„Óskar! Vaknaðu, það er risa­stór árás í gangi!“

Ég og kona mín erum nýkomin heim eftir tvær, næstu þrjár vikur af skikkuðu fríi sem vinir mínir, fjölskylda mín, allir í kringum sig skikkuðu mig í.

Ég hef ekki tekið mér frídag í þrjú ár, frá því að innrásin hófst í febrúar 2022. Ég er alltaf með puttann á púlsinum þegar kemur að stríðinu, en núna var ákveðið að fara í frí sem var mjög næs. Gistum á sveitahótelum.

Og einhvern veginn rann stressið úr manni. Við komum heim í fyrrakvöld, úthvíld. Eftir smá sjónvarpsgláp lognuðumst við út um miðnætti. Hálftíma síðar vakna ég við að konan mín hristir mig: „Óskar, vaknaðu!“

„Það er risastór árás í gangi!“ Ég opna augun og heyri dróna fljúga lágt, alveg yfir húsinu eða hjá húsi nokkru. Síðan fylgja gríðarlegar sprengingar. Ég og hún inn á baðherbergi, eins og vanalega.

Ég næ upp í tjaldið mitt, sem er svona metra sinnum metra skjaldbaka, ásamt fullt af öðrum koddum, bangsum og teppum. Þetta er eitthvað rútína sem er nánast orðin vöðvaminni hjá mér. Þetta er það algengt.

En sprengingarnar héldu áfram. Við heyrðum í fleiri og fleiri drónum, loftvarnirnar voru sífellt að springa og mér fannst ég jafnvel heyra í þotu. Enn liggjandi á baðherbergisgólfinu er erfitt að greina á milli hljóða: hvað ef það er sprenging, er hann að lenda eða skjóta niður?

Á Telegram, samskiptaforritinu sem flestir nota í Úkraínu til þess að fá upplýsingar í rauntíma, sjáum við að önnur bylgja sé yfirvofandi.

Sprengjuflugvélar eru á leið frá flugvöllum sínum í Rússlandi. Ljóst er að árásin muni standa yfir alla nóttina. Þar létu síðustu sprengingarnar heyrast um fimmleytið.

Við eyddum nóttinni sofandi á köldu baðherbergisgólfinu innan um bangsa og teppi. Um sjöleytið færðum við okkur svo aftur í rúmið. Ég náði að leggja mig í tvo tíma í viðbót áður en ég fór á fætur.

Og mætti á einn af þeim fjölmörgu stöðum sem varð fyrir árás. Ekki beinlínis byrjun á vinnuvikunni sem við vorum að vonast eftir. En hér er ég samt, ósofinn, þreyttur, mjög sorgmæddur og nokkuð líkur sjálfum mér áður en ég fór í frí.

En þetta snýst ekki um mig, þannig að ég er töluvert þreyttur. Ég er kominn hingað, klukkan er tólf á hádegi. Aðgerðir hafa staðið frá því í nótt. Fólk er grafið úr rústunum.

Fyrst úr rústunum. Alls eru tíu manns látnir, þrjátíu og eitthvað manns á sjúkrahúsi.

Lögreglan hafði sett upp stöðvar þar sem fólk fyllti út skjöl vegna tjónsins sem það varð fyrir. Sú skráning er hluti af verklagi sem samþykkt var á þingi Evrópuráðsins á Íslandi árið 2023, þar sem Ísland gegnir lykilhlutverki.

Þúsundir almennra borgara í gulum og appelsínugulum vestum höfðu einnig mætt á vettvang til að bjóða aðstoð. Á svæðinu kom að mér hinn 87 ára gamli Mikolai, eða herra Mikolai, eins og hann kaus að vera kallaður.

Hann lifði árásina af, en hann segir mér að hann hafi misst sex ættingja í seinni heimsstyrjöldinni og að hann hafi verið sendur með fjölskyldu sinni eignalaus til Síberíu árið 1947.

Hann sagði: „Rússar eru ekki fólk. Þeir eru þrjótanleg þjóð sem þarf að eyða. Ég veit hvað ég er að segja. Ég lygði að stríði við þjóð, við þjóð, við þjóð, við þjóð, við þjóð. Núna er þetta allt að gerast aftur.“ Hann sagði mér frá því að þegar hann var þriggja og hálfs árs gamall gaf þýskur hermaður honum nammi og jafnvel munnhörpu.

„Rússar gefa aldrei neitt,“ segir hann. „Þeir taka allt frá þér. Þetta er viðbjóðsleg þjóð.“ Ég er oft spurður að því hvort lífið gangi sinn vanagang uppi hér í Kænugarði. Já, að vissu marki, en sannleikurinn er frekar sá að fólk heldur dauðahaldi í venjulegt líf þrátt fyrir stríðið.

Það er ekki að sama skapi: við erum í stríði, við erum þreytt, en við lærum að lifa með því.

En jafnvel þótt þúsundir hafi misst heimili sín um morguninn getur það samt þýtt að vinir fari saman að borða um kvöldið. Til að lifa lífinu fyrir hvert annað. Samkennd

er án efa sterkasta tilfinningin sem ríkir hér í Úkraínu, sérstaklega þegar árásir ganga yfir, því við erum öll saman í þessu.