Skúli Mogensen, eigandi og forstjóri WOW air, og aðrir þeir sem hafa tekið þátt í fjárfestakynningum félagsins, eru vongóðir um að fjármögnun félagsins muni ganga eftir, en tilboðsbók fyrir fjárfesta, til að taka þátt í fjármögnuninni, mun loka í dag samkvæmt áætlunum. Bókin var opnuð á miðvikudag.
Á undanförnum vikum hefur félagið verið kynnt fyrir fjárfestum – íslenskum lífeyrissjóðum og bönkum þar á meðal – og hafa þær kynningar gengið í takti við áætlanir, samkvæmt heimildum Kjarnans. Lögð hefur verið áhersla á að halda „fókus“, draga fram framtíðartækifæri félagsins og vonast til þess að fjárfestar bíti á agnið, og komi fram með sex til tólf milljarða króna til að bjarga félaginu.
Fljótlega eftir að fundaherferðin hófst voru fjárfestar farnir að benda á hið augljósa; fjárhagsstaða WOW air var í reynd komin fram að bjargbrúninni og þörf var á því að tryggja fjárfestum sem leggja áttu fjármagn til félagsins möguleika á því að eignast hlut í félaginu.
Litlar líkur á innlendu fjármagni
Viðmælendur Kjarnans segja að nær engar líkur séu á því að íslenskir lífeyrissjóðir muni taka þátt í að fjármagna WOW air í gegnum skuldabréfaútboðið sem nú standi yfir. Til þess sé allt of mikil áhætta í verkefninu og sé það mjög úr takti við þær áherslur sem hafa verið allsráðandi í fjárfestingum lífeyrissjóðanna frá því að fjármagnshöftum var lyft, sem í felst fyrst og fremst að fjárfesta erlendis.
Þetta hefði átt að blasa við og því veltu sumir viðmælenda Kjarnans því fyrir sér hvaða tilgangi það þjónaði fyrir WOW air að halda allar þessar kynningar fyrir innlendu aðilana. Það geti ekki hjálpað mikið til að fá neikvætt svar hjá þeim flestum, ef ekki öllum.
Það er þó ljóst að allir gera sér grein fyrir því að það er mjög mikilvægt fyrir íslenskt efnahagslíf að WOW air haldi áfram starfsemi. Innan lífeyrissjóðakerfisins er fullur skilningur á því að tap þeirra af því af greiðsluþroti WOW air yrði mun meira en tap þeirra á því að taka þátt í skuldabréfaútboðinu færi sú fjárfesting á versta veg. Ástæðan er afleitt tap vegna áhrifa á aðra geira hér innanlands þar sem sjóðirnir eru stórir eigendur og helstu efnahagsstærðir. Alvarlegt högg á ferðaþjónustu, stærstu stoðina undir íslenska efnahagskerfinu, myndi hafa áhrif alls staðar.
Flestir viðmælendur Kjarnans sem starfa í fjármálageiranum voru hins vegar vongóðir um að WOW air muni ná að sækja nægt fé til að komast fyrir vind í útboðinu, og að það fé myndi koma að mestu erlendis frá. Vaxtakjörin eru meira að segja talin verða undir tíu prósent. En ástæðan er sú að bréfin verða, með einhverjum hætti, breytileg eða þannig úr garði gerð að fjárfestar fái meira fyrir sinn snúð ef vel gengur. Það þýðir að fjárfestarnir eru bæði með belti og axlabönd. Súrni gengi WOW air enn frekar munu þeir geta tekið yfir eignarhluti í félaginu. Gangi það vel gætu þeir eignast hlut í þeirri velgengni.
Léleg upplýsingagjöf
Eins og rakið var í ítarlegri fréttaskýringu í síðustu viku, þá hafa stjórnvöld um margra mánaða skeið fylgst með gangi hjá WOW air, ekki síst þar sem fjárhagur félagsins var fyrir löngu síðan – tæplega ári – kominn á ystu nöf og fyrirsjáanlegt að félagið myndi lenda vandræðum ef ekkert yrði að gert.
Kalla má þennan tíma, þar sem félagið hefur leitað fjármagns, hálfgerðan gálgafrest. Samkvæmt heimildum Kjarnans hafa margir sem starfa innan ferðaþjónustunnar, ekki aðeins hjá samkeppnisaðilanum Icelandair, verið ósáttir með hversu léleg upplýsingagjöfin hefur verið frá WOW air því hlutverk félagsins í flutningi á ferðamönnum til landsins sé ekkert einkamál félagsins.
