt­unni. Að sjá við­brögðin sem komu við þessu! Þetta er eitt­hvað sem við erum vitni að á hverjum degi. Það eru konur sem eru í alvör­unni á kvöldin að prjóna vett­linga og húfur og koma svo með það hingað. Ímyndið ykkur bara tím­ann sem fer í þetta. Þær koma með poka fulla af húfum og vett­lingum, ull­ar­vörum sem þær hafa sjálfar setið og prjónað.“

Hún segir einnig að góð­hjart­aðir ein­stak­lingar innan fyr­ir­tækja ákveði að gefa mat og aðrar vörur til Sam­hjálpar.

„Maður getur ekki alltaf verið að horfa á fyr­ir­tæki sem ein­hverja ómann­aða vél. Það er eld­aður hádeg­is­matur hérna á hverjum ein­asta degi, 365 daga árs­ins, og fólk veit það.“ Þetta er ekki gróða­starf­semi,“ segir Rósa og hlær. „Alveg langt í frá.“