Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #59

28. júní 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

Þeir stóru ryksuga flóann í „vonlausri samkeppni“

„Þetta er vonlaus samkeppni, þetta eru margir fótboltavellir sem þeir draga á eftir sér,“ segir strandveiðimaður í Norðurfirði um stóra ísfisktogara á svæðinu. „Stjáni bæjó, þegar hann var sjávarútvegsráðherra afnam hann svo mikið af reglugerðum að þá opnaðist bara hér um allt fyrir togara.“

bls. 4

Fréttir

Lúxushótel Bláa lónsins við Hoffell hindri ekki frjálsa för

Bláa lónið stefnir á uppbyggingu baðlóns, hótels og veitingastaðar við Hoffellslón sem nú er ósnortið. Frjálsa för almennings og stöðu svæðisins á heimsminjaskrá UNESCO þarf að tryggja, segir þjóðgarðsvörður.

bls. 5

Fréttir

Skugginn af frelsi Julians er glæpavæðing blaðamennsku

Sátt bandarískra stjórnvalda við Julian Assange felur í sér að þau telji hann hafa brotið lög með blaðamennsku en ekki njósnum eða tölvuglæpum.. Þetta segir Kristinn Hrafnsson, ritstjóri Wikileaks, sem leyfir sér nú að fagna frelsun Julians. Málalokin feli hins vegar í sér sögulega en óhugnanlega niðurstöðu fyrir blaðamenn um allan heim.

bls. 6

Fréttir

Þau sem hafa hagnast ævintýralega á Þorpinu

Árið 2021 keypti hópur fjárfesta í gegnum eignarhaldsfélagið Þorpið 6 ehf. lóðir og byggingarréttindi á Ártúnshöfða í Reykjavík fyrir 7,4 milljarða króna. Fyrr á þessu ári voru lóðaréttindin seld fyrir ellefu milljarða króna án þess að nokkuð hafi verið byggt á svæðinu. Viðskiptin sýna vel hvernig fjárfestar geta hagnast ævintýralega með því að kaupa og selja lóðir og byggingarréttindi á tiltölulega skömmum tíma.

bls. 10

Fréttir

Running Tide hafi hunsað og falið óhagstæð álit

Bandarískur lagaprófessor sem sérhæfir sig í löggjöf vegna kolefnisförgunar, og sat í svokölluðu vísindaráði Running Tide, segir fyrirtækið hafa stungið áliti hans undir stól og síðan lagt ráðið niður. Fyrirtækið hafi með óábyrgri framgöngu sinni orðið til þess að nú standi til að endurskoða alþjóðasaming um verndun hafsins. Segir fyrirtækið aldrei hafa fengið leyfi eins og hér á landi, án ítarlegri skoðunar og strangs eftirlits.

bls. 12–13

Viðtal

Stór göt í íslenskum lögum er kemur að kolefnisbindingu

Úrskurður Bjarna Bendiktssonar um að aðgerðir Running Tide væru ekki varp í hafið, öfugt við niðurstöðu Umhverfisstofnunar, skapaði að mati Snjólaugar Árnadóttur, dósents við lagadeild HR, ákveðinn lagalegan óskýrleika sem rétt væri að greiða úr. Fyrirtækið ætlaði að fleyta flothylkjum sem á myndu vaxa stórþörungar en endaði á því að fleyja 19 þúsund tonnum af kanadísku trjákurli í hafið og segjast með því hafa bundið 25 þúsund tonn af CO2.

8 mín. lestur

bls. 14–15

Fréttir

Leita réttar síns fyrir næstu kynslóðir mótmælenda

Níu einstaklingar sem allir voru viðstaddir mótmæli Félags Ísland-Palestínu sem haldin voru fyrir utan ríkisstjórnarfund við Skuggasund þann 31. maí höfða mál gegn ríkinu vegna ofbeldis af hálfu lögreglu. Á mótmælunum beitti lögregla líkamlegu valdi og piparúða til þess að kveða niður mótmælin og greiða för ráðherrabíls. Níumenningarnir telja lögreglu hafa brotið á tjáningar- og fundafrelsi sínu.

8 mín. lestur

bls. 14–15

Fréttir

Þetta eru þau sem höfða mál vegna lögregluofbeldis

Heimildin náði tali af sex einstaklingum sem saman standa að hópmálssókn gegn ríkinu vegna ofbeldis af hálfu lögreglu á mótmælum sem haldin voru 31. maí. Þau segja lögreglu hafa farið fram úr sér á umræddum mótmælum og höfða málið fyrir komandi kynslóðir svo þær geti mótmælt án þess að verða fyrir harðræði lögreglu.

bls. 16–18

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þegar hauspoki er sagður vera gríma

Ekki láta sannfærast þegar yfirvöld reyna að telja þér trú um að stillingar sé gætt þegar lögregla beinir piparúða að andliti manns sem stendur bara á götunni.

bls. 17

Pistill

46 mín.

