Eitt og annað

Málverkið af danska kónginum

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Í Friðriksborgarhöllinni á Norður – Sjálandi má sjá málverk af dönskum þjóðhöfðingjum, langt aftur í aldir. Fyrsta málverkið af **Friðriki X** eftir að hann varð konungur Danmerkur var afhjúpað fyrir skömmu. Verkið er umdeilt.

0:00
8:30

Sif

Líkindareikningur lausgyrtra dómsdagsspámanna

Upplestur · 5 mín. Lesa greinina

**Roman Yampolskiy** metur líkurnar á að gervigreind útrými mannkyninu 99,999999 prósent. **Sif Sigmarsdóttir** spyr hvort tölur af þessu tagi séu annað en ágiskanir og hvaða áhrif þær hafi.

0:00
4:33

Eitt og annað

Óttast stefnubreytingu hjá DR

Upplestur · 9 mín. Lesa greinina

Danskir leikarar, leikstjórar, handritshöfundar, myndatökumenn og fleiri sem unnið hafa að gerð leikinna sjónvarpsþátta hjá Danska sjónvarpinu, DR, óttast stefnubreytingu undir stjórn nýs yfirmanns. Minni áhersla verði lögð á gerð vandaðra leikinna þáttaraða, sem hafa verið ein helsta skrautfjöður DR mörg undanfarin ár og skapað miklar tekjur.

0:00
9:16

Eitt og annað

Comté eða ekki Comté

Upplestur · 5 mín. Lesa greinina

Í Frakklandi gilda mjög ákveðnar reglur varðandi framleiðslu osta, nánar tiltekið eru reglurnar 170 talsins. Mjög strangt eftirlit er með framleiðslunni enda mikið í húfi því franskir ostar eru heimsfrægir fyrir gæði. En stundum koma upp vandamál sem erfitt er að leysa, því hafa framleiðendur Comté ostanna fengið að kynnast að undanförnu.

0:00
5:06

Þjóðhættir

Þjóðhættir á Vöku þjóðlisthátíð #1

Hljóð · 52 mín. Opna þáttinn

Þennan þátt af Þjóðháttum flytja Kristinn Schram og Auður Viðarsdóttir ykkur beint af þjóðlistahátíðinni Vöku, tekinn upp í lifandi flutningi í Salnum í Kópavogi. Við kynnumst hljóðritasafni Stofnunar Árna Magnússonar með Rósu Þorsteinsdóttur, fáum innsýn í dagskrá hátíðarinnar og spjöllum við Atla Frey Hjaltason um þjóðdansa, tónlist og þjóðlistir. Þetta er fyrri þáttur af tveimur þar sem við tökum púlsinn á stærstu þjóðlistahátíð landsins.

0:00
51:49

Eitt og annað

Tromp á hendi Trumps?

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Danski herinn hefur árum saman mátt búa við niðurskurð, sem bæði hefur bitnað á tækjum og mannskap. Slæmur aðbúnaður og léleg laun hafa orðið til þess að færri sækjast eftir hermennskunni. Nýlega varð danski flotinn að aflýsa leiðangri til Grænlands vegna þess að ekki var hægt að manna leiðangursskipið. Slíkar fréttir skaða ímynd flotans og geta verið vatn á myllu Bandaríkjaforseta.

0:00
7:51

Sif

Hvort er verra: kommúnisminn eða Brussel?

Upplestur · 5 mín. Lesa greinina

Sif Sigmarsdóttir skrifar um „endalok sögunnar“, Francis Fukuyama, uppgang valdhyggju og hið undarlega hatur á Evrópusambandinu.

0:00
5:28

Sif

Stór brjóst teljast til skattfrádráttar

Upplestur · 6 mín. Lesa greinina

Til að fagna vafasömum tímamótunum er hér birtur listi yfir fimm hugkvæmar aðferðir til að forðast verðlaunasæti.

0:00
5:59

Eitt og annað

50 þúsund slysagildrusvalir

Upplestur · 6 mín. Lesa greinina

Á húsum í Danmörku eru að minnsta kosti 50 þúsund svalir sem eru beinlínis hættulegar, að mati Dönsku byggingatæknistofnunarinnar. Fyrir skömmu lést húsvörður íbúðablokkar í Kaupmannahöfn þegar litlar svalir á húsinu hrundu.

