Mynd: EPA

Erfiður vetur framundan hjá flugfélögunum

Vonir standa til þess að WOW air ljúki fjár­mögnun í dag eða á allra næstu dögum. Icelandair glímir við erf­iðan grunn­rekstur og íþyngj­andi fjár­hags­skil­yrði í lána­samn­ingum. Útlit er fyrir áfram­hald­andi krefj­andi aðstæður.

Skúli Mogensen, eig­andi og for­stjóri WOW air, og aðrir þeir sem hafa tekið þátt í fjár­festa­kynn­ingum félags­ins, eru von­góðir um að fjár­mögnun félags­ins muni ganga eftir, en til­boðs­bók fyrir fjár­festa, til að taka þátt í fjár­mögn­un­inni, mun loka í dag sam­kvæmt áætl­unum. Bókin var opnuð á mið­viku­dag.

Á und­an­förnum vikum hefur félagið verið kynnt fyrir fjár­festum – íslenskum líf­eyr­is­sjóðum og bönkum þar á meðal – og hafa þær kynn­ingar gengið í takti við áætl­anir, sam­kvæmt heim­ildum Kjarnans. Lögð hefur verið áhersla á að halda „fókus“, draga fram fram­tíð­ar­tæki­færi félags­ins og von­ast til þess að fjár­festar bíti á agnið, og komi fram með sex til tólf millj­arða króna til að bjarga félag­inu.

Fljót­lega eftir að funda­her­ferðin hófst voru fjár­festar farnir að benda á hið aug­ljósa; fjár­hags­staða WOW air var í reynd komin fram að bjarg­brún­inni og þörf var á því að tryggja fjár­festum sem leggja áttu fjár­magn til félags­ins mögu­leika á því að eign­ast hlut í félag­inu.

Litlar líkur á innlendu fjármagni

Við­mæl­endur Kjarnans segja að nær engar líkur séu á því að íslenskir líf­eyr­is­sjóðir muni taka þátt í að fjár­magna WOW air í gegnum skulda­bréfa­út­boðið sem nú standi yfir. Til þess sé allt of mikil áhætta í verk­efn­inu og sé það mjög úr takti við þær áherslur sem hafa verið alls­ráð­andi í fjár­fest­ingum líf­eyr­is­sjóð­anna frá því að fjár­magns­höftum var lyft, sem í felst fyrst og fremst að fjár­festa erlendis.

Þetta hefði átt að blasa við og því veltu sumir við­mæl­enda Kjarnans því fyrir sér hvaða til­gangi það þjón­aði fyrir WOW air að halda allar þessar kynn­ingar fyrir inn­lendu aðil­ana. Það geti ekki hjálpað mikið til að fá nei­kvætt svar hjá þeim flestum, ef ekki öllum.

Það er þó ljóst að allir gera sér grein fyrir því að það er mjög mik­il­vægt fyrir íslenskt efna­hags­líf að WOW air haldi áfram starf­semi. Innan líf­eyr­is­sjóða­kerf­is­ins er fullur skiln­ingur á því að tap þeirra af því af greiðslu­þroti WOW air yrði mun meira en tap þeirra á því að taka þátt í skulda­bréfa­út­boð­inu færi sú fjár­fest­ing á versta veg. Ástæðan er afleitt tap vegna áhrifa á aðra geira hér inn­an­lands þar sem sjóð­irnir eru stórir eig­endur og helstu efna­hags­stærðir. Alvar­legt högg á ferða­þjón­ustu, stærstu stoð­ina undir íslenska efna­hags­kerf­inu, myndi hafa áhrif alls staðar.

Flestir við­mæl­endur Kjarnans sem starfa í fjár­mála­geir­anum voru hins vegar von­góðir um að WOW air muni ná að sækja nægt fé til að kom­ast fyrir vind í útboð­inu, og að það fé myndi koma að mestu erlendis frá. Vaxta­kjörin eru meira að segja talin verða undir tíu pró­sent. En ástæðan er sú að bréfin verða, með ein­hverjum hætti, breyti­leg eða þannig úr garði gerð að fjár­festar fái meira fyrir sinn snúð ef vel gengur. Það þýðir að fjár­fest­arnir eru bæði með belti og axla­bönd. Súrni gengi WOW air enn frekar munu þeir geta tekið yfir eign­ar­hluti í félag­inu. Gangi það vel gætu þeir eign­ast hlut í þeirri vel­gengni.

Léleg upplýsingagjöf

Eins og rakið var í ítar­legri frétta­skýr­ingu í síð­ustu viku, þá hafa stjórn­völd um margra mán­aða skeið fylgst með gangi hjá WOW air, ekki síst þar sem fjár­hagur félags­ins var fyrir löngu síðan – tæp­lega ári – kom­inn á ystu nöf og fyr­ir­sjá­an­legt að félagið myndi lenda vand­ræðum ef ekk­ert yrði að gert.

Kalla má þennan tíma, þar sem félagið hefur leitað fjár­magns, hálf­gerðan gálga­frest. Samkvæmt heim­ildum Kjarnans hafa margir sem starfa innan ferða­þjón­ust­unnar, ekki aðeins hjá sam­keppn­is­að­il­anum Icelandair, verið ósáttir með hversu léleg upp­lýs­inga­gjöfin hefur verið frá WOW air því hlut­verk félags­ins í flutn­ingi á ferða­mönnum til lands­ins sé ekk­ert einka­mál félags­ins.
Mikil ábyrgð fylgi því að reka flug­fé­lag í ljósi umfangs ferða­þjón­ust­unnar hér á landi, og því verði geir­inn að geta reitt sig á góða upp­lýs­inga­gjöf frá flug­fé­lög­unum. Skráning Icelandair á markað skyldar félagið til skil­virkrar upp­lýs­inga­gjafar en það sama á ekki við um WOW air. Líklegt er að hags­muna­að­ilar muni þrýsta á um laga­breyt­ingar í þá veru að skylda félögin til opin­berrar upp­lýs­inga­gjafar, sem eru með miklar mark­aðs­hlut­deild í flugi til og frá land­inu.

