Útlit viðmóts

Ljóst

Dökkt

Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #108

31. október 2025

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Innlent

Hætta sem fólk þarf að hafa í huga

Óvenjumikil snjókoma á höfuðborgarsvæðinu miðað við árstíma hefur haft í för með sér snjóhengjur á húsþökum og snjóflóðahættu til fjalla. Hengjurnar geta skapað hættu, einkum þegar hlýna fer.

bls. 4

Viðskipti

Endurheimtu Bakkavör eftir hrun og fá tugi milljarða við samruna

Verði af samruna Bakkavarar við Greencore fá bræðurnir Lýður og Ágúst Guðmundssynir andvirði 40 milljarða króna greiðslu og 100 milljarða hlut í sameinuðu fyrirtæki. Eftir að hafa misst Bakkavör í hruninu eignuðust þeir fyrirtækið aftur frá lífeyrissjóðunum og Arion banka fyrir brot af þessari upphæð.

bls. 6–7

Greining

„Ownaðu þennan stimpil, þú ert rasista king“

Sverrir Helgason sagði sig í vikunni úr stjórn Ungra Miðflokksmanna eftir umdeild ummæli. Sverrir hefur talað út frá því sem kallað hefur verið tröllamenning sem gengur út á að miðla skoðunum um kynþætti og valdbeitingu í búningi kaldhæðni.

8 mín. lestur

bls. 8–9

LeiðariAðalsteinn Kjartansson

Íbúðin mín, fjárfestingavaran

Á meðan stjórnvöld og borgin leita nýrra leiða til að leysa húsnæðisvanda og tryggja sanngjarnari markað skila viðskiptabankarnir tugmilljarða hagnaði. Þeirra verðmætustu eignir eru húsnæðislán til íslenskra heimila en þeir hafa hagnast vel á vaxtaaðgerðum Seðlabankans.

bls. 9

PistillSif Sigmarsdóttir

Er hægt að deyja úr harmi?

Hugurinn hefur áhrif á hið efnislega, hvort sem um ræðir hjartað eða samfélagið.

bls. 10

Úttekt

Mannfjöldaspá boðar mikla fjölgun aðfluttra Íslendinga

Íslendingar verða orðnir hálf milljón árið 2042, samkvæmt spá Hagstofunnar. Þar af fjölgar aðfluttum um 85 þúsund en fæðingartíðni lækkar. Karlmönnum fjölgar hlutfallslega.

bls. 12–13

Skýring

Stjórnmálaflokkar halla sér upp að stórveldum

Í nýrri heimsmynd, með vaxandi ólgu og vígbúnaði á alþjóðavísu, velja íslenskir stjórnmálaflokkar sitt stórveldið hver.

9 mín. lestur

bls. 14

Viðskipti

Sorphirðusamráð gæti hlaupið á milljörðum

Verði stjórnendur Terra og Kubbs fundnir sekir um samráð, gætu þeir átt yfir höfði sér sex ára fangelsi. Þetta er nýmæli í lögum. Samráðsmálið gæti hlaupið á milljörðum í versta falli.

bls. 16

Stjórnmál

„Séreignarsparnaðarleiðin hefur aukið misskiptingu á Íslandi“

Þórður Snær Júlíusson, framkvæmdastjóri þingflokks Samfylkingarinnar, hefur verið gagnrýninn á séreignarsparnaðarleiðina svokölluðu og sagt hana gagnast þeim efnamestu. Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur festir hana nú í sessi.

bls. 18

Innlent

Milljarðasamningur ekki borinn undir Bæjarráð Hafnarfjarðar

Milljarðasamningur vegna skólamatar í Hafnarfirði við lítið og óreynt fyrirtæki var ekki lagður fyrir bæjarráð. Ekkert fyrirtæki bauð í verkið.

bls. 20–23

Viðtal

Vöknuðu upp við martröð

„Það er búið að taka frá honum öryggi og traust,“ segir móðir tíu ára drengs sem lýsti alvarlegum atvikum þegar maður braust inn á heimili fjölskyldunnar í Hafnarfirði. Foreldrar drengsins segja frá átakanlegri nótt sem hefur markað líf þeirra síðan, í von um að saga þeirra hjálpi öðrum sem upplifa alvarleg áföll.

