Útlit viðmóts

Ljóst

Dökkt

Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #77

6. desember 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

FréttirAlþingiskosningar 2024

Konur í valdastöðum ekki ávísun á aukið kvenfrelsi

Þrjár konur leiða nú stjórnarmyndunarviðræður fyrir hönd Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins. Prófessor í kynjafræði segir það fagnaðarefni að sjá í fyrsta skipti aðeins konur í þessari stöðu, en það sé þó ekki ávísun á bætta stöðu kvenna.

bls. 4

Allt af létta

Þakklæti, vonbrigði og ótti

Meiri líkur en minni eru á frekari þátttöku Finns Ricart Andrasonar í stjórnmálum. Finnur leiddi kosningabaráttu Vinstri grænna og hefur tileinkað sér skilaboð aðalritara Sameinuðu þjóðanna sem segir stjórnvöld dagsins í dag ráða úrslitum hvort markmið náist í loftslagsmálum og náttúruvernd.

bls. 4

Fréttir

Tilnefnd sem framúrskarandi ungur Íslendingur en verður send úr landi

Til stendur að hin sýrlenska Rima Charaf Eddine Nasr verði send úr landi. Hún var á dögunum ein af tíu sem tilnefnd voru til verðlaunanna Framúrskarandi ungur Íslendingur í ár. Tilnefninguna fékk hún fyrir sjálfboðaliðastörf sem hún hefur unnið með börnum. Hér á hún foreldra og systkini en einungis á að vísa Rimu og systur hennar úr landi.

bls. 8–9

Á vettvangi

„Ég vil frekar vera besti sjúkraliði landsins“

Sjúkraliðar á bráðamóttöku segja starfið gefandi, þó það sé líka oft erfitt. Ungur karlmaður sem starfar þar sem sjúkraliði segir erfiðast að sjá börn mikið veik eða nálægt dauðanum. 63 ára kona í sama starfi segist vera orðin þreytt í skrokknum en að hún muni ekki hætta fyrr en hún nái 65 árum.

bls. 8

Fréttir

Eldri foreldrar aka börnum síður í skóla

Foreldrar sem eru 45 ára eða eldri eru ólíklegri til að aka börnum sínum í skólann heldur en foreldrar sem yngri eru ef marka má niðurstöðu ferðavenjukönnunar Gallup fyrir Reykjavíkurborg. Foreldrar svöruðu könnuninni.

bls. 8

Fréttir

Hvað eiga skólarnir að heita?

Finna þarf nöfn á tvo skóla í Kópavogi. Annar þeirra heitir í dag Kársnesskóli en skipulagi hans verður breytt næsta haust og því nýtt nafn mögulega í kortunum.

bls. 10–11

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Bakslagið birtist eftir kosningar

Fyrir kosningar varaði kynjafræðingur við bakslagi í jafnréttisbaráttunni, þar sem kynbundið ofbeldi, kynjuð valdatengsl og misréttið sem hlýst af því er raunverulegt vandamál. Eftir kosningar blasir bakslagið við.

bls. 11

PistillSif Sigmarsdóttir

Ofríki hressileikans

Nýyfirstaðin kosningabarátta var alls ekki nógu leiðinleg.

bls. 12

AðsentGuðrún Schmidt

Gnægtaborð alls heimsins heima hjá mér

Fræðslustjóri Landverndar skrifar um hvernig eftirspurn vestrænna ríkja eftir jarðarberju, bláberjum, avókadó og mangó hafi stóraukið þaulræktun á þessum matvörum með töluverðar neikvæðar afleiðingar fyrir náttúru á framleiðslusvæðunum. Við bætist brot á mannréttindum verkafólks sem oft verða að þrælum nútímans.

bls. 14–16

Greining

Samtal við Sjálfstæðismenn: Beygðir en ekki brotnir

„Menn geta kallað þetta varnarsigur, en þetta er auðvitað ósigur,“ segir Brynjar Níelsson. Aðrir Sjálfstæðismenn telja að eftir kosningarnar hafi formaðurinn í hendi sér að halda ótrauður áfram, jafnvel í stjórnarandstöðu.

