Útlit viðmóts

Ljóst

Dökkt

Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #71

25. október 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2

Fréttir

Eiga von á myndarlegri endurgreiðslu

Höfði í Reykjavík er baðaður nýju ljósi en þar fara fram kvikmyndatökur á Hollywood-mynd um leiðtogafundinn sem átti sér stað í húsinu árið 1986. Líklegt verður að telja að íslenska ríkið endurgreiði framleiðendum 35 prósent af kostnaði sem til fellur.

bls. 4

Fréttir

Miltisbrandsgrafir mögulega í Keldnalandi

Umhverfisstofnun hafa borist upplýsingar um að eina eða fleiri miltisbrandsgrafir sé að finna í Keldnalandi þar sem Reykjavíkurborg áformar nýtt íbúðahverfi.

bls. 4

Allt af létta

Barátta, ekki hátíð

Kvennafrídagurinn er baráttudagur, ekki hátíðisdagur. Þess vegna leggja konur ekki niður störf á hverju ári heldur þarf að halda í sprengikraft kvennaverkfallsins. Þetta segir Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB.

bls. 6–7

Greining

Tölur og mælingar ríma illa við upplifun kennara

Skólastjóri Grandaskóla segist hafa áttað sig á því hvað Viðskiptaráði gengi til þegar framkvæmdastjórinn steig fram og ræddi um einkarekna grunnskóla sem lausn á „brotnu kerfi“. Hart hefur verið tekist á um úttekt ráðsins á stöðu kennara, en framsetningin er sögð misvísandi. Starfsfólk skóla, sveitarfélaga og framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs fara yfir stöðuna.

11 mín. lestur

bls. 6

Fréttir

„Það er ekkert sem stoppar Landsvirkjun“

Sveitarstjórnir Skeiða- og Gnúpverjahrepps og Rangársþing ytra hafa samþykkt umsókn Landsvirkjunar um framkvæmdaleyfi Hvammsvirkjunar í Þjórsá. Fulltrúi minnihlutans í Skeiða- og Gnúpverjahreppi lagðist gegn veitingu leyfisins og segir tilgang framkvæmdanna óljósan.

bls. 7

Fréttir

Skógarþresti fjölgað en spóa fækkað

Vöktun mófugla í Rangárvallasýslu sýnir að frá árinu 2011 hafa orðið hraðar breytingar í öllum samanburði sem vekja að mati sérfræðinga „spurningar um framtíð hinna stóru íslensku mófuglastofna“.

bls. 8–9

LeiðariErla Hlynsdóttir

Erfiði hlutinn í þessu

Árum saman hefur verið kallað eftir betrumbótum þegar kemur að meðferðarúrræðum fyrir börn í vanda. Eftir að forstöðumaður Stuðla kallaði enn einu sinni á hjálp var hann sendur í leyfi. Um árabil hafa verið gefin fögur fyrirheit, það er búið að skrifa skýrslur, skipa starfshópa og nefndir, meira að segja skrifa undir viljayfirlýsingar, en ekkert hefur enn gerst.

bls. 9

PistillSif Sigmarsdóttir

Tóm skrifstofa í Trumpískri kosningabaráttu

Donald Trump ræðst gjarnan á fjölmiðla. Hann segist með því vilja gera þá tortryggilega svo enginn trúi neikvæðum fréttum um sig. Óskandi er að komandi kosningabarátta á Íslandi verði ekki háð undir Trumpískum áhrifum. Það eru nefnilega ekki aðeins miðlarnir sem skapa vandann heldur liggur sökin jafnt hjá þeim sem flytur boðskapinn.

bls. 10–11

GreiningUm hvað er kosið?

Á húsnæðismarkaði skiptir miklu hverra manna þú ert

Staða húsnæðismála er allt önnur en hún var þegar síðast var kosið til Alþingis. Vextir eru miklu hærri, húsnæðisverð hefur hækkað mikið og leið fyrstu kaupenda inn á húsnæðismarkaðinn, allavega á höfuðborgarsvæðinu, er ansi grýtt, nema hægt sé að treysta á vænan fjárhagsstuðning frá foreldrum eða öðrum.

bls. 11

GreiningUm hvað er kosið?

Ekki fyrir meðaljón að kaupa sína fyrstu íbúð

Meðalverð á íbúð í fjölbýlishúsi á höfuðborgarsvæðinu hefur meira en tvöfaldast í verði. Fyrstu kaupendur þurfa í dag að geta reitt fram meira en 11 milljónir til að geta keypt meðalverðsíbúð, en þurftu ekki nema 3,2 milljónir fyrir áratug.

bls. 12

GreiningUm hvað er kosið?

„Samfélagssinnaðir leigusalar“ og svo aðrir

Frá því að lög um almennar íbúðir voru samþykkt árið 2016 hefur stofnframlögum verið úthlutað til uppbyggingar 3.777 almennra leiguíbúða sem eiga að leigjast til tekjulægri hópa samfélagsins. Miklu munar á kjörum á leigumarkaði eftir því hvort fólk greiðir markaðsleigu eða ekki.

bls. 14

ViðtalUm hvað er kosið?