23 mín. lestur

bls. 24–27

Greining

Þöglu eigendur atvinnulífsins

Lífeyrissjóðirnir eru stærstu eigendur skráðra fyrirtækja á Íslandi en minni hluthafar með hug á skammtímagróða eru oft í forystu þeirra. Sjóðirnir eiga fyrirtæki sem keppa á sama markaði en hagfræðinga greinir á um hvort slíkt hamli samkeppni. Heimildin kortleggur eignarhald almennings í gegnum sjóðina í íslenskum fyrirtækjum.

19 mín. lestur

bls. 30–32

Viðtal

Missti heilsuna eftir alvarleg andleg veikindi yngri systur sinnar

Gísella Hannesdóttir fékk taugaáfall og missti heilsuna í sumar í kjölfar sjálfsvígstilraunar yngri systur sinnar. Hún upplifir að aðstandendur sjúklinga með alvarleg geðræn veikindi fái ekki nægan stuðning í heilbrigðiskerfinu. „Það er kannski einn fjölskyldumeðlimur sem er veikur en allir í fjölskyldunni fara í hyldýpið með þeim,“ segir hún.

15 mín. lestur

bls. 35–41

ÚttektTýndu strákarnir

Týndu strákarnir – sem fundu leiðina heim

Á átján ára afmælisdaginn vaknaði Fannar Freyr Haraldsson á neyðarvistun og fékk langþráð frelsi eftir að hafa þvælst í gegnum meðferðarkerfi ríkisins. Hann, Gabríel Máni Jónsson og Arnar Smári Lárusson lýsa reynslu sinni af kerfinu sem átti að grípa þá sem börn og unglingar. Tveir þeirra byrjuðu að sprauta sig í meðferð, samt sammælast þeir um að þessi inngrip séu líklegasta ástæðan fyrir því að þeir lifðu af. Ekkert langtímaúrræði er fyrir stráka sem stendur.

49 mín. lestur

bls. 35–36

ÚttektTýndu strákarnir

„Ég veit ekki hvernig ég lifði af“

„Mér voru gefin erfið spil og þegar þú kannt ekki leikinn er flókið að spila vel úr þeim,“ segir Arnar Smári Lárusson, sem glímdi við alvarlegar afleiðingar áfalla og reyndi allar leiðir til þess að deyfa sársaukann, þar til það var ekki aftur snúið. „Ég var veikur, brotinn og fannst ég ekki verðskulda ást.“ Hann áréttar mikilvægi þess að gefast aldrei upp. „Það er alltaf von.“

13 mín. lestur

bls. 37–41

ÚttektTýndu strákarnir

Hleypt út af Stuðlum á átján ára afmælinu

Fannar Freyr Haraldsson var mjög lágt settur þegar hann var fyrst vistaður á neyðarvistun Stuðla. Það breyttist þó hratt. „Ég var orðinn sami gaur og hafði kynnt mig fyrir þessu.“ Eftir harða baráttu öðlaðist hann kjark til þess að reyna að ná bata eftir áhrifaríkt samtal við afa sinn.

12 mín. lestur

bls. 38–41

ÚttektTýndu strákarnir

„Ég sprautaði mig í fyrsta skipti í meðferð“

Gabríel Máni Jónsson upplifði sig alla tíð utangarðs. Hann féll ekki inn í hefðbundinn ramma skólakerfisins og var snemma tekinn út úr hópnum. Djúpstæð vanlíðan braust út í reiði og hann deyfði sára höfnun með efnum. Þar til hann fékk nóg og náði bata. „Ég gat ekki sætt mig við að vera gæinn sem ég hafði fyrirlitið og hatað frá barnæsku.“

19 mín. lestur

bls. 42–43

Vettvangur

Íbúarnir óttast áhrif ferðaþjónustunnar

Sterkefnaðir ferðamenn hafa gjörbreytt samfélaginu, fasteignamarkaðnum og umhverfinu.

bls. 43

PistillVera Jónsdóttir

Draumur í tveimur fjallalöndum

Ísland og Bútan byggja bæði sjálfsmynd sína á náttúru og kyrrð. En nálgun þeirra á ferðamennsku sýnir tvær ólíkar leiðir til að halda jafnvægi milli hagvaxtar og verndar.

bls. 44

PistillBorgþór Arngrímsson

Stolið fyrir milljónir á hverjum degi

Þjófnuðum úr dönskum matvöruverslunum hefur fjölgað mikið á síðustu árum. Í fyrra var daglega stolið vörum fyrir 5,5 milljónir danskra króna. Þar við bætast þjófnaðir úr annars konar verslunum. Kaupmenn vita vart sitt rjúkandi ráð í baráttunni við þjófana.

bls. 46

Erlent

Drónastríðið mikla

Í framtíðinni munu drónar kannski taka yfir flest hlutverk mannaðra flugvéla og jafnvel fótgönguliða líka. Önnur ógnvekjandi sviðsmynd er sú að drónum verði ekki lengur stjórnað af manneskjum. Gervigreind er þegar notuð til að velja skotmörk.

bls. 48–54

Vettvangur

Hver vill búa á hrikalegu jökulskeri?