Vandi Icelandair mikill

Þrátt fyrir sterka fjár­hags­stöðu, að mörgu leyti, þá er ris­inn í íslenskri ferða­þjón­ustu, Icelandair, í tölu­verðum erf­ið­leikum með sinn grunn­rekstur. Eins og Kjarninn greindi frá á mið­viku­dag, þá hefur versn­andi afkoma Icelandair haft alvar­legar afleið­ingar, þar sem skil­málar á lang­tíma­fjár­mögnun félags­ins gera ráð fyrir að EBITDA hlut­fall (rekstr­ar­hagn­aður fyrir fjár­magnsliði, skatta og afskriftir) hald­ist þannig, að 3,5 x rekstr­ar­hagn­að­ur­inn sé tala sem ekki fari niður fyrir heildar lang­tíma­skuldir félags­ins. Afkomu­spáin fyrir þetta ár gerir ráð fyrir 80 til 100 millj­óna Banda­ríkja­dala rekstr­ar­hagn­aði en heild­ar­skuldir um mitt þetta ár voru 343 millj­ónir Banda­ríkja­dala. Gangi afkoman eftir mun félagið brjóta þessa skila­mála, en lægst má rekstr­ar­hagn­að­ur­inn fara í tæp­lega 100 millj­ónir Banda­ríkja­dala, eða sem nemur tæp­lega 11 millj­örðum íslenskra króna.

Björgólfur Jóhannsson sagði af sér sem forstjóri Icelandair í vikunni. Mynd: SA
Björgólfur Jóhanns­son sagði af sér sem for­stjóri Icelandair í vik­unni. Mynd: SA

líkt WOW air þá eru vasar Icelandair hins vegar djúpir. Félagið er með marg­falt stærri efna­hags­reikn­ing um umfangs­meiri rekstur. Eigið fé félags­ins var um mitt þetta ár um 57 millj­arðar króna og laust fé og aðgangur að skamm­tíma­fjár­magni nemur meira en 20 millj­örðum.

Þetta skiptir miklu máli í því rekstr­ar­um­hverfi sem flug­fé­lög víða um heim – ekki bara á Íslandi – ganga nú í gegnum. Hækkun olíu­verðs og hækkun á öðrum kostn­að­ar­liðum, eins og launum, hefur ekki farið út í verð­lag á far­gjöldum eins og margir reikn­uðu með, sem þýðir að sam­keppnin á mark­aðnum er gríð­ar­lega hörð. Fall lággjalda­flug­fé­laga eins og Air Berlin og Monarch var vís­bend­ing um erf­ið­leik­ana sem við er að eiga, og af þeim sökum hafa sjónir margra beinst að rekstr­ar­um­hverf­inu. Hvaða félag verður næsta félag til að falla?

Michael O’Leary, for­stjóri Ryan Air, hefur sagt að fjöldi flug­fé­laga sé í dauða­stríði og aðeins þau sem þoli lang­tíma­sveifl­urnar – og geti haldið þjón­ustu og verði í sam­ræmi við vænt­ingar við­skipta­vina, þrátt fyrir erfitt rekstr­ar­um­hverfi – muni lifa af. Of mik­ill fjöldi félaga hafi komið fram, sem ekki ráði við vöxt­inn til fram­tíðar. Fjár­hags­vandi Norwegian, sem hefur marg­fald­ast að stærð á aðeins fimm árum, er eitt af því sem O’Leary hefur nefnt sem afleið­ing af of miklu fram­boði á þessum mark­aði, og hefur hann spáð fyrir um dauða félags­ins. Slíkt hefur þó ekki gengið eftir ennþá.

Ferðamaðurinn ræður ferðinni

Jafnvel þó WOW air ljúki fjár­mögnun og Icelandair tak­ist að end­ur­skipu­leggja sinn rekstur og ná tökum á grunn­rekstr­inum, þá verður kom­andi vetur lík­lega erf­iður. Spár gera ráð fyrir að olíu­verð hækki áfram og segja grein­endur Morgan Stanley bank­ans, að verðið á fatið af olíu gæti að með­al­tali farið í 85 Banda­ríkja­dali. Það er nú í kringum 70 Banda­ríkja­dali. Sögulega hefur það oft hækkað meira, og var meðal ann­ars 110 Banda­ríkja­dalir árið 2014, áður en það tók snögga dýfu niður á við.

Þó margt annað ráði miklu í kostn­aði flug­fé­laga, eins og laun og ýmis fastur kostn­aður, eins og lend­ingar- og þjón­ustu­gjöld á flug­völlum, þá munu félög vafa­lítið leita leiða til að takast á við hátt olíu­verð. Og þar bein­ast augun alltaf að lokum að verð­mið­anum. Ferða­menn­irnir ráða ferð­inni að lokum með vali sínu á stöðum til að ferð­ast til. Sam­keppnin um þá ákvörðun á eftir að harðna eftir því sem rekstr­ar­skil­yrðin verða erf­ið­ari.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

flugmál

Mest lesið undanfarið ár