15 mín. lestur

bls. 17

Fréttir

Hægri sveifla unga fólksins

Miðflokkurinn var sigurvegari Krakkakosninga grunnskólabarna og Sjálfstæðisflokkurinn hlaut flest atkvæði í Skuggakosningum framhaldsskólanema. Framkvæmdastjóri Landssambands ungmennafélaga segist finna fyrir hægri sveiflu, en Ólafur Þ. Harðarson segir það ekki vísindalega staðfest.

bls. 18–19

SkýringVindorka á Íslandi

Risar á ferð: Flöskuhálsar kalla á breytingar á vegum

80 metra langir vindmylluspaðar eru lengstu íhlutirnir sem munu fara um íslenska vegakerfið ef af byggingu vindorkuvera verður hér á landi. Þessir fordæmalausu þungaflutningar kalla á styrkingar á brúm og vegum, breytingar á vegamótum og alls konar tilfæringar aðrar. Flytja yrði inn sérstaka flutningabíla til verksins og loka vegum fyrir annarri umferð enda ekki daglegt brauð að aka með fyrirbæri á pari við hæð Hallgrímskirkjuturns um þjóðvegi landsins.

bls. 20–22

ÚttektMóðursýkiskastið

Veikindi kvenna afskrifuð: „Hún er bara móðursjúk“

Ein var kölluð fíkill þegar hún lýsti óbærilegum líkamlegum kvölum. Svo var hún sögð með heilsukvíða. Önnur var sögð ímyndunarveik. Sú þriðja áhyggjurófa. Dóttir hennar, sem var með ógreint heilaæxli, fékk sama viðurnefni. Sögur þessara kvenna, kvenna sem hafa mætt skilningsleysi innan heilbrigðiskerfisins þrátt fyrir alvarlegan heilsubrest, eru sagðar í nýjum hlaðvarpsþáttum Heimildarinnar: Móðursýkiskastinu.

12 mín. lestur

bls. 23–25

ViðtalMóðursýkiskastið

Lenti í fæðingunni sem hún óttaðist mest

„Það erfiðasta var að það var ekki hlustað á mig þegar ég sagði: Það er eitthvað óeðlilegt í gangi,“ segir Sigrún Lilja Guðjónsdóttir, sem gekk í gegnum mjög erfiða fæðingu með eftirmálum á borð við lífshættulegan blóðmissi, sýkingu, aðgerð og fæðingarþunglyndi. Hún kallar eftir því að betur sé hlustað á konur sem segja frá óeðlilegum sársauka og að ókeypis neyðarþjónustu sé komið á fyrir þær sem lenda í alvarlegu fæðingarþunglyndi.

18 mín. lestur

bls. 26

Erlent

Græða á grísum

Danskir svínabændur selja árlega milljónir lifandi smágrísa til margra Evrópulanda. Grísirnir eru eftirsóttir og dönsk sláturhús geta ekki keppt við erlenda kaupendur sem bjóða hærra verð. Þýskaland og Pólland eru stærstu kaupendurnir.

bls. 28

Viðtal

Grænmetisræktunin heltók lífið

„Það var lítil jörð til sölu í minni heimabyggð sem ég ákvað að stökkva á, fór í Garðyrkjuskólann og lærði lífræna ræktun,“ segir Elínborg Erla Ásgeirsdóttir grænmetisbóndi. Síðan árið 2015 hefur ræktunin, sem þó nægir ekki til þess að borga alla reikninga, átt hug hennar allan.

bls. 30

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 6. desember 2024: Hver er þessi fígúra? – og 16 aðrar spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 6. desember.

bls. 31

Flækjusagan

„Sérhver dauður uxi þýðir dauðan indíána“

Sú fræga ljósmynd sem hér birtist lýsir ógurlegum hrannvígum á bísonuxum í Norður-Ameríku á 19. öld. En hvað bjó að baki?

bls. 34–35

Viðtal

Sonurinn er gangandi kraftaverk

Á sex árum hefur líf Írisar Jónsdóttur umturnast. Sonur hennar greindist átta ára gamall með krabbamein en sigraðist á því. Íris var í sambandi með manni sem reyndist fjölskyldunni vel á erfiðum tímum, en varð ástfangin af konu. Þær gengu í hjónaband og eignuðust barn. Í því ferli reyndu þær að velja sæðisgjafa sem líktist þeim.

11 mín. lestur

bls. 36

Viðtal

Sigraðist á krabbameini og einelti

Hjörtur Elías Ágústsson var aðeins átta ára þegar hann greindist með krabbamein. Sex árum síðar er lífið orðið allt annað. Hann notfærði sér styrkinn sem hann öðlaðist til að umvefja sársaukann, taka sjálfan sig í gegn og stöðva eineltið sem hann varð fyrir.

bls. 38

Skóli lífsinsJakob Frímann Þorsteinsson

Masgefinn og „víðhyglinn“

Jakob Frímann Þorsteinsson, doktor á sviði útimenntunar, er enn verk í vinnslu en lífið hefur kennt honum að skapa og viðhalda tengslum, að sætta sig við að vera ómannglöggur og gleyminn og að hann býr yfir ofurkrafti sem hann nefnir víðhygli.

bls. 40

Fólkið í borginni

Brosir meira á Íslandi

„Slavneskt fólk brosir ekki,“ segir Ioanna Paniukova, sem hefur búið á Íslandi síðasta eina og hálfa árið. Örlögin leiddu hana til Íslands frá stríðshrjáðu heimalandinu, Úkraínu.

bls. 40

Bakpistill

Dagur Hjartarson

Skjábjartar nætur

Til að sjá hvað snjalltækin eru köld og ónáttúruleg þurfum við bara að slökkva ljósin.

bls. 42

Greining

Eitrið í blóðrásinni – esseyja

Jón Karl Helgason las skáldsöguna Sporðdrekar eftir Dag Hjartarson og stiklar á fallegum steinum þegar hann setur hana í bókmenntalegt samhengi.

bls. 42

PistillAuður Jónsdóttir

Rífumst meira um bókmenntaverðlaun!