Í sumar gekk fjölþjóðlegur hópur náttúrufræðinga yfir Breiðamerkurjökul og upp í afskekktu jökulskerin Esjufjöll. Þau voru þangað komin til að skoða hvernig líf þróast og tekur land undan hopandi jöklum landsins. Blaðamaður Heimildarinnar fylgdi hópnum og lærði um áhrif loftslagsbreytinga á jökla og gróður, kynlegar lífverur og nýjar vísindalegar uppgötvanir.

36 mín. lestur

bls. 57

Flækjusagan

Filippus Arabi: Ný og kristin Róm úti í eyðimörkinni?

Árið 244 varð hinn svonefndi Filippus Arabi keisari Rómar á miklum róstutímum. Hann náði að koma undir sig fótunum en kann líka að hafa átt sér leyndarmál.

bls. 62–65

Vettvangur

Járnvilji, vonir og vinskapur

Járnkarlinn er þrekraun sem krefst þess að synda 3.800 metra, hjóla 180 kílómetra og hlaupa heilt maraþon, en hver þrautin tekur við af annarri. Fyrr fáeinum dögum flykktust hundrað Íslendingar til Portúgals til að keppa í heilum eða hálfum Járnkarli og sigrast á sjálfum sér.

10 mín. lestur

bls. 68–70

Viðtal

Fimmtíu sjósundsferðir á fimmtugsafmælisárinu

Þrjár konur sem stunda sjósund hafa í ár farið fimmtíu sinnum í sjósund í tilefni fimmtugsafmælis síns og vekja athygli á söfnun því tengdu til styrktar Grensás. Ein þeirra dvaldi þar á sínum tíma eftir alvarlegt slys á Tenerife. Henni líður sérstaklega vel í sjónum vegna verkja sem hún er alltaf með.

18 mín. lestur

bls. 72

Menning

Náttúran í manninum

Dans blandast saman við ljós, hljóð og meira að segja ilm í Flóðreka, nýju verki hjá Íslenska dansflokknum sem unnið er í samstarfi við Jónsa í Sigur Rós. Höfundurinn, Aðalheiður Halldórsdóttir, segir marga Íslendinga hræðast danssýningar en hvetur fólk til að sleppa takinu og leyfa sér að upplifa.

bls. 74

Skóli lífsinsMargrét Gauja Magnúsdóttir

Við erum ekki bara eitthvað eitt, heldur miklu meira

Margrét Gauja Magnúsdóttir barðist hart í pólitískum hildarleik, þar til hún skipti um kúrs og endurforritaði sig sjálfa.

bls. 76

Fólkið í borginni

Gleðst í hvert skipti sem ég sé hann

Þegar Lars Mortensen frétti af fuglum hér á landi sem hafa varla sést í Evrópu skipulagði hann strax ferð hingað. Alla daga fylgist hann vel með fuglum og gleðst í hvert sinn sem hann sér sinn uppáhaldsfugl.

bls. 76

BakpistillEsther Jónsdóttir

Ég held með körlunum

61 prósent karla telja kynjajafnrétti á Íslandi náð. Hafa þeir rétt fyrir sér?

Viðtal

Ólst upp við listamannslíf og laus við kassahugsun

Þórdís Hólm Filipsdóttir er dóttir rithöfundar og myndlistarmanns og í uppeldinu skiptu orð miklu máli. Skrif eru hluti af lífinu, sem er eins og myndrænt ljóð, þar sem skiptast á skin og skúrir. Áhrif seinni heimsstyrjaldarinnar mótuðu fjölskyldusöguna, hún leitaði ung út í heim og flutti seinna með ungbarn og unglingsdóttur til Afríku. Strax í æsku lærði hún að lifa utan rammans og stundar nú heildrænar lækningar.

19 mín. lestur

SpottiðGunnar Karlsson