Félagið Bakkastakkur, sem stofnað var utan um fjárfestingu lífeyrissjóða og Íslandsbanka í kísilverinu PCC á Bakka við Húsavík, hefur fært virði hlutar síns í kísilverinu niður í núll krónur.
Þetta kemur fram í nýjum ársreikningi félagsins vegna ársins 2025, sem Viðskiptablaðið greindi fyrst frá.
Bakkastakkur tapaði tæpum 1,7 milljarði króna í fyrra en tæpum 4,9 milljörðum árið 2024. „Markaðsaðstæður voru erfiðar árið 2025 eins og nokkur fyrri ár, m.a. vegna innflutnings á ódýrum kísilmálmi frá Kína til Vesturheims,“ segir í ársreikningnum. „Þróun í byrjun árs 2025 var nokkuð hagstæð en í kjölfar óróa á alþjóðamörkuðum, m.a. vegna óvissu í tollamálum, lækkuðu verð skarpt þegar leið á fyrri hluta þess árs.“
Félagið Bakkastakkur var stofnað 2014 til að fjárfesta í PCC á Bakka og á um 34,6% hlut í kísilverinu. Hluthafar í félaginu eru helst lífeyrissjóðir og Íslandsbanki, sem fer með 18,25% hlut. Gildi á 19,43%, Stapi 14,84%, …
Þegar aflaheimildir færðust úr byggðunum og söfnuðust á færri hendur urðu til gríðarleg einkaverðmæti. Samfélögin sem misstu störf og atvinnugrundvöll þurftu hins vegar nýja atvinnuuppbyggingu. Þá komu ríkið, sveitarfélögin, orkufyrirtækin og loks lífeyrissjóðir almennings að borðinu.
Arðurinn af sameiginlegri auðlind var að miklu leyti einkavæddur, en áhættan af því að bæta þær afleiðingar sem sjávarbyggðirnar máttu þola vegna kerfisins var samfélagsvædd. Nú situr almenningur uppi með tapið í gegnum lífeyrissjóðina.
Bakki er því ekki aðeins dæmi um vonda fjárfestingarákvörðun. Hann er líka afleiðing af stefnu þar sem verðmætin sem áður héldu uppi sjávarbyggðunum færðust til fárra sægreifa, en ábyrgðin og áhættan af kerfisbreytingunni lenti á almenningi.