Þekking

Hvers vegna eiga svo margir sjúkdómar uppruna sinn í leðurblökum?

COVID-19 er talin hafa borist í menn úr leðurblökum, hugsanlega í gegnum fiskmarkaðinn í Wuhan.

Ritstjórn Hvatans

22. mars 2020 · 19:00

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 7 árum.

Fátt annað en nýja kórónuveiran sem veldur sjúkdómnum Covid-19 kemst að í huga fólks þessa dagana. Líklegast þykir að veiran hafi fyrst komið upp í leðurblökum og síðan borist í menn, mögulega í gegnum óþekktan millihýsil. Covid-19 er langt því frá fyrsti veirusjúkdómurinn sem borist hefur í menn úr leðurblökum. Hlutfallslega hafa töluvert margir veirusjúkdómar gert það í gegnum tíðina. Nokkrar ástæður virðast liggja þar að baki.

Flestir sjúkdómar eiga uppruna sinn í öðrum dýrum en mannfólki

Um 61% allra smitsjúkdóma sem mannfólk getur smitast af eiga uppruna sinn í öðrum dýrum dýraríkisins. Sjúkdómar sem smitast yfir í menn úr öðrum dýrum eru kallaðir súnur (e. zoonotic diseases). Þótt sjúkdómar eigi uppruna sinn í hinum ýmsu dýrategundum er algengt að sjúkdómar berist í menn úr leðurblökum.

Sem dæmi má nefna að talið er líklegt að hundaæði eigi rætur sínar að rekja til leðurblaka.

Sem …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira? Láttu okkur vita

Deila

Höfundur

Ritstjórn Hvatans

Greinaröð

Þekking

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Tengdar greinar

Þekking

Þekking

Eru risavaxnar Dyson-hvelfingar fundnar úti í geimnum?

Vísindamenn við háskólann í Uppsölum og annan á Ítalíu hafa fundið sólir eða sólkerfi sem gefa frá sér undarlega mikið af innrauðri orku. Ein möguleg skýring gæti verið að geimverur hafi byggt hvelfingar utan um sólirnar til að heyja sólarorkuna

Þekking

Sólin gæti hafa stolið hátt í tug pláneta frá öðrum sólum

og falið þær á hinum fjarlægustu slóðum sólkerfisins. Fundur þeirra og ferðir þangað gætu skilað gríðarlegum vísindalegum árangri

Þekking

Heimsálfur utan úr geimnum eru fastar í iðrum Jarðar

Hvað leynist undir fótum okkar? Sú spurning er ævinlega aðkallandi á eldgosasvæði og tala nú ekki um þegar goshrina er hafin, eins og nú virðist raunin á Íslandi. Vísindamenn eru hins vegar sífellt að störfum að auka skilning okkar á því sem í iðrunum leynist og nú í nóvember birtist í vísindaritinu Nature grein þar sem sagði frá óvæntri niðurstöðu...

Þekking

Háhyrningar ættaðir frá Íslandi enduðu sem sýningardýr á Tenerife

Tugir háhyrninga voru fangaðir við strendur Íslands á áttunda og níunda áratug síðustu aldar og seldir í dýragarða. Þeir áttu margir hverjir ömurlega ævi, enda rifnir frá fjölskyldum sínum, töpuðu jafnvel glórunni og urðu fólki að bana. Sumir þeirra lifa enn – og nokkrir nákomnir ættingjar þeirra eru í haldi á Tenerife.

9 mín. lestur

Þekking

Alheimurinn í nýju og skarpara ljósi

Nýjasta stórvirki mannkynsins, James Webb geimsjónaukinn, er ætlað að skoða myndun fyrstu stjarna og vetrarbrauta alheimsins. Hvar og hvenær kviknaði fyrsta ljósið í alheiminum? Hvernig verða stjörnur og sólkerfi til? Hvernig mynduðust vetrarbrautirnar? Hvaða eðlis- og efnafræðilega eiginleika þurfa plánetur og sólkerfi að hafa til að geyma líf? Fyrstu myndir sjónaukans eru komnar. „Þær voru enn skýrari, skarpari og glæsilegri en ég átti von á,“ segir Sævar Helgi Bragason.

Þekking

Meta hvort lýsa eigi yfir alþjóðlegu neyðarástandi vegna apabólu

Stigvaxandi dreifing apabólu um heiminn vekur óhug og nú hafa þrjú tilfelli greinst á Íslandi. Allir geta smitast af apabólu. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin skoðar að lýsa yfir alþjóðlegu neyðarástandi.

Mest lesið

Viðtal

Kallaður morðingi eftir slysið

Fimm dögum eftir að Haraldur Már Haraldsson fékk bílpróf fór hann á rúntinn með besta vini sínum, þar sem þeir hittu félaga sína á nýjum sportbíl. Úr varð kappakstur sem endaði með skelfingu. Næstu áratugi lifði Haraldur í sorg, sektarkennd og skömm. Nú segir hann sögu sína í von um að ná til annarra.

Dómsmál

Prestur lagði leikstjóra og frænda í meiðyrðamáli

Presturinn Arnaldur Máni Finnsson var sýknaður af kröfu föðurbróður síns og leikstjórans Einars Þórs Gunnlaugssonar í meiðyrðamáli tengdu harðri deilu um gamalt einbýlishús.