0:00
5:56

Sif

Þegar Evrópusambandið bannaði brjóstaskorur

Upplestur · 6 mín. Lesa greinina

Listi yfir líflegustu flökkusögurnar um Evrópusambandið.

0:00
5:53

Eitt og annað

Ruslið eftir Kanana á Grænlandi

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Í tengslum við yfirlýsingar og áhuga **Donald Trump** um yfirráð og kaup á Grænlandi hefur lítið verið talað um viðskilnað bandaríska hersins á fyrrverandi herstöðvum í landinu. Í þeim efnum er síður en svo allt í sómanum.

0:00
8:03

Eitt og annað

Af pedalanum á bensíngjöfina

Upplestur · 7 mín. Lesa greinina

Ungum Dönum sem hjóla daglega í skólann eða til vinnu hefur fækkað talsvert á síðustu árum. Í Danmörku fjölgar bílum ár frá ári og á heimilum þar sem áður var til einn bíll eru þeir nú iðulega tveir, jafnvel þrír.

0:00
7:09

Eitt og annað

Vonast eftir bandaríska hernum

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Þótt meirihluti Grænlendinga vilji ekkert með Bandaríkjamenn hafa gegnir öðru máli um íbúa Narsarsuaq. Þeir binda miklar vonir við að bandaríski herinn komi þar upp herstöð.

0:00
8:25

Eitt og annað

Glansinn hverfur af stígvélunum

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Svartar bjarnarskinnshúfur, rauðir jakkar, bláar buxur, byssustingur og gljáandi stígvél. Þetta er hátíðarbúningur lífvarða dönsku hirðarinnar. Samkvæmt reglum um aðbúnað á vinnustöðum verður nú slakað á kröfum um háglansandi skófatnað varðanna.

0:00
7:45

Sif

Ég veit hvernig Miðflokksmönnum líður

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

Fyrsta verk nýrrar borgarstjórnar Reykjavíkur var að breyta fánareglum.

0:00
3:50

Sif

Gyðingahatur í dulargervi

Upplestur · 5 mín. Lesa greinina

Lengi vel var sem gyðingahatur heyrði sögunni til. Veröldin virðist hins vegar búin að tapa minninu.

0:00
5:11

Sif

Upphafning fórnarinnar

Upplestur · 5 mín. Lesa greinina

Hundrað og tíu árum eftir að **Harry Patch** var kvaddur í herinn stendur veröldin enn á barmi víðtækrar styrjaldar. Nú skulu færðar fórnir til að frelsa oss frá illu.

0:00
4:47

Sif

Banvænt Excel-kukl og gróðafíkn

Upplestur · 5 mín. Lesa greinina

Sagan sýnir að skammtímagróði er oft dýru verði keyptur.

0:00
4:44

Eitt og annað

50 gráðu frost, 12 menn og 100 hundar

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Sirius deild danska hersins er ekki daglega í fréttum en gegnir mikilvægu hlutverki. Þessi fámenna deild á sér langa sögu en nafnið *Sirius (Hundastjarnan)* er ekki tilviljun. Sirius deildin hefur eftirlit með stærsta þjóðgarði heims.

0:00
8:29

Eitt og annað

Þýski bílabransinn í bobba

Upplestur · 8 mín. Lesa greinina

Flestir stærstu bílaframleiðendur í Þýskalandi eiga í miklum erfiðleikum. Starfsfólki í þýskum bílaverksmiðjum fækkaði um 114 þúsund á síðasta ári og útlitið fram undan er ekki bjart. Kínverjar hafa á örfáum árum „reykspólað“ inn á bílamarkaðinn.

0:00
8:10

Sif

Kristsmenn, krossmenn og aðrir afneitunarsinnar

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

**Sif Sigmarsdóttir** skrifar um þá sem misskilja eðli sagnfræðinnar um þessar mundir.

0:00
4:08

Eitt og annað

Fjölgun í hernum veldur vanda

Upplestur · 9 mín. Lesa greinina

Fjölgað verður um mörg þúsund manns í danska hernum á næstu árum. Slík fjölgun mun, að mati sérfræðinga, hafa mikil áhrif á danskan vinnumarkað og kalla á vinnuafl frá öðrum löndum. Framleiðsla vopna og skotfæra verður jafnframt stóraukin í Danmörku.

