Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #68

4. október 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

Það sem bankarnir hafa grætt á hækkunarskeiðinu

Fyrr í vikunni batt peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands endi á þriggja og hálfs árs langt stýrivaxtahækkunarskeið. Meginvextir bankans voru lækkaðir um 0,25 prósent en höfðu staðið óbreyttir í 9,25 prósentum samfleytt í 58 vikur. Frá 2021 til júní á þessu ári hafa þrír stærstu viðskiptabankar landsins halað inn 462 milljörðum króna í hreinar vaxtatekjur.

bls. 4

Fréttir

Dóttirin neyðist til að hitta geranda sinn í skólanum: „Við erum dauðhrædd um að missa hana“

Kristjana Gísladóttir, móðir tæplega 14 ára stúlku, segir að samnemandi dóttur hennar hafi brotið á henni kynferðislega í grunnskóla þeirra í vor og að barnavernd Kópavogs hafi ekki talið ástæðu til að kanna málið. Kristjönu þykir Snælandsskóli ekki koma til móts við dóttur hennar, sem þolir ekki að hitta drenginn daglega, og getur því ekki mætt til skóla.

bls. 4

ViðtalFéll í sprungu í Grindavík

Þögn dómsmálaráðuneytisins umhugsunarefni

Elías Pétursson segir nauðsynlegt að svar fáist við því hvort bróðir hans hafi verið sendur í að bjarga húsi sem hafði verið metið ónýtt. Lúðvík bróðir hans féll í sprungu í húsagarði í Grindavík. Áhættumat, undirbúningur og jafnvel tilefni, er sagt hafa skort í nýrri skýrslu Vinnueftirlitsins.

bls. 6

Fréttir

Andrúmsloftinu sama hvort koltvíoxíð losni á Ítalíu eða Íslandi

Álverin á Íslandi losa jafnmikið af gróðurhúsalofttegundum og vegasamgöngur og fiskiskipaflotinn samanlagt. Það er hins vegar „lítið að frétta“ af aðferðum sem minnka þá losun, segir sérfræðingur hjá Umhverfisstofnun. En senn fer að þrengja að möguleikum til kaupa á losunarheimildum. Og samhliða eykst þrýstingur á að bregðast við.

bls. 6

Fréttir

Stærsta eggjabúið vill nær tvöfalda starfsemi

Varphænur að Vallá á Kjalarnesi gætu orðið 95 þúsund á hverjum tíma í stað 50 þúsund nú samkvæmt tillögu að starfsleyfi til handa Stjörnueggjum ehf. Þar með yrði búið ekki aðeins það stærsta á landinu heldur það langstærsta.

bls. 9

PistillSif Sigmarsdóttir

Villir Samherji á sér heimildir í London?

Fyrir breskum dómstól saka lögmenn Samherja Odd Eystein Friðriksson um að leggja fyrirtækinu orð í munn með verki sínu „We’re Sorry“ og villa þannig á sér heimildir. En hvar mun Samherji þurfa að svara fyrir að villa á sér heimildir sem sérlegur unnandi tjáningarfrelsisins fyrir sama dómstól?

bls. 10

SkoðunIndriði Þorláksson

Að flytja fjöll

Fyrirtækin sem vilja flytja landið út sem grjót, sand eða vikur eru vafalaust að tísku stórfyrirtækja og að eigin sögn umhverfismeðvituð. Eitt þeirra kennir sig við borgina Heidelberg í Baden-Württemberg í Þýskalandi, skrifar Indriði Þorláksson hagfræðingur.

bls. 11

VettvangurInnflytjendurnir í framlínunni

Að starfa með eldra fólki stækkar hjartað

Starfsfólki hjúkrunarheimila af erlendum uppruna hefur fjölgað verulega. Yfir helmingur starfsfólk á hjúkrunarheimilinu Skjóli er af erlendum uppruna. Kanthi hefur starfað við umönnun í 37 ár og segir tímana erfiðari en „í gamla daga“. Zlata Cogic kom til Íslands frá Bosníu fyrir sjö árum og upplifði í fyrsta sinn hamingju í starfi. Heimildin kíkti á dagvakt á Skjóli.

bls. 11

Fréttir

„Þetta er ómetanlegur hópur“

Enginn starfar við umönnun peninganna vegna segir Íris Dögg Guðjónsdóttir, forstöðumaður hjúkrunar á Skjóli. Sjálf hefur hún starfað á hjúkrunarheimili frá því hún var 17 ára gömul, sem ófaglærð, sjúkraliði, deildarstjóri og nú forstöðumaður hjúkrunar.

bls. 12–13

Greining

Er alveg agalegt að vinna fyrir Pírata?

Fyrrverandi starfsmenn Pírata sem Heimildin hafði samband við hafa misjafnar sögur að segja um störf sín fyrir flokkinn á undanförnum árum. Nokkuð áberandi starfsmannavelta hefur verið hjá flokknum síðustu misseri. Einn fyrrverandi starfsmaður segir upplifun sína hafa verið að tíu manns hafi talið sig vera yfirmann hans.

bls. 13

Fréttir

Stress í stjórnmálunum

Fyrrverandi starfsmaður þingflokks Pírata segir að það hafi verið „mikið hlegið“ fyrir nokkrum árum, þegar starfsmenn Alþingis héldu kynningu þar sem fram kom að Alþingi væri fjölskylduvænn vinnustaður. Álag og skipulag starfsins á Alþingi telur Eiríkur Rafn Rafnsson að skýri starfsmannaveltu Pírata og raunar annarra þingflokka líka.

bls. 14–15

ViðtalBörnin okkar

Fann fyrir sterkri þörf fyrir að vernda dóttur sína eftir að hún kom út

Guðrún Karls Helgudóttir, biskup Íslands, er tveggja barna móðir en dóttir hennar kom út sem trans 14 ára gömul. „Fyrstu tilfinningalegu viðbrögðin voru svolítið eins og það hefði verið sparkað harkalega í magann á mér því ég fór strax að hugsa um hvað henni hlyti að hafa liðið illa undanfarið. En um leið fann ég fyrir svo mikilli ást; svo sterkri þörf fyrir að vernda hana,“ segir Guðrún.

