Loks tókst að skipa nýjan dómara við Mannréttindadómstólinn

Oddný Mjöll Arn­ar­dóttir var í dag kosin dóm­ari við Mann­rétt­inda­dóm­stól Evrópu af þingi Evr­ópu­ráðs­ins. Hún er fyrsta konan sem er skipuð af Íslandi sem dóm­ari við dóm­stól­inn en skip­un­ar­tím­inn er til níu ára. 

Róbert Spanó var íslenski dóm­ar­inn við Mann­rétt­inda­dóm­stól­inn frá árinu 2013, en skip­un­ar­tími hans rann út í októ­ber fyrra. Róbert, sem var for­seti dóm­stóls­ins frá 2020,  mátti ekki sækj­ast eftir áfram­hald­andi setu.

Embætti íslenska dóm­ar­ans var fyrst aug­lýst til umsóknar seint á árinu 2021, með það fyrir augum að íslenska ríkið gæti skipað nýjan dóm­ara til að taka við af Róberti þegar skip­un­ar­tími hans leið undir lok. Þá sóttu þrír um emb­ætt­ið. Auk Odd­nýjar voru það Jónas Þór Guð­­munds­­son, ­lög­­mað­ur og stjórn­ar­for­maður Lands­virkj­un­ar, og Stefán Geir Þór­is­son, lög­mað­ur­.  

Fimm manna nefnd sem Katrín Jak­obs­dóttir for­­sæt­is­ráð­herra skip­aði til að leggja mat á þessa þrjá umsækj­endur lauk störf­um í byrjun febr­ú­ar 2022. Nið­­ur­­staða hennar var sú að allir umsækj­end­­urnir þrír sem sótt­­ust eftir til­­­nefn­ingu teld­ust hæfir til að vera verða til­­­nefndir af hálfu Íslands. 

Í byrjun júní í fyrra tók svo nefnd ráð­gjafa á vegum Evr­ópu­ráðs­ins umsækj­end­urna í við­tal. Eftir þau við­töl drógu Jónas og Stefán Geir hins vegar umsóknir sínar til baka. Við­mæl­endur Heim­ild­ar­innar segja að nefndin hafi frestað því að skila nið­ur­stöðu sinni eftir við­tölin þar sem umsækj­enda­hóp­ur­inn í heild hafi þótt of veikur til að gegna stöð­unni. Und­an­tekn­ingin þar hafi verið Odd­ný. Þar sem reglur um skipun dóm­ara í emb­ætti hjá Mann­rétt­inda­dóm­stólnum séu þannig að kjósa þurfi milli þriggja umsækj­enda var ekki annað að gera en að aug­lýsa aftur eftir umsækj­end­um. 

Því var aug­lýst aftur eftir umsækj­endum og í ágúst 2022 var greint frá því að þrír hefðu sótt um. Oddný var sú eina úr fyrri hópnum sem gerði það að nýju. Auk hennar sóttu Dóra Guð­munds­dóttir lög­fræð­ingur og Páll Þór­halls­son, skrif­stofu­stjóri í for­sæt­is­ráðu­neyt­inu, um emb­ættið.

Oddný hefur verið lands­rétt­ar­dóm­ari frá 2018 en áður var hún pró­fessor, bæði við Háskóla Íslands og Háskól­ann í Reykja­vík, auk þess að vera sjálf­stætt starf­andi lög­maður. Hún er með emb­ætt­is­próf frá laga­deild Háskóla Íslands og dokt­ors­próf frá laga­deild Edin­borg­ar­há­skóla.

Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evrópu var stofn­aður árið 1959 á grund­velli Mann­rétt­inda­sátt­mála Evrópu og er aðsetur hans í Strass­borg í Frakk­landi. Dóm­stóll­inn fjallar um mál sem til hans er vísað af ein­stak­lingum og samn­ings­að­ilum vegna meintra brota á ákvæðum mann­rétt­inda­sátt­mála Evrópu eða samn­ings­við­aukum við hann. Alls eiga 46 dóm­arar frá aðild­ar­ríkjum Evr­ópu­ráðs­ins sæti í dóm­stólnum.