Tengsl efnahagsástands og hjartaáfalla rannsökuð

Líkur á hjarta­á­falli hjá íslenskum karl­mönnum á aldr­inum 45 til 54 ára juk­ust meira en hjá karl­mönnum á aldr­inum 55 til 64 á skatt­lausa árinu 1987 á Íslandi. Þetta sýnir ný rann­sókn fræði­manna við Háskóla Íslands. Rann­sóknin birt­ist nýverið í Journal of Health Economics, virtasta vís­inda­tíma­riti heims á sviði heilsu­hag­fræði.

Markmið rann­sókn­ar­innar var að kanna hvort aðstæður í efna­hags­lífi hefðu áhrif á líkur á hjarta­á­föllum og hvort skýr­inga væri að leita í tíma­bund­inni aukn­ingu á vinnu­fram­boði, er fram kemur í til­kynn­ingu frá Háskóla Íslands.

Skattlausa árið skoðað

Í rann­sókn­inni var sjónum beint sér­stak­lega að árinu 1987, þegar skatt­kerfi Íslands tók breyt­ingum og ákveðið var að breyta kerf­inu yfir í stað­greiðslu­skatt­kerfi og afnema tekju­skatt fyrir árið 1987. Það gerði það að verkum að vinnu­fram­boð jókst og næga vinnu var að fá fyrir þá sem vildu vinna mikið. Því var kannað var hvort þessi tíma­bundna aukn­ing á vinnu­fram­boði hefði áhrif á tíðni hjarta­á­falla.

Nið­ur­stöður gefa til kynna að skýr­inga á auknum líkum á hjarta­á­föllum meðal karla á skatt­lausa árinu 1987 og ári síðar sé að leita í skamm­tíma aukn­ingu vinnu­fram­boðs meðal þeirra sem voru sjálf­stætt starf­andi. Þeir sem voru sjálf­stætt starf­andi juku meira við sig í vinnu en aðrir og sú staða á vinnu­mark­aði virð­ist skýra þá aukn­ingu hjarta­á­falla sem varð hjá körlum á skatt­lausa árinu. Möguleg skýr­ing á þessu er að yngri menn­irnir reynd­ust auka meira við sig í vinnu en eldri karl­arnir sem virð­ist jafn­framt vega upp á móti ald­urstengdri áhættu hjarta­á­falla.

Skattskrár bornar saman við hjartaáfallaskrár

Skatt­skrár voru bornar saman við skrár yfir hjarta­á­föll á Íslandi hjá fólki á aldr­inum 45 til 74 ára, á tíma­bil­inu 1982 til 1992. Í ljós kom að 24 pró­senta aukn­ing frá með­al­tals­líkum á hjarta­á­föllum yfir rann­sókn­ar­tíma­bilið varð árið 1987 hjá körlum 45-64 ára og 15,6 pró­senta aukn­ingu árið 1988.

„Það að vera við góða heilsu – og geta með góðu móti fórnað frí­tíma fyrir vinnu­tíma í afmark­aðan tíma – er hins vegar óháð því hvort ein­stak­ling­ur­inn er með ógreindan kransæða­sjúk­dóm. Þetta vekur því spurnignar um það hvort þeir sem yngri voru hafi síður vitað hvort þeir til­heyrðu áhættu­hópi þegar kemur að hjarta­á­föllum. Ef til vill hafa þeir í minna mæli leitað læknis eða sinnt heilsu­eft­ir­liti en þeir sem til­heyra eldri ald­urs­hópnum,“ segir í til­kynn­ing­unni.

Höfundar grein­ar­innar eru Þór­hildur Ólafs­dóttir, dokt­or­snemi við Hag­fræði­deild, Tinna Laufey Ásgeirs­dóttir, pró­fessor við Hag­fræði­deild, Birgir Hrafn­kels­son, pró­fessor við Raun­vís­inda­deild, og Guð­mundur Þor­geirs­son, pró­fessor við Lækna­deild. Rann­sóknin er hluti af dokt­ors­rann­sókn Þór­hildar í heilsu­hag­fræði sem ber heitið „Áhrif skyndi­legra breyt­inga í hag­kerfi á heilsu og heilsu­tengda hegðun“.