0:00
8:46

Eitt og annað

Kuggurinn: Á meðal merkustu fornleifa sem fundist hafa í Danmörku

Upplestur · 9 mín. Lesa greinina

Þegar starfsmenn danska Víkingaskipasafnsins könnuðu hafsbotninn úti fyrir Kaupmannahöfn fyrir nokkrum árum vegna fyrirhugaðra stórframkvæmda grunaði þá ekki að þar leyndist fjársjóður, skipsflak frá 15. öld. Flakið er talið meðal merkustu fornleifa sem fundist hafa í Danmörku.

0:00
8:34

Sif

Hvernig getur þú gert 2026 að árinu þínu?

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

Lífið er takmörkuð auðlind. Við höfum ekki tíma til að gera allt sem okkur langar eða aðrir vilja að við gerum.

0:00
3:49

Þjóðhættir

Jólaskammturinn, laufabrauð og mandarínuát

Hljóð · 43 mín. Opna þáttinn

Þátturinn verður með hátíðlegu sniði því nú nálgast jólin þar sem allskonar kræsingar og lystisemdir verða á borðum landsmanna. Við ferðumst aftur í tímann og heyrum hvað fólk, sem fætt var um aldamótin nítjánhundruð, borðaði í sinni æsku, forvitnumst um laufabrauð í samtíð og fortíð og veltum fyrir okkur ógætilegu mandarínuáti. Gestir þáttarins er miklir matgæðingar, þjóðfræðingarnir Guðrún Gígja Jónsdóttir og Áki Guðni Karlsson. Þau segja okkur frá sínum matarhefðum yfir hátíðarnar og hvort það er eitthvað sem alls ekki má vanta á matardiskinn. Þetta er síðasti þáttur Þjóðhátta á þessu ári og við segjum því að lokum: Gleðileg jól! Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa dr. Dagrún Ósk Jónsdóttir og Sigurlaug Dagsdóttir, kennarar í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

0:00
42:55

Eitt og annað

Færa sig sífellt upp á skaftið

Upplestur · 7 mín. Lesa greinina

Á Eystrasalti og svæðinu þar umhverfis eru mestar líkur á að Rússar reyni að beita hervaldi gegn NATO-ríkjum. Þetta kemur fram í nýju áhættumati Leyniþjónustu danska hersins. Rússar færa sig í auknum mæli upp á skaftið og sýna ógnandi framferði.

0:00
7:08

Sif

Ert þú að eyðileggja jólin fyrir einhverjum öðrum?

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

0:00
3:50

Þjóðhættir

Sjálfbærni og matarhættir

Hljóð · 44 mín. Opna þáttinn

Hvernig getum við lifað sjálfbærara og betra lífi fyrir okkur sjálf og heiminn þegar kemur að því hvað við látum ofan í okkur? Gestur Þjóðhátta að þessu sinni er Auður Viðarsdóttir, doktorsnemi í þjóðfræði. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa dr. Dagrún Ósk Jónsdóttir og Sigurlaug Dagsdóttir, kennarar í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

0:00
43:34

Eitt og annað

Hægfara aldursforseti

Upplestur · 7 mín. Lesa greinina

Kemst þótt hægt fari er málsháttur sem flestir kannast við. Hann á sannarlega við grænlandshákarlinn sem verður ekki kynþroska fyrr en við 156 ára aldur og getur orðið 400 ára, eldri en nokkurt annað hryggdýr. Hann setur þó engin hraðamet, nær mest 2,7 kílómetra hraða á klukkustund, syndir kafsund.

