Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #114

1. apríl 2026

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2

Stjórnmál

Ferðalög Reykjavíkurborgar kostuðu 65 milljónir

Heildarkostnaður útsvarsgreiðenda Reykjavíkurborgar vegna ferðalaga var um 65 milljónir króna á síðasta ári. Skrifstofa borgarinnar var með næsthæsta kostnaðinn á eftir skóla- og frístundasviði.

bls. 4

Innlent

Urðuðu úrgang ólöglega á íþróttasvæði

Bílhræjum og blönduðum úrgangi hefur verið safnað á lóð sem Skotíþróttafélag Hafnarfjarðar leigir af sveitarfélaginu. Það er þvert á leigusamning lóðarinnar og reglur sem gilda um losun úrgangs. „Ég held að það komi þér bara ekkert við hvaðan þetta kemur,“ sagði vallarstjóri Skotíþróttafélags Hafnarfjarðar.

bls. 6

Innlent

Hvalskipin ekki mátt sigla síðan í júní 2024

Haffærisskírteini fyrir Hval 8 og Hval 9 runnu út í júní 2024. Samgöngustofa tjáir sig ekki um hvort umsókn um haffæri hafi verið lögð fram fyrir skipin. Engir hvalir hafa verið veiddir þrátt fyrir umdeilda leyfisveitingu og óvíst er hvernig fer með veiðar á komandi tímabili.

bls. 8–9

LeiðariJón Trausti Reynisson

Eitrun umræðunnar

Vaxandi gjá myndast í skautaðri samfélagsumræðu á Íslandi. Greina má áróðursaðferðir frá hægri og vinstri sem geta truflað röklegt mat á málefnum sem eru í eðli sínu margslungin og erfið.

bls. 9

PistillSif Sigmarsdóttir

Upphafning fórnarinnar

Hundrað og tíu árum eftir að Harry Patch var kvaddur í herinn stendur veröldin enn á barmi víðtækrar styrjaldar. Nú skulu færðar fórnir til að frelsa oss frá illu.

bls. 11–12

GreiningMAGA-tengingar Miðflokksins

„Þvættingur“ og „tóm steypa“ nú sögð eðlileg tengsl við erlenda flokka og hugveitur

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, sagði umfjöllun Heimildarinnar um tengsl flokksins við MAGA-hreyfinguna „fullkominn þvætting“ en staðfesti fund sinn með Repúblikönum í Gautaborg. Aðrir flokksmenn hafa nú sagt frá tengslum við ECR-flokkinn og Heritage Foundation en eftir standa spurningar um hver borgaði.

10 mín. lestur

bls. 14–16

Viðtal

„Það hentar þeim ekki að almenningur í landinu vakni“

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir Sjálfstæðisflokk og Miðflokk beita áróðri gegn Evrópusambandsaðild sem komi beint úr handbók Nigel Farage. Segi þjóðin „já“ geti Ísland orðið aðildarríki í árslok 2028 en ef „nei“ verður svarið komi það til kasta Alþingis að draga umsóknina frá 2009 til baka.

14 mín. lestur

bls. 18–19

ÚttektHorft til Evrópu

Þegar hægrið vildi skoða ESB, evru og þjóðaratkvæðagreiðslu

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Bjarni Benediktsson vildu skoða ESB-umsókn og upptöku evru eftir bankahrun þar til vinstristjórn var mynduð. Þeir lofuðu þjóðaratkvæðagreiðslu eftir að þeir komust í ríkisstjórn en annar leiðir nú baráttu stjórnarandstöðunnar gegn henni og hinn stýrir Samtökum atvinnulífsins.

bls. 19

StjórnmálHorft til Evrópu

Þetta er staðan í frosnu aðildarviðræðunum við ESB

Sex samningskaflar eru óopnaðir í aðildarviðræðum við ESB og í fjórum þeirra liggur samningsstaða ekki fyrir, þar á meðal um sjávarútveg og landbúnað. Íslensk stjórnvöld og framkvæmdastjórn ESB líta svo á að umsóknin frá 2009 sé enn gild en suma kafla gæti þurft að opna sem áður var lokað.

bls. 20

Stjórnmál

Óljóst hvort minnihlutinn virði þjóðaratkvæðagreiðslu

Hagsmunasamtök hvers konar eru heilt yfir frekar neikvæð en jákvæð þegar kemur að viðræðum eða inngöngu í Evrópusambandið.

bls. 22–23

ViðtalHorft til Evrópu

Lífeyrissjóðskerfið fær aukið frelsi og sjávarútvegur nýtur góðs af

Myntbandalag mun að líkindum auka samkeppni, efla efnahagsumhverfi Íslendinga auk þess sem myntbandalag myndi færa lífeyrissjóðum aukið frelsi til fjárfestinga. Sjávarútvegurinn nyti einnig góðs af því.

8 mín. lestur

bls. 24–25

GreiningHorft til Evrópu

Ísland á skjön við Evrópu í vöxtum og verðbólgu

Trúverðugleiki íslenska gjaldmiðilsins hefur beðið hnekki við margra ára viðvarandi verðbólguástand. Í ofanálag bætist nú við hættan á alþjóðlegri orkukrísu með ytri verðbólguþrýstingi. Upptaka evru og efnahagslegar afleiðingar þess hafa ekki verið ræddar né rannsakaðar í fjórtán ár.