Fyllist „rosalegum vanmætti“ yfir fasteignamarkaðinum

Einstæður faðir á fertugsaldri segir að honum líði eins og hann þyrfti að vinna í lottó til að geta keypt litla íbúð í nágrenni við barnsmóður sína og leikskóla dótturinnar í Vesturbæ Reykjavíkur. Í dag er Ragnar Ágúst Nathanaelsson á stúdentagörðum í Vatnsmýrinni en þegar náminu lýkur virðist blasa við honum fremur erfið staða.

bls. 14

ViðtalUm hvað er kosið?

Innborgun á íbúð fjarlægur draumur

Ung tveggja barna móðir sem nemur leikskólakennarafræði við Háskóla Íslands segist ekki sjá fyrir sér að hún og maður hennar nái að safna sér fyrir útborgun í íbúð í náinni framtíð, en þau búa á stúdentagörðum. Hekla Baldursdóttir segir að staða fjölskyldunnar á húsnæðismarkaði valdi sér ekki miklum áhyggjum. „Kannski af því að það eru allir í svipaðri stöðu í kringum mig.“

bls. 15

ViðtalUm hvað er kosið?

Byggjum við af gæðum?

Vinna við yfirstandandi rannsókn á gæðum nýrra hverfa sem byggðust upp hérlendis frá 2015 til 2019 gefur til kynna að samgöngutengingar og aðgengi að nærþjónustu á þessum nýju búsetusvæðum sé í fæstum tilvikum eins og best verður á kosið. Ásdís Hlökk Theodórsdóttir skipulagsfræðingur vonast eftir umræðu um gæði byggðar, en ekki bara magntölur íbúðareininga, fram að kosningum.

bls. 15

FréttirUm hvað er kosið?

Fór í greiðslumat og var sagt að eignast maka

Afomia Mekonnen er 27 ára og hefur lengi stefnt að því að eignast íbúð. Þegar hún fór í greiðslumat fyrir nokkrum árum var henni þó tjáð að hún þyrfti annaðhvort að tvöfalda kaupið sitt eða eignast maka. Afomiu þykir það „galið“ að þurfa að kaupa íbúð til að geta búið við fjárhagslegt öryggi á Íslandi.

bls. 16–19

Viðtal

Missti son sinn í eldsvoða á Stuðlum

Jón K. Jacobsen, faðir 17 ára drengs sem lést í eldsvoða á Stuðlum síðastliðinn laugardag, segist hafa barist árum saman við kerfið til að halda syni sínum á lífi. „Núna berst ég við kerfið til að halda minningu hans á lofti.“

11 mín. lestur

bls. 19

Fréttir

Óljóst hvort andlátið verði rannsakað sem sakamál

Elín Agnes Kristínardóttir, aðstoðaryfirlögregluþjónn hjá miðlægri rannsóknardeild lögreglunnar, vill ekki tjá sig um það hvort andlát 17 ára drengs, sem lést í eldsvoða á Stuðlum í síðustu viku, verði rannsakað sem sakamál.

bls. 20

Erlent

Bílaframleiðendur með öndina í hálsinum

Evrópskir bílaframleiðendur eru uggandi vegna forsetakosninganna í Bandaríkjunum í næsta mánuði. Donald Trump hefur heitið því að leggja innflutningstolla á evrópskar vörur verði hann kjörinn forseti. Slíkir tollar hefðu mikil áhrif, ekki síst á bílainnflutning.

bls. 25

Flækjusagan

Maður og hestur til orrustu fyrir Frakkland

Á þessum degi fyrir 609 árum var háð fræg orrusta við franska þorpið Azincourt nyrst í Frakklandi. Hún var hluti af 100 ára stríði Englendinga og Frakka.

bls. 26–27

Viðtal

Flettir nótum fyrir Víking

Jakob Arnar Baldursson píanónemandi fletti nótum fyrir Víking Ólafsson á tvennum tónleikum sem hann hélt ásamt Yuju Wang í Hörpu. Jakob Arnar segist næstum hafa fengið hjartaáfall þegar hann var beðinn um að vera flettari á tónleikum þessara skærustu píanóstjarna samtímans.

bls. 30

Skóli lífsinsFida Abu Libdeh

Að láta drauma rætast þrátt fyrir hindranirnar

Fida Abu Libdeh hefur lært að mistök eru ekki ósigrar heldur tækifæri til að vaxa og bæta sig. Hún hefur líka lært að treysta á innsæið, aldrei hætta að tala fyrir því sem hún brennur fyrir og að maður þarf ekki að vera fullkominn til að ná árangri. „Við þurfum bara að vera staðföst og halda áfram að berjast fyrir réttlæti.“

bls. 32

Fólkið í borginni

Ísland hjálpar mér að vera betri útgáfa af sjálfri mér

Að búa á Íslandi hefur hjálpað Charlotte Wulff að horfast í augu við eigin veikleika og feta sinn eigin veg.

bls. 32

BakpistillDagur Hjartarson

Andlitin

Skyndikosningarnar sem boðað hefur verið til afhjúpa tilvistarvanda íslenskra stjórnmála.

bls. 34–35

GagnrýniÞjóðin og valdið

Sjálfsefling fyrir einn mann – úr dagbókarbrotum

„ Mikið af lýsingunum sem koma fram í textanum bera með sér sjálfstyrkjandi hól annars vegar og einhvers konar stjórnendaþjálfunarskrif hins vegar,“ skrifar Ásgeir Brynjar Torfason, hagfræðingur og ritstjóri Vísbendingar.

