Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #37

12. janúar 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–4
Myndir

Bíða fregna af and­láti ást­vina í tjaldi

Palest­ínu­menn dvelja nú í tjöldum and­spænis Alþingi og hvetja stjórn­völd til að bregð­ast við kröfum þeirra um land­vist og fjöl­skyldu­sam­ein­ingu. Blaða­maður gisti með þeim fimmt­ándu nótt­ina þar, í and­rúms­lofti mett­uðu af hlýju og sorg, og heyrði sögur nokk­urra. Þeir sungu og syrgðu saman, eftir að hafa boðið upp á hægeld­aðan kjúkling með hrís­grjónum og hnetum – svo í tjaldið dreif að fólk upp­runnið frá Palest­ínu og Íslandi.

Myndband9 mín. lestur

bls. 5
bls. 6
bls. 6
bls. 6
bls. 8
bls. 9
bls. 10–11
SkýringKlíníkin og einkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Willum opnar á meiri einka­væð­ingu í heil­brigð­is­kerf­inu: „Þannig aukum við skil­virkni“

Willum Þór Þórsson heil­brigð­is­ráð­herra svarar spurn­ingum um einka­væð­ingu í heil­brigð­is­kerf­inu með kostn­að­ar­þátt­töku rík­is­ins. Einka­rekna heil­brigð­is­fyr­ir­tækið Klíníkin hefur í auknum mæli fengið til sín aðgerðir sem áður voru bara fram­kvæmdar á rík­is­reknum sjúkra­húsum. Skriður hefur kom­ist á þessa einka­rekstr­ar­væð­ingu eftir að Willum Þór tók við emb­ætti heil­brigð­is­ráð­herra.

11 mín. lestur

bls. 12
GreiningPlastbarkamálið

Sjúkra­trygg­ingar Íslands voru á „barmi þess“ að brjóta lög í plast­barka­mál­inu

Plast­barka­málið hefur verið til umfjöll­unar í íslenskum og sænskum fjöl­miðlum síð­ast­liðin ár. Viss lúkn­ing er komin í málið með end­an­legum fang­els­is­dómi yfir ítalska skurð­lækn­inum Paulo Macchiarini. Þrjár íslenskar rík­is­stofn­anir komu að mál­inu, sem stimplað hefur verið sem lög­brot, en minnst hefur verið fjallað um aðkomu Sjúkra­trygg­inga Íslands að því.
bls. 13
bls. 13
Neytendur

Eldri borg­arar skíða ein­ungis frítt á Aust­ur­landi

Í vetur þurfa eldri borg­arar að greiða fyrir aðgang að skíða­svæð­inu í Blá­fjöllum, öfugt við það sem verið hefur. Gjaldið þykir sumum fremur hátt fyrir líf­eyr­is­þega, en þeir þurfa þó að borga enn meira bæði á Akureyri og á Siglu­firði. Einu skíða­svæðin á land­inu sem leyfa öldruðum að renna sér frítt eru skíða­svæðin tvö á Aust­ur­landi, Odds­skarð og Staf­dalur.
bls. 14–15
LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Loka­á­kall bar­áttu­konu: „Þessa bar­áttu þarf að nálg­ast sem alvöru stríð“

„Nú þarf að ná saman stórum hópi kvenna,“ sagði Guðrún Jóns­dóttir skömmu áður en hún lést. Alla sína tíð barð­ist hún ötul­lega fyrir bættum hag kvenna og barna í íslensku sam­fé­lag. Hún biðl­aði til kvenna að halda bar­átt­unni áfram og gef­ast ekki upp, „að konur myndu ekki linna látum fyrr en búið væri að upp­ræta vand­ann“.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
bls. 16
bls. 17
bls. 17
bls. 18–21
Rannsókn

Millj­ónir flæða frá Ozempic lyfj­arisa til íslenskra lækna

Danski lyfj­aris­inn Novo Nordisk greiddi íslensku heil­brigð­is­starfs­fólki, -stofn­unum og félögum rúma 21 milljón króna á þremur árum. Greiðsl­urnar átt­föld­uð­ust á sama tíma og notkun lyfj­anna rauk upp. Lækn­ir­inn sem hefur fengið mest hefur talað fyrir opin­berri nið­ur­greiðslu lyfja fyr­ir­tæk­is­ins sem notuð eru gegn syk­ur­sýki og við þyngd­ar­stjórnun, þeirra á meðal Ozempic. Hún segir fyr­ir­tækið ekki hafa áhrif á hennar mál­flutn­ing.

16 mín. lestur

bls. 18–20
bls. 20–21
bls. 22–23
Skýring

Kosn­inga­á­ætl­anir Trumps og Bidens skýr­ast í aðdrag­anda for­kosn­inga

Fyrstu for­kosn­ingar Demókrata og Repúblik­ana nálg­ast nú í jan­úar og dregið getur til tíð­inda í New Hamps­hire vegna knapprar for­ystu Trumps sem mælist minnst 4% yfir Nikki Haley, hans næsta keppi­nautar. Kosn­inga­vélar Bidens og Trumps eru komnar á fullt við að skipu­leggja kosn­inga­á­ætl­anir fram­bjóð­end­anna gegn hvor öðrum þar sem átaka­línur í banda­rísku sam­fé­lagi eru skýrar.

8 mín. lestur

bls. 24–25
bls. 26
bls. 28
bls. 29
bls. 30–31
Viðtal

Bókasöfn: Hallir fólks­ins

Banda­ríski félags­fræð­ing­ur­inn Eric Klinen­berg ræðir við Heim­ild­ina um ein­mana­leika, félags­lega ein­angrun og félags­lega inn­viði. Hann lýsir almenn­ings­rýmum, stöðum og stofn­unum sem eru opnar öllum og hafa mót­andi áhrif á tengsla­myndun, á borð við bóka­söfn, sem höllum fyrir fólkið, almenn­ing. Þá segir hann félags­lega inn­viði ekki bara hægt að nýta í bar­átt­unni við ein­mana­leika heldur séu þeir grunn­stoð heil­brigðs lýð­ræðis.

10 mín. lestur

bls. 32–33
Vettvangur

Bókasöfn: Margir sem koma dag­lega en taka aldrei út bækur

Á Borg­ar­bóka­safn­inu í Sól­heimum kemur fólk á hverjum degi sem tekur aldrei út bækur. Þau sækja í kaffi, félags­skap, and­rúms­loftið, blöðin og bæk­urnar. Á Borg­ar­bóka­safn­inu í Úlf­arsár­dal er amma með dótt­ur­son sinn sem er ekki enn kom­inn með pláss á leik­skóla og bóka­safns­vörður sem finnst virð­ing vera mik­il­væg­ari en þögn á safn­inu.

10 mín. lestur

bls. 34
bls. 36
bls. 36
bls. 38
bls. 39
Menning

Sjómenn áttu ekki að læra að synda því þá lengd­ist dauða­stríðið

Í nýrri bók um sund­menn­ingu Íslend­inga er ljósi varpað á mik­il­vægi sund­iðk­unar og sund­laug­anna í sögu Íslands. Höfundar tala um sund­laugar nútím­ans á Íslandi sem ómet­an­leg gæði og að laug­arnar séu sam­komu­staðir sem líkja megi við torg og kaffi­hús í öðrum löndum. Bak­grunnur þess­arar sund­menn­ingar snýst hins vegar um skilin á milli lífs og dauða og auð­vitað jarð­hit­ann á Íslandi.
bls. 40