Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #49

5. apríl 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 4

Viðskipti

Forstjórarnir í Kauphöllinni kostuðu 2,7 milljarða í fyrra

Forstjórar skráðra félaga á Íslandi lifa í öðrum launaveruleika en flestir landsmenn. Þeir fá alls kyns viðbótargreiðslur sem standa þorra launafólks ekki til boða. Samantekt Heimildarinnar sýnir að kostnaður við forstjóra 26 skráðra félaga hafi verið um tólf milljónir króna á hverjum virkum vinnudegi á síðasta ári.

bls. 4

Allt af létta

Boð um bæjarstjórastólinn á hárréttum tíma

Pétur Markan, verðandi bæjarstjóri Hveragerðisbæjar, hefur ekki áhyggjur af samskiptum við minnihluta bæjarstjórnarinnar, en fyrrverandi bæjarstjóri, Geir Sveinsson, sagði farir sínar ekki sléttar af þeim. Pétur segist spenntur fyrir komandi tímum en ætlar ekki að flytja í bæinn í bili.

bls. 6

FréttirSamkeppnisundanþága í Landbúnaði

„Ég veit ekki hvað Framsókn fékk í staðinn“

Fráfarandi formaður Bændasamtaka Íslands segir að vinnubrögðin við nýsamþykktar breytingar á búvörulögum hafi verið „subbuleg“. Afurðastöðvum hafi verið leyft að stýra för. Hann er hugsi yfir hæfi formanns atvinnuveganefndar í málinu.

bls. 6

Fréttir

Þrjú sveitarfélög vilja úr Reykjanesfólkvangi

Kópavogsbær hyggst feta í fótspor Reykjavíkurborgar og Voga og segja upp samningi vegna reksturs Reykjanesfólkvangs.

bls. 6

Fréttir

1.660 reiðhjólum stolið á þremur árum

Tvö hverfi í Reykjavík skera sig úr hvað varðar fjölda stolinna hjóla, miðborgin og Laugardalur.

bls. 8–9

FréttirInnflytjendamál

Guðmundur Ingi: „Þurfum virkilega að taka á honum stóra okkar“

Félags- og vinnumarkaðsmálaráðherra telur umræðuna um útlendinga snúa um of að hælisleitendum og flóttafólki á meðan sá hópur telur einungis um 10% innflytjenda. Þetta hefur, að mati ráðherrans, neikvæð áhrif á umræðu um útlendinga á Íslandi almennt og beinir sjónum frá mikilvægum áskorunum.

10 mín. lestur

bls. 10–11

Fréttir

Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu

Frá árinu 2009 hefur hjúkrunarheimilið Sóltún fengið tæplega 20 milljarða króna frá íslenskra ríkinu. Um 90 prósent af tekjum Sóltúns koma frá ríkinu. Eigendurnir hafa tekið á þriðja milljarð króna út úr rekstrinum með því að selja fasteignir og lóðir og lækka hlutafé fyrirtækisins. Allur reksturinn byggir hins vegar á umdeildum samningi við íslenska ríkið sem gerður var árið 2000.

9 mín. lestur

bls. 12–13

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Að lofsama ofbeldismenn

„Ég vona að þið séuð örugg,“ sagði Hera Björk og beindi orðum sínum að Ísraelsmönnum, um leið og hún lofaði söng þeirra.

bls. 13

FréttirPressa

Áhrif yfirvofandi framboðs Katrínar og leikskólamál í Reykjavík

Þrískiptur þáttur af Pressu verður sendur út í beinu streymi á föstudag.

bls. 14–18

ViðtalFatlað fólk beitt nauðung

Læstur inni í íbúðinni sinni í fimmtán ár

Sveinn Bjarnason bjó í fimmtán ár í læstri íbúð á vegum Akureyrarbæjar. Hann bankaði oft ítrekað og grét áður en starfsfólk opnaði fyrir honum. Móðir hans gerði endurteknar athugasemdir við að hann væri læstur inni og segir son sinn hafa verið vanræktan. Fyrr á þessu ári greip hún til þess örþrifaráðs að flytja hann búferlum í annan landshluta til að fá mannsæmandi aðbúnað fyrir hann. Mál Sveins varpar ljósi á alvarlegar brotalamir í þjónustu við fatlað fólk á Íslandi og sýnir hvernig mannréttindi hafa verið virt að vettugi árum saman.