10 mín. lestur

bls. 16

ViðtalBörnin okkar

„Ég þekki hana ekki öðruvísi en sem stelpu“

Jón Einarsson er faðir trans stúlku sem í leikskóla vildi leika sér með stelpudót og klæðast kjólum. Nafni hennar var breytt í Þjóðskrá þegar hún var átta ára og í dag er hún 12 ára. „Ef hún væri að koma út sem trans í dag, 12 ára gömul, þá væri þetta eðlilega meira sjokk fyrir okkur. Ég þekki hana ekki öðruvísi en sem stelpu,“ segir Jón um dóttur sína.

bls. 17

ViðtalBörnin okkar

„Hún var í rauninni að hverfa í höndunum á okkur“

Dóttur Maríu Gunnarsdóttur hafði liðið illa í um tvö ár þegar hún kom loks út sem trans 15 ára gömul. „Ég er mjög ánægð að hún hafi treyst sér til þess að tala við okkur og hvað hún var hugrökk,“ segir María, sem vill vekja athygli á því að trans börn standa ekki ein. „Við viljum ekki að það sé verið að meiða þau.“

bls. 18–19

ViðtalÁ vettvangi í Úkraínu

Þeir drepa þig ef þú hikar

Hann var einn af fjórum sem lifði af bardaga í Úkraínu. Nú hefur hann misst annan fótinn. Eftir 14 mánuði á spítala horfir hann fram á veginn. „Ég hef barist fyrir landið mitt. Þetta er bara næsta barátta — að komast bókstaflega aftur á fætur.“

9 mín. lestur

bls. 20–21

Viðtal

Foreldrar og fullorðið fólk lykilbreyta sem stjórnar líðan ungmenna

Vanlíðan ungs fólks er að færast í aukana og hefur ólíkar birtingarmyndir; allt frá óæskilegri hegðun í skólum til ofbeldishegðunar og aukinnar tíðni sjálfsskaða, segir bandaríski sálfræðingurinn Christopher Willard. Hann kennir meðal annars núvitund og samkennd sem hann telur að geti verið sterk forvörn.

bls. 23

Flækjusagan

Loftárásir halda áfram á Fönikíu

Hvaða land er Líbanon? Þótt landið virðist ekki eiga sér mikla sögu er sú saga reyndar bæði merk og löng. Það ríki sem Ísrael varpar nú á sprengjum sínum var fyrir um 3.000 árum eitt það merkilegasta og þróttmesta í heimi.

bls. 24–25

Viðtal

„Við sjáum fyrir okkur annan Gúttóslag“

„Hljómar tónlist öðruvísi þegar hún er sett í nýtt samhengi?“ spyrja aðstandendur tónlistarhátíðarinnar State of Art – Hátíðin fer fram hér og þar í Reykjavík dagana 8. – 13 október og meginstef hennar er samtíminn.

bls. 28–29

Matur

Borðar þrjá banana daglega og er nánast laus við krampana

Sigrún Jónsdóttir vaknaði um nótt með sára krampa. Þeir höfðu hrjáð hana um nokkra hríð en hún greindist með Parkinson-sjúkdóminn nýorðin fimmtug. Sigrún ákvað að reyna nýtt ráð þessa nótt, að borða banana. Síðan þá hefur hún borðað þrjá slíka daglega og er nokkurn veginn laus við krampana. Vísindin styðja reynslu Sigrúnar.

8 mín. lestur

bls. 30

Skóli lífsinsAnna Margrét Hrólfsdóttir

Þú verður aldrei fullkomlega tilbúin

Anna Margrét Hrólfsdóttir, þjóðfræðingur og framkvæmdastýra Endósamtakanna, var ekki tilbúin að greinast með tourette, ekki tilbúin að glíma við afleiðingar þess að verða fyrir ofbeldi og ekki tilbúin að fylgja mömmu sinni í gegnum erfið veikindi. En hún gerði það samt.

bls. 32

Fólkið í borginni

Líður best í skugganum

John Gustafson hefur ferðast heilmikið en líður best í skugganum. „Þar er meiri friður.“

bls. 32

BakpistillKristlín Dís

Eitt ár af afskiptaleysi

Þó að aðgerðir einnar manneskju, eða afstaða einnar smáþjóðar, skipti kannski ekki sköpum ein og sér þá getur hún rúllað snjóboltanum af stað.

Fréttir

Félag Jóns Óttars gjaldþrota

Samlagsfélag Jóns Óttars Ólafssonar, ráðgjafa Samherja, hefur verið úrskurðað gjaldþrota. Félagið hélt utan um umfangsmikil rannsóknarverkefni sem rannsóknarlögreglumaðurinn fyrrverandi vann fyrir Samherja og fleiri fyrirtæki.

LeiðariAðalsteinn Kjartansson og Arnar Þór Ingólfsson

Refsing án glæps

Lögreglan staðfestir allt sem kom fram í umfjöllun Stundarinnar og Kjarnans um „skæruliðadeild“ Samherja. Samt gerir hún fréttaflutninginn að sakarefni.