ErlentBandaríki Trumps

Rubio réðst gegn alþjóðalögum

Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, líkti tilraunum Alþjóðaglæpadómstólsins til að sækja Bandaríkjamenn til saka við að tala um lagabókstaf „við menn með sverð“.

Úttekt

Hverjir eru að græða á Íslandi?

Hagnaður sjávarútvegs og ferðaþjónustu jókst um ríflega 55 prósent í fyrra. Enn er þó mestur hagnaður í fasteignageiranum.

Erlent

Bandaríkin lögðu til að Úkraína gæfu land fyrir aðild að Nató

Selenskí segir frá því sem fór fram í friðarviðræðum. Hann segir Pútín leggja allt í sölurnar fyrir stórsókn í vetur.

UmhverfiðEndurvinnsla á Íslandi

Íslenskt plast fannst í Tyrklandi

Umbúðir utan af Ísey skyri fundust í plastúrgangi í Tyrklandi. Framkvæmdastjóri Úrvinnslusjóðs segir að plast frá Íslandi fari að hluta til endurvinnslu í Tyrklandi en neitar að afhenda gögn um rekjanleika þess.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

ErlentBandaríki Trumps

Trump hafnar úrslitum þingkosninganna

Donald Trump sakar kosningayfirvöld um svik án þess að leggja fram gögn, eftir að demókratar náðu meirihluta í báðum deildum Bandaríkjaþings.

Viðtal

Kallaður morðingi eftir slysið

NeytendurFernurnar brenna

„Við erum öll höfð að fífli þegar svona er komið fram við okkur“

Björg Eva Erlendsdóttir, framkvæmdastjóri Landverndar, segir fréttir af því að fernur séu enn brenndar vera annað kjaftshögg og verra en það fyrsta. Breki Karlsson, formaður Neytendasamtakanna, hefur kallað eftir gagngerri endurskoðun á Úrvinnslusjóði.

Úttekt

Hverjir eru að græða á Íslandi?

Hagnaður sjávarútvegs og ferðaþjónustu jókst um ríflega 55 prósent í fyrra. Enn er þó mestur hagnaður í fasteignageiranum.

UmhverfiðEndurvinnsla á Íslandi

Íslenskt plast fannst í Tyrklandi

Umhverfið

Heimskautarefurinn í fyrsta sinn á íslenskum válista

Heimskautarefurinn verður settur á válista spendýra á Íslandi í fyrsta sinn í vetur. Fjörutíu prósenta fækkun hefur orðið á stofninum hér á landi yfir síðustu þrjár kynslóðir. „Ef við vissum ástæðuna þá gætum við brugðist við,“ segir Ester Rut Unnsteinsdóttir, fagstjóri hjá Náttúrufræðistofnun Íslands.

Mest lesið í mánuðinum

Viðtal

40 mín.

Syrgjandi foreldrar Hönnuh þakklát Íslandi

Foreldrar írskrar stúlku sem lést í bílslysi á Íslandi í lok sumars eru í senn þakklát Íslandi og sorgmædd yfir að hún lést langt fyrir aldur fram. Þau eiga þó erfitt með að fallast á að hún hafi látist í slysi, þar sem vísbendingar eru um að ekið hafi verið á yfir 200 kílómetra hraða í banaslysi dóttur þeirra.

Dómsmál

Dómari stöðvaði lögmann Írisar Helgu

Brotaþoli lýsti flóknu ástarlífi Írisar Helgu Jónatansdóttur sem er sökuð um umfangsmikið umsáturseinelti. Dómari stöðvaði lögmann Írisar Helgu þegar hann gekk á vitnið, og úr varð nokkurt orðaskak.

Viðtal

120 mín.

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífshættulegan meðgöngusjúkdóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragnarsdóttir nær dauða en lífi á skurðarborði Landspítalans eftir alvarlegt tilfelli meðgöngueitrunar. Íslenskur vísindamaður í Bandaríkjunum, Jóhann Elí Guðjónsson húðlæknir, leiðir brautryðjandi rannsóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúkdómurinn kemur fram. Hann telur mögulegt að þróa lyf við sjúkdómnum sem bjargað gæti mannslífum.

Viðtal

„Hún mun alltaf vera með mér“

Adolf Þór Haraldsson missti stóru ástina í lífi sínu aðeins nítján ára gamall þegar Hannah Jane Large lést á Krýsuvíkurvegi. Hún hafði skrifað ritgerð um ást þeirra, sem hann segir lýsa hvernig honum líður núna.

GagnrýniDjöflar

Hjónadjöflar

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Djöfla eftir Lars Norén, sem sýnt er í Borgarleikhúsinu.

Viðtal

Ástleysið er sárt

Nánd er næring, nauðsynleg eins og matur. Tæpur helmingur fólks elst upp í óöruggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ástarsamböndum á fullorðinsárum, jafnvel ógnað heilsu, enda er „tengslamyndun ein af grunnforsendum farsældar“, að sögn klíníska sálfræðingsins Guðbrands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ástina í öllum sínum myndum.

Flestir sjúkdómar eiga uppruna sinn í öðrum dýrum en mannfólki

Athugasemdir

Þekking

Nýtt efni