Myndband25 mín. lestur

bls. 20–21

GreiningForsetakosningar 2024

Óvinsæl ríkisstjórn þarf enn og aftur að endurmeta tilvist sína

Ríkisstjórnarflokkarnir hafa ekki mælst með jafnlítið fylgi og nú síðan þeir hófu samstarf árið 2017. Ágreiningur þeirra á milli verður sífellt greinilegri og um komandi helgi þarf að berja í brestina, fimm og hálfum mánuði eftir að það var síðast barið í brestina.

bls. 20

FréttirForsetakosningar 2024

Katrín mun ekki komast upp með afstöðuleysi í kosningabaráttunni

Katrín Jakobsdóttir „hefur ‏þurft að fara í gegnum mjög sterka sjálfsskoðun hvort hennar eigin persónulegi metnaður sé farinn að stangast á við aðra og mikilvægari hagsmuni,“ segir Henry Alexander Henrysson heimspekingur. Forsætisráðherrann er líklegur til að tilkynna um framboð sitt til forseta Íslands í dag.

bls. 21

FréttirForsetakosningar 2024

Ótrúlegt að Katrín telji þetta góða hugmynd

Stjórnarandstöðuþingmenn og stjórnarþingmaður segja mikilvægt að Katrín Jakobsdóttir eyði sem fyrst óvissunni sem ríki um hugsanlegt forsetaframboð hennar. Þingmanni Pírata þykir ótrúlegt að Katrín hafi fengið þessa hugmynd og talið hana góða. Formaður Flokks fólksins segist vera farin að undirbúa sig fyrir kosningar.

bls. 23–25

ViðtalForsetakosningar 2024

„Ég ætla ekki að kinka kolli framan í einhver illmenni án þess að segja neitt“

Jón Gnarr er kominn í forsetaframboð. Hann segir meiri þörf á gleði og húmor í lýðræðinu og samfélaginu þar sem offramboð sé á leiðindum og er sannfærður um að þjóðin sé að leita sér að manneskju sem hún geti séð sjálfa sig í. Jón ætlar sér að mýkja freka kallinn með kærleikann að vopni og lofar að vera hvorki ofstopamanneskja né lydda, nái hann kjöri. Svo hefur hann alltaf dreymt um að búa í Garðabæ.

13 mín. lestur

bls. 24

FréttirForsetakosningar 2024

Framboð Katrínar lýðræðislega umhugsunarvert en kannski líka brilljant

Jóni Gnarr finnst umhugsunarvert að Katrín Jakobsdóttir, manneskja í ráðandi pólitískri stöðu, blandi sér í baráttu um forsetaembættið með það forskot sem hún hefur umfram aðra.

bls. 26–28

Greining

Sérfræðingur segir Ísland öruggara utan NATO

Sérfræðingur í sviðsmyndum hernaðarátaka fyrir NATO telur minni líkur á að Ísland yrði skotmark í stríði ef landið væri hlutlaust og stæði utan NATO. Dósent í öryggisfræðum við Háskóla Íslands er ósammála og segir það „geðveiki“ að ganga úr NATO á þessum tímapunkti. Meðal hlutlausra ríkja utan varnarbandalaga eru eyríkin Írland og Malta.

15 mín. lestur

bls. 29

Skýring

Húðkremsnotkun ungra stúlkna veldur áhyggjum

Sænskt fyrirtæki sem rekur 400 apótek í heimalandinu hefur lagt bann við að ungmenni yngri en 15 ára geti keypt tilteknar húðvörur sem ætlaðar eru eldra fólki. Húðsjúkdómalæknar vara við síaukinni notkun ungra stúlkna á slíkum vörum.

bls. 30

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 5. apríl 2024: Hvaða fuglar eru þetta? — og 16 aðrar spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 5. apríl.

bls. 31

Flækjusagan

Drekamaðurinn rís úr djúpinu

Einhverjar merkilegustu líkamsleifar í sögu mannkynsins voru faldar í brunni áratugum saman. Ástæða þess fólst í ógurlegum sviptingum mannkynssögunnar.

bls. 33–35

Viðtal

Voru orðin lífsreynd og tilbúin fyrir betra líf saman

Bárður Sigurgeirsson húðlæknir er 68 ára gamall en gleymir sér við leik og gleði, ásamt eiginkonunni Lindu Björgu Árnadóttur. Fimmtán ára aldursmunur er á þeim hjónum, sem kynntust á Tinder fyrir sjö árum síðan.

