Vonast til þess að dómur Hæstaréttar standi sem bautasteinn til framtíðar

Útgáfu­fé­lag Stund­ar­innar og fjöl­miðla­fyr­ir­tækið Reykja­vík Media unnu fulln­að­ar­sigur í hinu svo­kall­aða lög­banns­máli Glitnis HoldCo, félags utan um eft­ir­stand­andi eignir hins fallna banka Glitn­is, í Hæsta­rétti í dag. Í yfir­lýs­ingu um dóm Hæsta­réttar segj­ast aðstand­endur Stund­ar­innar og Reykja­vík Media von­ast til þess að þessi dómur, og þeir sem hann stað­festir, standi sem sem bauta­steinn til fram­tíðar með varð­stöðu um upp­lýs­inga­rétt almenn­ings og frelsi fjöl­miðla.

Haft fælingaráhrif á fólk sem hefur undir höndum upplýsingar eða gögn

[links]Í yfir­lýs­ing­unni segir að 522 dögum eftir að lög­bann var sett á umfjöllun Stund­ar­innar og Reykja­vik Media um við­skipti Glitnis og þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra hafi nú fallið end­an­legur dómur Hæsta­réttar tján­ing­ar­frels­inu og upp­lýs­inga­rétti almenn­ings í vil. Þá segir í yfir­lýs­ing­unni að lög­banns­málið í heild sinni hafi án efa haft fæl­ing­ar­á­hrif á fólk í sam­fé­lag­inu sem hefur undir hönd­unum upp­lýs­ingar eða gögn sem eigi mikið erindi til almenn­ings sem það vilji koma til fjöl­miðla í krafti rétt­læt­is­kenndar. [adspot]

Vitnað er í dóm Hæsta­réttar í yfir­lýs­ing­unni en þar segir að „Við mat á því hvort ganga skuli framar í tján­ing­ar­frelsi stefndu eða frið­helgi þeirra aðila sem nefnd gögn lúta að verður að hafa í huga að þegar lög­bannið var lagt á 16. októ­ber 2017 voru ein­ungis 12 dagar í að kosið yrði til Alþingis og því sýnu brýnna en ella að upp­lýst fréttaum­fjöllun yrði ekki skert meira en nauð­syn bar til, sbr. til hlið­sjónar dóm Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu 19. febr­úar 1998 í máli Bowman gegn Bret­landi. Verður jafn­framt að líta til þess að meg­in­þungi fréttaum­fjöll­unar stefndu laut að við­skiptum þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra og aðila honum tengdum við Glitni banka hf. í aðdrag­anda falls íslensku við­skipta­bank­anna þriggja í októ­ber 2008. Af gögnum máls­ins verður ekki ráðið að fréttaum­fjöllun stefndu hafi breyst að þessu leyti eftir að lög­bannið féll niður. Hefur hún eftir sem áður einkum beinst að við­skiptaum­svifum þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra og aðilum tengdum honum í aðdrag­anda og kjöl­far falls bank­anna haustið 2008 með sömu áherslum og verið hafa frá upp­hafi umfjöll­unar stefndu.“

Jafn­framt segir í dómnum að líta verði svo á að umfjöllun stefndu um við­skipti þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra sé liður í því upp­gjöri og eigi sem slík erindi við almenn­ing. Í yfir­lýs­ing­unni fjöl­miðl­anna tveggja segir að eftir sem stendur var brotið gegn upp­lýs­inga­rétti almenn­ings og þar með vegið að rétt­inum til frjálsra kosn­inga. „Aðstand­endur Stund­ar­innar og Reykja­vik Media von­ast til þess að þessi dómur, og þeir sem hann stað­festir, standi sem bauta­steinn til fram­tíðar með varð­stöðu um upp­lýs­inga­rétt almenn­ings og frelsi fjöl­miðla.“

Verulegur aðstöðumunur

Enn fremur segir í yfir­lýs­ing­unni að aðstöðu­mun­ur­inn hafi verið veru­legur en þrotabú Glitnis lagði mikil dóms­máls­ins gegn fjöl­miðl­unum tveimur. „Hann birt­ist í því að aðeins laun for­stjóra Glitnis HoldCo ein og sér eru hærri en sam­an­lögð velta Stund­ar­innar og Reykja­vik Media, sam­kvæmt nýj­ustu aðgengi­legu tölum. Ljóst er að stuðn­ingur almenn­ings skipti sköpum í mál­inu og málsvörn­inni. “

Þá segir að með laga­tækni­legum flækjum hafi þrota­bú­inu tek­ist að tefja málið og reka það í gegnum öll dóm­stig á 522 dögum með til­heyr­andi skaða fyrir blaða­mennsku og rétt almenn­ings til upp­lýs­inga. En sam­kvæmt yfir­lýs­ing­unni nægir dæmdur mál­kostn­aður ekki til þess að tryggja þá nauð­syn­legu vörn sem þurfti til að forða ólög­mætu lög­banni á sjálf­sagða og mik­il­væga sam­fé­lags­um­ræðu í þágu almanna­hags­muna.

Jafn­framt hafi þrotabú Glitnis reynt hvað eftir að annað að fá að taka skýrslu af blaða­mönnum um heim­ild­ar­menn en á öllum dóm­stigum hafi því verið hafnað. Samkvæmt yfir­lýs­ing­unni er í dóm Hæsta­réttar skýrt kveðið á um vernd heim­ild­ar­manna og það með mjög afger­andi hætti. Fjöl­miðl­arnir tveir hvetja því fólk sem hefur undir hönd­unum mik­il­vægar upp­lýs­ingar sem varði almenn­ing að leita til þeirra.