Mynd dagsins

Þriðja bylgja skák­æðis hefur skollið á Íslandi, eftir að hálf þjóðin hefur sest niður og horft á Netflix ser­í­una The Queen's Gambit, eða Drottn­ing­ar­bragð. Fyrsta bylgjan varð árið 1958, þegar Friðrik Ólafsson náði fimmta til sjötta sæti á HM í skák í Portorož, gömlu Júgóslavíu, og varð með þeim árangri fyrstur Íslend­inga að verða stór­meist­ari í skák. Áhugi lands­manna á skák­íþrótt­inni náði svo nýjum hæðum í ann­ari bylgju, árið 1972, þegar heims­meistar­ein­vígið í skák fór fram í Laug­ar­dals­höll­inni milli Boris Spassky og Bobby Fischer. Bobby vann að lokum, eftir 21 skák. Seinna fékk hann íslenskan rík­is­borg­ara­rétt og var jarð­settur í Laug­ar­dals­kirkju­garði austur í Flóa. Fyrir þá sem ekki vita, er drottn­ing­ar­bragð; 1. d4 d5 2. c4 og svartur á leik!

Inn­an­lands flugu 8.561 far­þegar í síð­asta mán­uði, sem var sam­dráttur upp á 71%. Rétt um helm­ingi fleiri far­þegar flugu til og frá land­inu, en þeir voru 19.288 nú í októ­ber sem er 96.5% sam­dráttur frá sama mán­uði í fyrra. Þá fóru 555.251 far­þegar um Kefla­vík­ur­flug­völl eða eins og ein og hálf íslensk þjóð. Áætl­un­ar­flug inn­an­lands nær til 11 staða: til Gríms­eyjar og á Gjögur, síðan er það Akureyri, Egils­staðir, Ísa­fjörður, Húsavík, Horna­fjörður, Bíldu­dalur, Vopna­fjörður og Þórshöfn á Langa­nesi. Þá er bara einn flug­völlur eftir, sá stærsti, hann liggur í Vatns­mýr­inni.

Samkvæmt tíma­tali Múhameðstrú­ar­manna er árið í ár 1442, hjá Gyðingum er árið 5780. Austur í Norður-Kóreu er árið 108 - sem er auð­vitað miðað við fæð­ing­arár hins stóra leið­toga Kim Il-sung, stofn­anda lands­ins. Núver­andi ein­valdur og son­ar­sonur Kim Jong-un, tók við emb­ætt­inu af föður sínum árið 99, en hann er fæddur árið 71. Fremst á mynd­inni er Menn­ing­ar­setur múslima á Íslandi, en þau hafa haft aðsetur í Ýmis­hús­inu síðan árið 100. Í bak­grunni rís Hall­gríms­kirkja, en horn­steinn hennar var lagður árið 33 og fram­kvæmdum var lokið 41 ári síðar, eða árið 74.

Á slag­inu klukkan níu í morgun var hin 101 árs gamla Gunn­þór­unn Björns­dóttir frá Kópa­skeri mætt á hár­greiðslu­stof­una sína þegar hún opn­aði aftur eftir að dregið var úr sam­komu­tak­mörk­unum. Dúdú, eins og hún er alltaf kölluð, er ein sex­tíu íslend­inga sem eru hund­rað ára eða eldri. Elst er Gren­vík­ing­ur­inn Dóra Ólafs­dóttir sem er fædd árið 1912, sem­sagt 108 ára. Báðar eru þær hressar miðað við aldur og fyrri störf. „Já, ég gat ekki beðið eftir að kom­ast í klipp­ingu, þrátt fyrir að maður hitti nær enga á þessum skrítnu tímum - það versta við Covid er hvað umgengni við mann og annan er tak­mörkuð," sagði sú aldna, en hressa Kópa­skers­mær.

Í heim­inum deyja tveir ein­stak­lingar á mín­útu í umferð­ar­slysum, það gera 3.700 á sól­ar­hring eða 1,3 millj­ónir á ári. Fyrsta banaslysið í umferð­inni hér heima varð 25. ágúst 1915. Guð­mundur Ólafsson, 9 ára drengur, hljóp úr Veltu­sundi í veg fyrir reið­hjól í Aust­ur­stæti og lést af höf­uð­höggi sem hann hlaut. Fyrsta fórn­ar­lamb bíl­væð­ingar var Ólöf Margrét Helga­dóttir, en hún gekk í veg fyrir bif­reið á gatna­mótum Banka­strætis og Ing­ólfs­strætis þann 29. júní 1919. Síðan þá hafa 1.583 lát­ist í umferð­inni á Íslandi. Á heims­vísu stöndum við okkur vel, sam­kvæmt með­al­tals­tölum síð­ustu þriggja ára frá WHO eru 167 þjóð­ríki sem hafa hærra hlut­fall dauðs­falla en við. En hér lát­ast að með­al­tali 3,3 ein­stak­lingar árlega, á hverja 100 þús­und íbúa. Svíar standa sig best, með 2,3 á hverja 100 þús­und. Í Zimbabwe er hlut­fallið hæst, með 61,9 á hverja 100 þús­und íbúa.

