Ákall um hjálp frá starfsfólki Pho Vietnam - „Það er ekki komið fram við okkur eins og manneskjur“

„Við leggjum hart að okkur, borgum okkar skatta en það er ekki komið fram við okkur eins og mann­eskjur,“ segir í bréfi sem sent var á íslenskt stétt­ar­fé­lag fyrir tæpu ári. Þar er því enn­fremur lýst hvernig starfs­fólkið á veit­inga­stöðum Pho Vietnam þurfi að end­ur­greiða eig­and­anum hluta laun­anna í reiðufé. Bréfið er svohljóð­andi í íslenskri þýð­ingu en það var sent á ensku:

„Sæl öll. 

Vin­sam­leg­ast bjargið fólk­inu sem er að vinna á Viet nam Restaur­ant keðj­unni sem er í eigu Viet Nam Cuisine ehf, Viet Nam Restaur­ant ehf og EA17 ehf. 

Við vinnum mikið og launin eru lág, og eig­andi fyr­ir­tæk­is­ins borg­aði okkur meira en 400 þús­und krónur inn á reikn­ing en við þurftum að að taka meira en 100 þús­und krónur út í reiðufé til að borga honum til baka. Þar að auki þarf fólk sem vinnur ekki á þessum veit­inga­stöðum samt að fara þangað til að vinna, til dæmis fólk af WokOn ehf og Vy-þrifum. Það er ólög­legt. 

Við leggjum hart að okkur, borgum okkar skatta en það er ekki komið fram við okkur eins og mann­eskjur. 

Vin­sam­leg­ast bregð­ist við sem allra fyrst.“

Lögreglunni borist ábendingar

Veit­inga­stað­irnir sem um ræðir eru Pho Vietnam stað­irnir sem eru í eigu Davíðs Við­ars­sonar, sem hét Quang Le áður en hann breytti því hjá Þjóðskrá, en þeir hétu áður Viet Nam Restaur­ant. EA17 ehf, sem einnig er í eigu Davíðs, hefur rekið Downtown Reykja­vík Hotel á Skóla­vörðu­stíg 42 þar sem einn af veit­inga­stöðum Pho Vietnam er í sama húsi en inn­ritun á hót­elið fór fram á veit­inga­staðnum. Öllum þessum, og fleiri stöðum, var lokað í umfangs­mik­illi aðgerð lög­reglu og fleiri emb­ætta á þriðju­dag. Sex manns eru í gæslu­varð­haldi vegna máls­ins, þeirra á meðal Davíð. 

„Á sínum tíma fengum við að minnsta kosti sam­bæri­legt tölvu­skeyti og þú vísar til,“ segir Grímur Grímsson, yfir­lög­reglu­þjónn hjá lög­regl­unni á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, um fram­an­greint bréf. „Okkur hafa borist af og til upp­lýs­ingar sem tengj­ast þess­ari starf­semi. Einar og sér hafa upp­lýs­ing­arnar ekki leitt til aðgerða af hálfu lög­reglu en grein­ing allra upp­lýs­inga sem okkur hafa borist hafa leitt til þess að við teljum rök­studdan grun fyrir hendi um refsi­verða hátt­semi í starf­sem­inni.  Ég legg áherslu á að þó að við höfum rök­studdan grun þá erum við að rann­saka málið og gerum það að sjálf­sögðu með þeim hlut­læga hætti sem okkur er ætlað,“ segir hann. 

Grímur segir rök­studdan grun um refsi­verða hátt­semi þeirra sem voru hand­teknir í umfangs­miklum aðgerðum á þriðju­dag.

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Aðgerð­irnar á þriðju­dag voru vegna gruns um man­sal, pen­inga­þvott, brot á atvinnu­rétt­indum útlend­inga og gruns um skipu­lagða brota­star­femi. Hús­leitir voru gerðar á 25 stöðum.

„Aðgerð­irnar voru umfangs­miklar og við höfum viljað leggja áherslu á þau mál þar sem grunur leikur á að brotið sé gegn mansals­á­kvæði almennra hegn­ing­ar­laga og er það í sam­ræmi við þá áfalla­mið­uðu nálgun sem við viljum byggja okkar starf­semi á,“ segir Grímur. 

Skráð á einum stað, starfaði á öðrum

Heim­ildin greindi frá því fyrr í dag að und­an­farin þrjú ár hafa 190 víetnamskir rík­is­borg­arar fengið útgefin dval­ar­leyfi á Íslandi vegna starfs sem krefst sér­fræði­þekk­ingar. Lang­flestir þeirra komu til lands­ins í fyrra. 

Rök­studdur grunur er um að Davíð hafi nýtt sér þessa teg­und dval­ar­leyfa til að koma fólki frá Víetnam til lands­ins á grund­velli ein­hvers konar sér­þekk­ingar. Fólkið hafi síðan ekki endi­lega starfað við það starf sem það var skráð hafa komið hingað til að sinna. 

Frétta­stofa Vísis hefur greint frá því að fólkið hafi greitt háar fjár­hæðir, jafn­vel átta milj­ónir króna, til að kom­ast til Íslands.

Dval­ar­leyfi sem þessi má veita til allt að fjög­urra ára. Skilyrði útgáfu slíkra leyfa er að Vinnu­mála­stofnun hafi veitt við­kom­andi atvinnu­leyfi. Fjöldi þeirra Víetnama sem fengið hafa slík dval­ar­leyfi sam­þykkt hefur tvö­fald­ast ár frá ári síð­ast­liðin þrjú ár.

