Þó að ráð­stöf­un­ar­tekj­ur ís­lenskra heim­ila hafi vax­ið um 6,8 pró­sent ár­ið 2025 nam kaup­mátt­ar­aukn­ing ráð­stöf­un­ar­tekna á mann þó að­eins 1,2 pró­sent á ár­inu. Verð­bólg­an át upp stærst­an hluta auk­inna ráð­stöf­un­ar­tekna.

Verð­bólga hækk­ar fjórða mán­uð­inn í röð og hef­ur ekki mælst hærri síð­an í sept­em­ber 2024.

Fram­boð íbúða hef­ur snar­auk­ist á síð­ustu mán­uð­um þó að vís­bend­ing­ar séu um að bygg­ing­ar­að­il­ar séu að seinka því að klára nýj­ar íbúð­ir. Fjár­mála­stöð­ug­leika­nefnd Seðla­banka Ís­lands tel­ur að þótt van­skil séu enn lít­il auki sam­spil hárra vaxta og lengri sölu­tíma áhættu í grein­inni.

Hvers vegna er verð­bólg­an svona há hér­lend­is? Hvað er hægt að gera til að draga úr henni? Hvernig munu um­brot í hinu al­þjóð­lega um­hverfi hafa áhrif á þró­un verð­bólg­unn­ar?

Alls klár­uð­ust 264 íbúð­ir á land­inu öllu í janú­ar og fe­brú­ar, sam­an­bor­ið við 585 íbúð­ir á sama tíma­bili ár­ið 2025 og 573 ár­ið 2024.

Stýri­vaxta­hækk­un ger­ir lán dýr­ari, dreg­ur úr eyðslu og fjár­fest­ingu og hæg­ir þannig á hag­kerf­inu til að ná nið­ur verð­bólgu. Vext­ir hafa þó ver­ið há­ir um nokk­urt skeið án þess að það ráði nið­ur­lög­um verð­bólg­unn­ar.

Mæl­ing á sam­ræmdri vísi­tölu neyslu­verðs sýn­ir að verð­bólga á evr­ópska efna­hags­svæð­inu er á nið­ur­leið á sama tíma og hún er á upp­leið á Ís­landi. Rúm­lega tvö­falt hærri verð­bólga er á Ís­landi en í Evr­ópu.

Verð­bólga síð­ustu tólf mán­aða mæl­ist nú 5,2 pró­sent en án hús­næð­is er hún 4,5 pró­sent. Þetta er þvert á spár grein­ing­ar­að­ila sem spáð höfðu lækk­un.

Um 9.800 ein­stak­ling­ar voru án at­vinnu í des­em­ber. At­vinnu­leysi lækk­ar á milli mán­aða þeg­ar töl­urn­ar hafa ver­ið árs­tíð­ar­leið­rétt­ar.

Vax­andi lík­ur eru á að at­vinnu­leysi og há verð­bólga fari sam­an og þá duga hefð­bund­in tól efna­hags­stjórn­ar illa. Heims­hag­kerf­ið held­ur áfram að ger­breyt­ast og að­lag­ast nýrri, sí­breyti­legri en óljósri um­gjörð. Þjóð­ar­auð­lind­ir ná­granna okk­ar og jafn­vel okk­ar eig­in gætu ver­ið í hættu þeg­ar ris­inn í vestri ásæl­ist æ meiri auðævi á með­an um­hverf­is­mál­in verða auka­at­riði.