„Nú er svo komið að með­virkni minni er lokið,“ skrif­aði Brynjar Níelsson á föstu­dag­inn, og að... „alræði sótt­varna hér á landi hefur sýnt sig að vera óskil­virkt. Þær aðgerðir sem ráð­ist hefur verið í eru ekki að skila þeim árangri sem að er stefnt og athygli ráða­manna hefur dreifst um víðan völl.“ Sammála Brynjari? Nei... við erum á réttri leið. Það sést best á því að þegar ég hitti hæst­virtan annan vara­for­seta Alþingis niður á þingi í morgun, var verið að til­kynna á blaða­manna­fundi þrí­eyk­is­ins að ein­ungis níu smit hefðu greinst hér síð­asta sól­ar­hring­inn. Árangur sem að mestu má að þakka því að við erum öll í þessu saman og förum í einu og öllu eftir til­mælum sótt­varna­læknis. Sem er auð­vitað frá­bært.

Dóm­kirkja Krists kon­ungs, Landakot eins og hún heitir fullu nafni var teiknuð af Guðjóni Sam­ú­els­syni og vígð árið 1929. Kirkjan var reist á jörð kots­ins, Landa­kots sem Kaþólska kirkjan keypti árið 1864, og lá þá í útjaðri Reykja­víkur. Á jörð­inni var líka líka reistur spít­ali árið 1902 af St. Jós­efs­systrum, sá fyrsti á land­inu. Alþingi veitti systr­unum ekki krónu til verks­ins, þótt það hafi bráð­vantað spít­ala í landið.  Árið 1963 var síðan núver­andi spít­ali tek­inn í notkun. Íslenska ríkið keypti Landa­kots­spít­ala þrettán árum síðar og er hann nú hluti af Land­spít­ala­bákn­inu. Á mynd­inni má sjá Gróttu­vita á Sel­tjarn­ar­nesi í fjarska. Vitinn var byggður árið 1947 og tók við af vita sem var reistur árið 1897. Linsan úr þeim vita var færð yfir í þann nýja og er enn í notkun, 123 árum síðar.

Númer 23, þeir Ari Leifsson, sem leikur með Drammen­lið­inu Strøms­god­set og Riccardo Sottil, sem spilar með Cagliari á Sardiníu, í U21 lands­leik á Vík­ings­vell­inum nú seinni­part­inn í dag. Ítalía hafði betur gegn Íslandi 1-2 í jöfnum leik. Það má segja að David Beckham hafi komið með númer 23 inn í fót­bolt­ann þegar hann gekk til liðs við Real Madrid árið 2003. Körfu­bolta­snill­ing­ur­inn Michael Jordan hafði gert þetta númer ódauð­legt á ferli sínum með Chicago Bulls, frá 1984 til 1998. Og af hverju valdi Jordan 23? Hann lang­aði að vera með númer 45 eins og eldri bróðir sinn, sem var frá­tekið, svo hann deildi í með tveimur og hækk­aði upp í 23 því auð­vitað er 45 odda­tala.

Níu barna fað­ir­inn frá Gaza, Ayyad Saleh Abdulla Haday, er fæddur 1979 og er einn af þeim tæp­lega 600 ein­stak­ling­ingum sem hafa sótt hér um alþjóð­lega vernd á fyrstu 10 mán­uðum árs­ins. Flestir sem komið hafa und­an­farið eru frá Írak og Pel­est­ínu eins og Ayyad, og koma hingað með flugi frá löndum innan Schengen. Börnin hans níu eru fædd á 18 ára tíma­bili, sú elsta er fædd árið 2000, ein af fimm dætrum, sú yngsta er bara tveggja ára fædd 2018. Drengirnir eru fjórir. Atvinnu­leysi meðal ungs fólks á Gaza svæð­inu er um og yfir 70%.

Vetr­ar­mein Ragnars Jón­as­sonar. Hans nýjasta bók ger­ist á Siglu­firði, en fimm af hans tólf bókum hafa stað­inn sem sögu­svið. Bæinn þekkir hann mjög vel, svo vel að hann hefur meira að segja mátað eina fanga­klef­ann í pláss­inu. Hann sagði mér að hann hafi farið í stein­inn þar, í mjög stuttan tíma til að setja sig inn í sögu­sviðið. Óþægi­legt. En vel­gengnin hlýtur að vera þægi­leg, hann toppar met­sölu­lista í Þýska­landi og Frakk­landi og er að fá við­ur­kenn­ingar til hægri og vinstri fyrir verk sín, sem hafa verið gefin út á alla­vega 30 tungu­málum.

Laus skrúfa á tog­ara í slippnum í Reykja­vík nú í morgun. Ísland vermir 19 sætið á lista yfir stærstu fisk­veiði­þjóð­irnar, en Kín­verjar eru lang stærstir. Til að ná öllum þessum afla úr sjó eru hér skráðir 45 tog­arar, 715 vél­skip og hvorki meira né minna en 822 trillur. Sú útgerð er ekki stór hér í höf­uð­borg­inni, en setur sterkan svip á mann­lífið á stöðum eins og Rifi, Bol­ung­ar­vík, í Grímsey og auð­vitað á Rauf­ar­höfn og á Bakka­firði.

Vestra­horn er eitt elsta fjall lands­ins, og eitt af fáum fjöllum úr gabbró. Hæsti tind­ur­inn er 454 metra hár, eins og hálf Esjan. Það voru átök þarna í veðr­inu í dag, stormur, rign­ing, sól og sumar. Með vetur kon­ung bíð­andi í skjóli, Horna­fjarð­ar­megin.