10 mín. lestur

bls. 34

PistillAuður Jónsdóttir

Hinir framúrstefnulegu pennar birtust þá sem forneskja

Samfélagsumræða er þess eðlis að okkur getur fundist við hljóma gáfulega en einhverjum árum seinna roðnað yfir orðum fortíðar. Umræða litast af ríkjandi menningu en hugsun þróast þegar vitundarvakningar eiga sér stað og umbreyta henni. Eitthvað sem virtist vera á gráu svæði eða bundið skoðunum blasir við í fersku ljósi sem algjör afglöp.

bls. 35

GagnrýniMikilvægt rusl

Öskukallinn ráðagóði og mislukkaða ljóðskáldið

„Sprúðlandi farsakennd skemmtisaga um öskukalla sem finna afskorið mannsnef í ruslinu,“ skrifar Ásgeir H. Ingólfsson.

bls. 36

GagnrýniÞegar sannleikurinn sefur

Gömul saga með nýjum endi

„Margir söguhöfundar leita á okkar tímum í forn söguefni rétt eins og Nanna, hún fer betur búin en margir þá leið,“ skrifar Páll Baldvin Baldvinsson eftir að hafa lesið skáldsöguna Þegar sannleikurinn sefur – eftir Nönnu Rögnvaldardóttur.

bls. 36

GagnrýniMúffa

Að vera nóg

„Jónas Reynir skapar draumkennda stemningu í íslenskum smábæ í stuttri sögu sem maður er þó töluverðan tíma að melta,“ skrifar Ásgeir H. Ingólfsson.

bls. 36

Menning

Mælt með Grænmetisætunni eftir Han Kang

Hinn nýbakaði handhafi bókmenntaverðlauna Nóbels er virkilega lestursins verður. Að lesa Grænmetisætuna jaðrar við að vera einstök upplifun.

bls. 40–43

Viðtal

„Ég var að mála partíið innra með mér“

„Að losa mig við nauðgunarbyrðina endurnýjaði mig sem höfund og listamann,“ segir Hallgrímur Helgason, nú þegar hann fagnar listrænum sigrum – sem hefðu jafnvel ekki orðið svo magnaðir án áfalla fortíðar. Sköpun hans á sér engin takmörk, líkt og sjá má á yfirlitssýningu á verkum hans og í lokabindi þríleiks hans. Hann ræðir eitt eitraðasta málið sem skekið hefur íslenskan bókmenntaheim; þegar hann steig fram sem þolandi nauðgunar og mætti háði voldugra penna – meðal annars hjá RÚV.

20 mín. lestur

bls. 44

GagnrýniSextíu kíló af sunnudögum

Lokabindi þríleiksins

„HH hefur gefið okkur meistaraverk sem mun lifa okkar tíma og móta skilning og þekkingu,“ skrifar Páll Baldvin Baldvinsson eftir að hafa lesið lokabindið í þríleik Hallgríms Helgasonar.

bls. 46–47

GreiningTónar útlaganna

Samtíminn frá sjónarhóli framtíðarinnar – esseyja

„Sú samtímalega skírskotun sem saga Róberts, Edelstein og Urbancic hafði um aldamótin hefur margfaldast á liðnum árum, hér á landi sem annars staðar í Evrópu, með vaxandi fjölda flóttafólks og harðnandi afstöðu stjórnvalda og kjósenda til innflytjenda,“ skrifar Jón Karl Helgason í esseyju um bókina Tónar útlaganna: Þrír landflótta tónlistarmenn sem mótuðu íslenskt menningarlíf.

bls. 48

Viðtal

Dásamlegt og klikkað jólabókaflóð

Rithöfundurinn Margrét Tryggvadóttir er jafnframt formaður RSÍ – Rithöfundasambands Íslands. Hún svarar hér örfáum spurningum um gildi og stöðu bókarinnar – á umbrotatímum.

bls. 48

GagnrýniEinar, Anna og safnið sem var bannað börnum

Draugahús á hæðinni

„Einar og Anna í harðspjöldum eigi fullt erindi til lesenda á öllum aldri,“ skrifar Páll Baldvin Baldvinsson um bókina Einar, Anna og safnið sem var bannað börnum.

Nýsköpun

Tekur upp á gamla mátann

Tónlistarfólk víða að úr heiminum sækir nú í auknum mæli í að taka upp tónlist í hljóðverinu Studio Silo í Stöðvarfirði og feta með því meðal annars í fótspor hljómsveitarinnar Hjálma og tónlistarfólksins Ásgeirs Trausta og JFDR. Í hljóðverinu býðst fólki til dæmis að taka upp beint á segulband.

Vefkökur