Undirrituð saknar þess sárlega að tekist sé á um tilnefningar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.

bls. 46

GagnrýniInnanríkið – Alexíus

Hér er ekki stigið feilspor!

Félagsskapurinn með Braga Ólafssyni er helvíti skemmtilegur að mati Sölku Guðmundsdóttur sem segir bókina Innanríkið – Alexíus bera öll hans bestu höfundareinkenni.

bls. 46

GagnrýniÉg færi þér fjöll

Viljandi gert?

Marinella Arnórsdóttir veltir fyrir sér ásetningi höfundar eftir að hafa rýnt í skáldsöguna Ég færi þér fjöll – eftir Kristínu Mörju Baldursdóttur.

bls. 48–49

Viðtal

Segir frá ástarfíkn

Eva Rún Snorradóttir er ekki viss um að hún hefði þorað að skrifa bók sína fyrir tíu árum. Í skáldsögu sem er svo vel skrifuð að ýmsir ætla hana sjálfsævisögulega fangar hún flóknar tilfinningar á meitlaðan hátt og lýsir upp konu sem er ástarfíkill – með tengslarof. Hún þráir um leið og hún getur ekki.

14 mín. lestur

bls. 50

GagnrýniSynir Himnasmiðs

Tólf postular eftirsjárinnar

„Einn helsti styrkleiki Guðmundar Andra sem höfundar nýtist hér ágætlega, þar sem ákveðinn mannskilningur er nánast eins og hluti af stílnum,“ skrifar Ásgeir H. Ingólfsson.

bls. 50

GagnrýniHlutaveikin

Hugmyndaauðgi og skemmtilegt samspil

Salka Guðmundsdóttir ætlar að lauma bókinni að grunnskólabarninu á heimilinu eftir að hafa rýnt í Hlutaveikina eftir Þórarin Eldjárn með myndum Sigrúnar Eldjárn – hinu skemmtilega samspili þeirra.

bls. 52

GagnrýniFerðalok

Dauðastríð fjarri Hraundröngum

„Nokkuð sterk saga um bugað skáld,“ skrifar Ásgeir H. Ingólfsson sem rýnir í Ferðalok eftir Arnald Indriðason.

bls. 54

GagnrýniListdans á Íslandi

Eigum við að dansa?

Tímabært er að rekja sögu listdansins – að mati Páls Baldvins Baldvinssonar sem rýnir í bókina Listdans á Íslandi og segir að nú liggi fyrir saga hundrað ára baráttu dansara og unnenda dansins fyrir lífvænlegum skilyrðum listformsins.

bls. 54

Vettvangur

Af Herði Grímssyni og fleiri gáfuðum skepnum

Rithöfundurinn og blaðamaðurinn Sólveig Jónsdóttir leitar fanga í jólabókaflóðinu og gleðst meðal annars yfir streymi á Bókakonfektskvöldunum.

bls. 56

Viðtal

Miðlar jaðarsettum röddum með Gargi

Garg er ný bókabúð í miðbænum sem deilir rými með keramik-stúdíóinu Klei Atelier á Baldursgötu 36. Grafíski hönnuðurinn Helga Dögg rekur verslunina, en hún lauk við meistaragráðu í faginu í Eistlandi nú í vor og vinnur að því að stækka úrvalið af bókum í Reykjavík.

Viðskipti

Nærri tveggja milljarða gjaldþrotaslóð Björns Inga

Útgáfufélagið sem stofnað var utan um rekstur fjölmiðilsins Viljans er gjaldþrota. Félagið var í eigu foreldra Björns Inga Hrafnssonar, sem er ritstjóri og stofnandi fjölmiðilsins. Útgáfufélagið bætist á lista yfir fjölmörg gjaldþrota fyrirtæki sem hafa verið undir stjórn og í eigu ritstjórans. 1.800 milljónum króna hefur verið lýst í gjaldþrotabú tengd Birni Inga þó enn liggi ekki fyrir hvaða kröfur voru gerðar í móðurfélag fjölmiðlaveldis hans sem féll með látum árið 2018.

Vefkökur