Stýrivextir áfram 5,25 prósent

Pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands hefur ákveðið að halda meg­in­vöxtum sínum óbreyttum. Þeir verða því áfram 5,25 pró­sent. Þetta kemur fram í yfir­lýs­ingu hennarsem birt var í morgun. Það rök­styður hún m.a. með því að verð­bólga hafi mælst tölu­vert hærri í sept­em­ber en í ágúst, en það gerði hún vegna mis­taka Hagstofu Íslands í útreikn­ingi vísi­tölu neyslu­verðs. Mistökin gerðu það að verkum að verð­bólga var van­metin í nokkra mán­uði, frá mars og fram í ágúst.

Í yfir­lýs­ingu pen­inga­stefnu­nefndar segir að hækkun á verð­bólgu í sept­em­ber end­ur­spegli að hluta „leið­rétt­ingu á skekkju í verð­bólgu­mæl­ingum Hagstofu Íslands á tíma­bil­inu mars til ágúst sl. Ofspá Seðla­bank­ans á verð­bólgu fram eftir ári var því í raun minni en áður var talið. Verð­bólgu­horfur hafa þó lík­lega lítið breyst frá þeirri spá sem bank­inn birti í ágúst enda hefur gengi krón­unnar hækkað enn frekar og verð­bólgu­vænt­ingar eru áfram við verð­bólgu­mark­miðið.

Líkur á vax­andi spennu í þjóð­ar­bú­skapnum og óvissa í tengslum við losun fjár­magns­hafta kalla á var­færni við ákvörðun vaxta. Aðhalds­stig pen­inga­stefn­unnar á kom­andi miss­erum mun því ráð­ast af efna­hags­þró­un­inni og því hvernig tekst til við losun fjár­magns­hafta.“

Vextir lækkaðir í ágúst

Pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands lækk­aði vexti bank­ans um 0,5 pró­sent­ur í lok ágúst. Meg­in­vextir bank­ans fóru þá úr 5,75 pró­sentum í 5,25 pró­sent. Meg­in­vextir bank­ans höfðu hald­ist óbreyttir frá því að þeir voru hækk­aðir í 5,75 pró­sent í nóv­em­ber 2015.

Seðla­bank­inn hafði þá legið undir ámæli fyrir að lækka ekki vexti í ljósi þess að verð­bólga hafði nú verið undir verð­bólgu­mark­miði hans síðan í febr­úar 2014. Ákvörðun pen­inga­stefnu­nefnd­ar­innar hafði þau áhrif að breyti­legir vextir við­skipta­vina fjár­mála­stofn­anna lækk­uðu og þau kjör sem þær bjóða nýjum lán­tak­end­um. Seðla­bank­inn rök­studdi ákörðun sína með því að verð­bólgu­spár hefðu batnað.

Og flestir grein­ing­ar­að­ilar bjugg­ust við að vaxta­lækk­un­ar­skeið væri hafið. Af því varð þó ekki.

Mistök Hagstofunnar

Í síð­ustu viku var greint frá því því að hjá Hag­stofu Íslands hefði reiknuð húsa­leiga verið van­metin við útreikn­ingi vísi­tölu neyslu­verðs, sem mælir verð­bólgu. Þessi mis­tök voru leið­rétt með þeim afleið­ingum að vísi­talan hækk­aði um tæp 0,5 pró­sent á milli mán­aða og langt umfram allar opin­berar spár. Þetta þýddi líka að 12 mán­aða verð­bólga hefur verið veru­lega van­metin und­an­farið hálft ár. Árs­verð­bólga, sem var 0,9 pró­sent í ágúst, mælist því 1,8 pró­sent í sept­em­ber.

Mis­tök Hag­stof­unnar hafa víð­tæk áhrif. Þeir sem tekið hafa ný verð­tryggð hús­næð­is­lán á því tíma­bili sem þau ná yfir munu til að mynda þurfa að greiða upp­safn­aðar verð­bætur af lánum sín­um. Þeir sem tóku lán í sept­em­ber­mán­uði munu auk sjá þau hækka skarpar en ann­ars hefði orð­ið. Þeir sem ætla sér að taka verð­tryggð hús­næð­is­lán þessa dag­anna ættu að bíða fram í nóv­em­ber hið minnsta svo þeir þurfi ekki að greiða upp­safn­aðar verð­bætur tíma­bils sem þeir voru ekki með lán, vegna mis­taka Hag­stof­unn­ar. Þá mun húsa­leiga þeirra sem er bundin við þróun vísi­tölu neyslu­verðs hækka um kom­andi mán­að­ar­mót.