Hundruð milljóna til að koma til Íslands

Samkvæmt upp­lýs­ingum Heim­ild­ar­innar hefur Davíð og fólk á hans vegum fengið fólk frá Víetnam til Íslands þannig að á papp­írum er það skráð til að mynda með sér­þekk­ing­una „kokkur“ og er gerður við það ráðn­ing­ar­samn­ingur, til að mynda hjá Pho Vietnam. Sumt af þessu fólki hefur ekki náð að greiða Davíð allar millj­ón­irnar sem þarf til að fá ráðn­ing­ar­samn­ing hjá einu af fyr­ir­tækj­unum hans og er það því í skuld við hann þegar það kemur. Þetta er fólkið sem lög­reglan telur að sé þolendur mansals en RUV greindi frá því að um sé að ræða um fjöru­tíu manns. Ef við miðum við að fjöru­tíu ein­stak­lingar hafi greitt 8 millj­ónir hver fyrir að koma til lands­ins nemur sú upp­hæð 320 millj­ónum. 

Upp­lýs­ingar Heim­ild­ar­innar herma að allur gangur sé á því hvort fólkið síðan starfi á þeim stöðum sem það er með samn­ing við heldur sé það eftir þörfum sent á allt aðra staði að vinna, jafn­vel svo­kall­aða svarta vinnu, og greiðslan fyrir hana fari síðan til Davíðs eða fólks tengdu honum. 

Háð vinnuveitanda í fjögur ár

Dval­ar­leyfi fólks­ins í þessi fjögur ár háð því að það sé með ráðn­ing­ar­samn­ing við fyr­ir­tæki á vegum Davíðs. Heim­ildin hefur fengið ábend­ingar um að fólk­inu hafi verið hótað því að ráðn­ing­ar­samn­ingum verði rift ef það reyni að segja frá stöðu sinni eða leita til yfir­valda, og þar með myndi það missa dval­ar­leyfið. 

Við­skipta­veldi Davíðs hefur vaxið gríð­ar­lega í gegn um árin en auk þess að opna fjögur útibú Pho Vietnam í póst­núm­eri 101, til við­bótar við stað­inn á Suð­ur­lands­braut, keypti hann til að mynda gamla Herkast­al­ann á um hálfan millj­arð króna og hefur þar rekið gisti­heim­ili. Til stóð að félag á hans vegum myndi opna mat­höll á Vest­ur­götu 2 en húsið hefur nú lengi staðið autt.

Byrjaði allt í kjallaranum

Upphaf máls­ins í fjöl­miðlum má rekja til þess þegar Mbl.is greindi frá því að Heil­brigð­is­eft­ir­lit Reykja­víkur gerði upp­tækan mat­vælala­ger í Sóltúni 20 þar sem nokkur tonn af mat voru geymd við óheil­næmar aðstæður. Vy-þrif, sem er í eigu Davíðs, var með kjall­ar­ann á leigu. Þar fund­ust einnig dýnur og aðrar vís­bend­ingar um að fólk hafi dvalið þar. 

Í sam­tali við Heim­ild­ina í nóv­em­ber neit­aði Davíð fyrir vinnuman­sal og sagði af og frá að fólk hafi búið á mat­arla­gernum alræmda í kjall­ara Sóltúns. „No, nobody stay there. No, you crazy?,” sagði Davíð en á íslensku útleggst þetta sem: „Nei, eng­inn dvaldi þarna. Nei, ertu frá þér?“

Spurður um þær rúm­dýnur og kodda sem heil­brigð­is­eft­ir­lit Reykja­víkur fann í kjall­ar­anum sagði hann þessa hluti þar aðeins hafa verið geymda þar tíma­bundið. „Ástæðan fyrir því að þau sáu dýn­urnar í geymsl­unni er að við erum með hótel á Kirkju­stræti, í miðbæ Reykja­víkur, og á Skóla­vörðu­stíg. Stundum þurfum við ekki að nota dýn­urnar og þá geymum við þær þarna,“ sagði Davíð.

Heim­ildin greindi frá því í gær að umsagnir gesta á Downtown Reykja­vík Hotel á Skóla­vörðu­stíg væru margar mjög nei­kvæðar og til að mynda kvört­uðu nokkrir undan kakkalökkum, ásamt ýmiss konar óþrifn­aði. 

Í nóv­em­ber­mán­uði fjall­aði Heim­ildin um að heil­brigð­is­eft­ir­lit Reykja­víkur fór í óboðað eft­ir­lit á alla fimm staði Pho Vietnam keðj­unnar þann 3. októ­ber. Daginn áður sáu verk­takar á vegum heil­brigð­is­eft­ir­lits­ins um að farga mörgum tonnum af mat­vælum úr kjall­ar­anum að Sóltúni 20 sem talin voru heilsu­spill­andi.

Farga þurfti mat hjá Pho Vietnam á Suð­ur­lands­braut 8 og var starf­semi tak­mörkuð bæði þar og á veit­inga­stað keðj­unnar á Lauga­vegi 3.

Matvæli með sama lotu­númer og mat­væli í kjall­ar­anum að Sóltúni fund­ust á veit­inga­stöðum Pho Vietnam á Lauga­vegi 3, Tryggva­götu 20 og Snorra­braut 29. Matvæli á síð­ar­nefndu stöð­unum tveimur voru einnig með sömu dag­setn­ingu og matur sem fannst í Sóltúni.