Mikil ábyrgð fylgi því að reka flugfélag í ljósi umfangs ferðaþjónustunnar hér á landi, og því verði geirinn að geta reitt sig á góða upplýsingagjöf frá flugfélögunum. Skráning Icelandair á markað skyldar félagið til skilvirkrar upplýsingagjafar en það sama á ekki við um WOW air. Líklegt er að hagsmunaaðilar muni þrýsta á um lagabreytingar í þá veru að skylda félögin til opinberrar upplýsingagjafar, sem eru með miklar markaðshlutdeild í flugi til og frá landinu.
Vandi Icelandair mikill
Þrátt fyrir sterka fjárhagsstöðu, að mörgu leyti, þá er risinn í íslenskri ferðaþjónustu, Icelandair, í töluverðum erfiðleikum með sinn grunnrekstur. Eins og Kjarninn greindi frá á miðvikudag, þá hefur versnandi afkoma Icelandair haft alvarlegar afleiðingar, þar sem skilmálar á langtímafjármögnun félagsins gera ráð fyrir að EBITDA hlutfall (rekstrarhagnaður fyrir fjármagnsliði, skatta og afskriftir) haldist þannig, að 3,5 x rekstrarhagnaðurinn sé tala sem ekki fari niður fyrir heildar langtímaskuldir félagsins. Afkomuspáin fyrir þetta ár gerir ráð fyrir 80 til 100 milljóna Bandaríkjadala rekstrarhagnaði en heildarskuldir um mitt þetta ár voru 343 milljónir Bandaríkjadala. Gangi afkoman eftir mun félagið brjóta þessa skilamála, en lægst má rekstrarhagnaðurinn fara í tæplega 100 milljónir Bandaríkjadala, eða sem nemur tæplega 11 milljörðum íslenskra króna.

líkt WOW air þá eru vasar Icelandair hins vegar djúpir. Félagið er með margfalt stærri efnahagsreikning um umfangsmeiri rekstur. Eigið fé félagsins var um mitt þetta ár um 57 milljarðar króna og laust fé og aðgangur að skammtímafjármagni nemur meira en 20 milljörðum.
Þetta skiptir miklu máli í því rekstrarumhverfi sem flugfélög víða um heim – ekki bara á Íslandi – ganga nú í gegnum. Hækkun olíuverðs og hækkun á öðrum kostnaðarliðum, eins og launum, hefur ekki farið út í verðlag á fargjöldum eins og margir reiknuðu með, sem þýðir að samkeppnin á markaðnum er gríðarlega hörð. Fall lággjaldaflugfélaga eins og Air Berlin og Monarch var vísbending um erfiðleikana sem við er að eiga, og af þeim sökum hafa sjónir margra beinst að rekstrarumhverfinu. Hvaða félag verður næsta félag til að falla?
Michael O’Leary, forstjóri Ryan Air, hefur sagt að fjöldi flugfélaga sé í dauðastríði og aðeins þau sem þoli langtímasveiflurnar – og geti haldið þjónustu og verði í samræmi við væntingar viðskiptavina, þrátt fyrir erfitt rekstrarumhverfi – muni lifa af. Of mikill fjöldi félaga hafi komið fram, sem ekki ráði við vöxtinn til framtíðar. Fjárhagsvandi Norwegian, sem hefur margfaldast að stærð á aðeins fimm árum, er eitt af því sem O’Leary hefur nefnt sem afleiðing af of miklu framboði á þessum markaði, og hefur hann spáð fyrir um dauða félagsins. Slíkt hefur þó ekki gengið eftir ennþá.
Ferðamaðurinn ræður ferðinni
Jafnvel þó WOW air ljúki fjármögnun og Icelandair takist að endurskipuleggja sinn rekstur og ná tökum á grunnrekstrinum, þá verður komandi vetur líklega erfiður. Spár gera ráð fyrir að olíuverð hækki áfram og segja greinendur Morgan Stanley bankans, að verðið á fatið af olíu gæti að meðaltali farið í 85 Bandaríkjadali. Það er nú í kringum 70 Bandaríkjadali. Sögulega hefur það oft hækkað meira, og var meðal annars 110 Bandaríkjadalir árið 2014, áður en það tók snögga dýfu niður á við.
Þó margt annað ráði miklu í kostnaði flugfélaga, eins og laun og ýmis fastur kostnaður, eins og lendingar- og þjónustugjöld á flugvöllum, þá munu félög vafalítið leita leiða til að takast á við hátt olíuverð. Og þar beinast augun alltaf að lokum að verðmiðanum. Ferðamennirnir ráða ferðinni að lokum með vali sínu á stöðum til að ferðast til. Samkeppnin um þá ákvörðun á eftir að harðna eftir því sem rekstrarskilyrðin verða erfiðari.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.





























Athugasemdir