11 mín. lestur

bls. 26–27

Stjórnmál

Hagsmunasamtökin: Farþegar á skútu eða flókið hjónaband?

Mikill munur er á sjónarmiðum andstæðinga ESB og þeirra sem eru hlynntir inngöngu. Annar hópurinn óttast að Ísland glati fullveldi sínu á meðan hinn hópurinn segir þjóðina endurheimta það með inngöngu.

11 mín. lestur

bls. 28–29

ViðtalHorft til Evrópu

„Ef við viljum gera róttækar breytingar á hagkerfinu erum við betur sett utan ESB“

Fullveldi Íslands og sjálfstæði í peninga- og ríkisfjármálum þarf að vera til staðar ef vinstri stjórn kemst til valda og vill gera róttækar breytingar, segir Jökull Sólberg Auðunsson, stjórnarmaður í Til vinstri við ESB. Hann vill horfa til BRICS-ríkjanna og varar við möguleikanum á herskyldu innan ESB.

bls. 30–31

GreiningHorft til Evrópu

Hvað er rétt um kosti og galla aðildar og viðræðna við ESB?

Fullveldisafsal, lágir vextir og verðbólga, erlend yfirráð yfir fiskimiðunum og öryggi í ólgusjó alþjóðamála er meðal þess sem stjórn og stjórnarandstaða fullyrða að sé undir í viðræðum og hugsanlegri aðild að Evrópusambandinu.

11 mín. lestur

bls. 32–38

Viðtal

„Fólk er hrætt”

„Ef þú býrð í landi þar sem verið er að fylgjast með þér, þá er það veruleiki sem þú þarft að díla við,” segir Magnús Þorkell Bernharðsson, Mið-Austurlandafræðingur við Williams College í Bandaríkjunum og gestaprófessor við guðfræði- og trúarbragðafræðideild HÍ – sem nýverið flutti hér á landi fyrirlestra, annan um Íran og eldfimt ástand vegna innrásar þar, hinn um aðþrengt akademískt frelsi í Bandaríkjunum.

33 mín. lestur

bls. 40–41

Viðtal

„Við þurfum að draga einhverja línu í sandinn“

Rósa Björk Brynjólfsdóttir segir VG standa á tímamótum, vilja endurheimta skýra rödd í grænum málum, félagslegu réttlæti og friðarstefnu – og hafnar því að svarið við samtímanum felist í harðari hægri orðræðu eða gamaldags stóriðjustefnu.

8 mín. lestur

bls. 42

PistillBorgþór Arngrímsson

Svínakosningarnar

Þegar Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, boðaði til kosninga sem fóru fram 24. mars, grunaði fæsta að svín og neysluvatn yrðu eitt helsta kosningamálið. Viðhorf almennings í Danmörku hafa breyst að undanförnu og raddir sem krefjast betri aðbúnaðar á svínabúum og mannúðlegri meðferðar á svínum orðið fleiri og háværari.

bls. 44–46

Viðtal

Áfengistengd heilabilun getur svipt fólk skammtímaminni

Engilbert Sigurðsson geðlæknir segir mikilvægt að undirbúa starfslok með virkni, félagslegum tengslum og rútínu til að draga úr einmanaleika. Heilsa og ættarsaga skipta máli, en aukin víndrykkja í hópnum veldur áhyggjum fyrir einstaklinga og heilbrigðiskerfið.

13 mín. lestur

bls. 48

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga: Úr hvaða bíómynd er þetta skjáskot? og 16 aðrar spurningar

Seinni myndaspurning:Útlínur hvaða ríkis má sjá þarna? Hvernig var hjálmur dönsku konunnar á litinn? Hvað heitir höfuðborgin í Taílandi? Hvað þýðir hin heimsfræga tilvitnun: Veni, vidi, vici? En hver sagði þetta? Hún hóf feril sinn í fótbolta með HK/Víkingi á Íslandi en spilaði líka fyrir Stjörnuna. 2015 fór hún til Svíþjóðar og spilaði með tveim liðum þar í 6 ár...

bls. 50

Flækjusagan

Stórveldisdraumarnir brunnu á Yangze-fljóti

Undanfarið hafa hér verið rifjaðar örlagaríkustu sjóorrustur sögunnar. Orrustan við Rauðhamra eða 赤壁 dæmist vera sú 5. örlagaríkasta. Nema hvað hún var alls ekki háð á sjó.

bls. 52–53

Vettvangur

Samið við Guð í Grindavík

Fermingarárgangur barna sem bjuggu í Grindavík þegar bærinn var rýmdur telur sextíu börn. Ekkert þeirra býr enn í bænum. Nú er tæpur helmingur hópsins mættur og troðfyllir kirkjuna með fjölskyldum sínum.

bls. 58

Skóli lífsinsAðalsteinn Leifsson

Þessi stutta grein gæti sett líf þitt í uppnám

Leiðirnar að góðu lífi eru fjölbreyttar en sjaldnast augljósar.

bls. 60

Fólkið í borginni

Heill heimur í íslenskum fornbréfum

Lára Magnúsardóttir, doktor í sagnfræði, byrjaði að leita í Íslenska fornbréfasafninu á námsárunum sínum og hefur ekki hætt því síðan.

bls. 60

BakpistillEsther Jónsdóttir

Reglur fyrir stórstjörnur og stúlkur

Ástin spyr kannski ekki um aldur en Leonardo DiCaprio gerir það.

SpottiðGunnar Karlsson