0:00
6:33

Þjóðhættir

Ljósmæður, meðganga og hjátrú

Hljóð · 23 mín. Opna þáttinn

Að þessu sinni verður umfjöllunarefni þáttarins spennandi nýsköpunarverkefni sem tveir nemendur í þjóðfræði, Birta Diljá Ögmundardóttir og Kári Thayer, unnu síðastliðið sumar í samstarfi við Þjóðháttadeild Þjóðminjasafn Íslands, Ljósmæðrafélag Íslands og Evu Þórdísi Ebenezerdóttur, doktorsnema í þjóðfræði. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa dr. Dagrún Ósk Jónsdóttir og Sigurlaug Dagsdóttir, kennarar í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

0:00
22:58

Eitt og annað

Hafa sofið á verðinum

Upplestur · 7 mín. Lesa greinina

Ef netsambandið klikkar fer allt til fjandans, nema viðbúnaður sé til staðar, og það er hann ekki hér í Danmörku,“ sagði ráðherra almannavarna í dönsku ríkisstjórninni eftir að netið lá niðri klukkustundum saman í lok október, vegna bilunar. „Danir og margar aðrar þjóðir hafa sofið á verðinum,“ sagði ráðherrann.

0:00
7:23

Sif

Hatar Kristrún Frostadóttir börn?

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

Hvað með börn sem þurfa að ferðast langa leið til að komast á bókasafn? Eða í píanótíma?

0:00
3:40

Rannsóknir

Hver vill búa á hrikalegu jökulskeri?

Hljóð · 1 klst. 28 mín. Opna þáttinn

Í sumar gekk fjölþjóðlegur hópur náttúrufræðinga yfir Breiðamerkurjökul og upp í afskekktu jökulskerin Esjufjöll. Þau voru þangað komin til að skoða hvernig líf þróast og tekur land undan hopandi jöklum landsins. Esther Jónsdóttir, blaðamaður Heimildarinnar fylgdi hópnum og lærði um áhrif loftslagsbreytinga á jökla og gróður, kynlegar lífverur og nýjar vísindalegar uppgötvanir. Viðmælendur eru Bjarni Diðrik Sigurðsson, Starri Heiðmarsson, María Rúnarsdóttir, Julia Brzukcy, Theresa Strobel, Aleks Czarny og Nathan Christmas.

Lesa fréttina: Hver vill búa á hrikalegu jökulskeri?

0:00
1:27:33

Sif

Þess vegna ættir þú að lesa eitthvað annað en þennan pistil

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

Vísindamenn í Boston hafa sýnt fram á að fólk, sem hangir í símanum á klósettinu, er langtum líklegra til að þjást af gyllinæð en aðrir. Næst skaltu því grípa með þér bók.

0:00
4:26

Þjóðhættir

Á slóðum þjóðlagatónlistar, þjóðdansa og þjóðernis

Hljóð · 40 mín. Opna þáttinn

Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa dr. Dagrún Ósk Jónsdóttir og Sigurlaug Dagsdóttir, kennarar í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

0:00
39:36

Eitt og annað

Eitt þekktasta skip í sögu Danmerkur

Upplestur · 12 mín. Lesa greinina

Margir þekkja hið vinsæla lag Kim Larsen, Jutlandia, en það hefst á orðunum „Det var i 1949 eller cirka der omkring da der var krig I Korea“. Færri þekkja sögu þessa merka skips sem hófst árið 1934 og lauk fyrir 60 árum í Bilbao á Spáni.

0:00
12:12

Sif

Það sem enginn segir á dánarbeði

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

Ef dagurinn í dag væri síðasti dagur ævi þinnar, hver væri mesta eftirsjáin?

0:00
4:02

Þjóðhættir

Reðursafnið, gestabækur og torfbæir

Hljóð · 49 mín. Opna þáttinn

Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa dr. Dagrún Ósk Jónsdóttir og Sigurlaug Dagsdóttir, kennarar í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

0:00
48:49

Sif

Að setja plástur á sárið firrir okkur ekki ábyrgð

Upplestur · 4 mín. Lesa greinina

**Sif Sigmarsdóttir** skrifar um ástand húsnæðismarkaðarins á Íslandi.

0:00
4:02

Þjóðhættir

Fjárréttir á Íslandi fyrr og nú

Hljóð · 19 mín. Opna þáttinn

Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa dr. Dagrún Ósk Jónsdóttir og Sigurlaug Dagsdóttir, kennarar í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

0:00
19:16