21 mín. lestur

bls. 36–37

Viðtal

Rassleysi rýrnandi manna og draumurinn um stærra skott

Síðastliðin ár hafa karlmenn sem stunda lyftingar aukið fókusinn á æfingar sem stæla rassvöðvana. Fjallað hefur verið um þetta í erlendum fjölmiðlum og má tala um rassabyltinguna. Einkaþjálfarinn Konráð Gíslason segir að þeir dagar séu liðnir að karlmenn séu litnir hornauga fyrir að gera rassæfingar.

Myndband9 mín. lestur

bls. 38

Skóli lífsinsRán Tryggvadóttir

Lærdómurinn felst í framför en ekki fullkomnun

Rán Tryggvadóttir, doktor í höfundarétti, segir að mikilvægasti lærdómurinn sem hún hefur dregið af lífinu sé þess eðlis að hún þurfi sífellt að rifja hann upp.

bls. 40

Fólkið í borginni

„Ætli ég hafi ekki verið 12 ára þegar kýrnar voru seldar“

Ríkey Guðmundsdóttir Eydal er safnfræðingur og starfar á Borgarsögusafninu í Aðalstræti. Hún er Reykvíkingur í húð og hár en býr að þeirri reynslu að stunda búskap í sveit með ömmu og afa. Ríkey var tólf ára þegar kýrnar á bænum voru seldar á næsta bæ og amma og afi hættu búskap. Ömmu hennar fannst erfitt að hætta að sinna dýrum dægrin löng og dó sjálf stuttu eftir að kötturinn á bænum dó.

bls. 40

Bakpistill

Kristlín Dís

Naflar alheimsins

Kristlín Dís skrifar um sjálfsbetrun og sjálfsvinnu sem er að sækja í sig veðrið um þessar mundir og hvort þeir sem upplifa sig sem nafla alheimsins séu í raun í tengingu við alheiminn eða aftengd honum.

bls. 42–44

Greining

Nasistar og nútíminn á hvíta tjaldinu

Kvikmyndin The Zone of Interest í leikstjórn Jonathan Glazer tekst á við helförina en á annan hátt en venja er fyrir, hún skoðar hrylling hennar í gegnum hversdagslegt líf gerenda hennar, fjölskyldu sem bjó beint fyrir utan Auschwitz-útrýmingarbúðirnar. Myndin er ekki um þá fjölskyldu þó hún sé svo sannarlega í miðju hennar. Leikstjórinn hefur sagt að myndin sé ekki gluggi inn í fortíðina heldur viðvörun fyrir nútímann.

13 mín. lestur

bls. 43

PistillMargrét Marteinsdóttir

Stúlkan sem tendraði vonarljós

Leikstjóri kvikmyndarinnar The Zone of Interest var á tímabili að gefast upp á þrúgandi myrkri sögunnar. Hann var að íhuga að segja sig frá verkefninu þegar hann hitti Aleksöndru Bystron, sem 12 ára gömul hætti lífi sínu til að seðja sárasta hungur fanga í Auschwitz. Hún var bjarmi vonarinnar, segir leikstjórinn og afl hins góða í heiminum.

bls. 45–46

Viðtal

Menning er gáttin að samfélagslegri þátttöku

Vigdís Jakobsdóttir, listrænn stjórnandi Listahátíðar í Reykjavík, er trú kjörorði hátíðarinnar að list og menning séu ekki forréttindi heldur réttur allra. Raunar kjarna þessi orð sýn hennar sem byrjaði að mótast þegar hún var önnur af tveimur grænmetisætum á Ísafirði, sextán ára með hausinn á kafi í bókum. Nú er nýbúið að kynna dagskrá listahátíðar – sem er í takt við kjörorðið. En listahátíðin hefst 1. júní.

13 mín. lestur

bls. 47

GagnrýniÍ lausu lofti

Í lausu lofti

Leikhúsgagnrýnandinn Sigríður Jónsdóttir brá sér á leikverkið X í Borgarleikhúsinu.

bls. 47

Gagnrýni„… og hvað með það?“

Hommahvirfilbylur – Hinsegin raddir verða að heyrast hærra

Leikhúsgagnrýnandinn Sigríður Jónsdóttir brá sér í Funalind 2, hjá Leikfélagi Kópavogs, að sjá verkið: „… og hvað með það?“ Hún skorar á hinsegin og kynsegin raddir að taka upp penna og skrifa um raunveruleika sinn.