Sif Sigmarsdóttir

Af óþægilega miklum eldmóði

Stjórnmálamenn í Evrópu tala nú margir eins og að þriðja heimsstyrjöldin sé óhjákvæmileg.

bls. 18

Pistill

Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir

Svaðilfarir snobbhænu

Í miðju miskunnarleysi breytingaskeiðsins, hver er ég ef ekki fín og fáguð frú?

bls. 20–21

PistillAuður Jónsdóttir

Fræðingar og listamenn í skóm almannatengla

Viðbrögð við umfjöllun um Running Tide og esseyju um forsetaframboð Katrínar Jakobsdóttur vekja spurninguna hvort sérfræðingar og listamenn hafi villst í skó almannatengla. Hættulegt er að afvegaleiða umræðu – en erum við nógu meðvituð um það?

bls. 21

AðsentÞór Saari

Að vera brottvísað

Opið bréf til dómsmálaráðherra, Guðrúnar Hafsteinsdóttur.

bls. 22–26

Viðtal

„Þetta eru stór orð en þetta er mín tilfinning“

Séra Agnes M. Sigurðardóttir gerir upp tímann sem fyrsti kvenbiskup Íslands og lætur ýmis stór orð falla. Hún ræðir einnig uppvöxtinn á Ísafirði þar sem pabbi hennar var prestur en leikir Agnesar í æsku snerust mikið um að gifta og skíra dúkkurnar. Hún trúir ekki á tilviljanir og treystir Guði í kærleika.

32 mín. lestur

bls. 23

Viðtal

„Ég var að gifta og skíra dúkkur“

Agnesi M. Sigurðardóttur þóttu barnaleikir aldrei skemmtilegir í æsku heldur sótti hún þá strax í að skoða kirkjubækur og manntöl. Í hennar huga er Guð „eins og persóna sem gengur með mér lífsveginn, sem ég get alltaf talað við og svarar mér á ýmsan máta.“

bls. 24–26

Viðtal

„Ég var bara niðurlægð“

Séra Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands, vill skila skömminni til kirkjuþings þar sem hún upplifði niðurlægingu eftir að óvissa varð uppi um lögmæti embættisgjörða hennar. Hún segir að kirkjuþing hafi átt að greiða úr málinu og eyða óvissu um stöðu hennar. Agnes telur að karlkyns biskup hefði aldrei þurft að þola slíka framkomu af hálfu kirkjuþings en hún er fyrsta konan sem er kjörin biskup.

bls. 26–27

Fréttir

„Samt sáum við íslensku konurnar sem fóru út þegar þeim ofbauð“

Séra Agnes M. Sigurðardóttir segir það hafa verið virðingarvert þegar íslenskar konur fóru til Gaza að bjarga þaðan fjölskyldum sem höfðu fengið dvalarleyfi á Íslandi. Það var fyrst eftir það sem íslensk stjórnvöld brugðust við stöðunni og segir Agnes að utan frá séð „þá finnst mér að þau hefðu getað brugðist fyrr við“

bls. 28–31

Rannsókn

„Orð gegn orði“ réttlætir ekki niðurfellingu

Mannréttindadómstóll Evrópu segir það brot gegn sáttmálanum að láta kynferðisbrot viðgangast refsilaust. Fastmótuð dómaframkvæmd réttarins lofar góðu fyrir átta íslensk mál sem bíða í Strassborg. Taka þurfi kærur af mikilli alvöru og rannsaka mál til fulls þótt framburðir stangist á. Saksóknari segir mikinn metnað ríkja innan kerfisins til að fullrannsaka kynferðisbrotamál. Töluverð framþróun hafi orðið við sönnun mála. Stafræn gögn geti skipt sköpum. Nýir dómar frá Strassborg gætu gefið tilefni til nýrra kærumála frá Íslandi.

22 mín. lestur

bls. 32

Erlent

„Við erum reið“

Í aðdraganda kosninga boðar Emmanuel Macron að hann sé rödd skynseminnar milli tveggja öfgaflokka til vinstri og hægri sem nauðsynlegt sé að berjast gegn. Á sama tíma vilja aðrir frambjóðendur flokksins halda forsetanum sem lengst fyrir utan kosningabaráttuna. Fyrri umferð þingkosninga í Frakklandi fer fram í dag.

8 mín. lestur

bls. 33

Eitt og annað

Joðtöflur, dósakavíar, rafhlöður, kerti og peningaseðlar

Kannski virðist ekki augljóst hvað það sem nefnt er í fyrirsögninni á sameiginlegt. En eftir að varnarmálaráðherrann nefndi þetta og fleira í ávarpi sem hann flutti fyrir skömmu skilja allir Danir samhengið.

bls. 34–35

VettvangurÁ vettvangi í Úkraínu

Ég næ að henda mér niður rétt fyrir hvellinn

Ljósmyndarinn Óskar Hallgrímsson var á vettvangi sprengingar í Kharkiv-borginni í Úkraínu í vikunni og kom að konu látinni. Hann lýsir sprengingunni, aðstæðum á vettvangi og því sem tók við í kjölfarið.

bls. 36

Viðtal

Dreymir um að stofna fyrsta vísindasetrið á Íslandi

Vísindi og vísindaskáldskapur hafa heillað Guðrúnu Matthildi Sigurbergsdóttur frá því að hún man eftir sér. Hún á sér draum um að gera vísindi aðgengilegri, sérstaklega fyrir börn, og opna fyrsta vísindasetrið á Íslandi og skapa þannig vettvang þar sem er hægt að læra með því að prófa, snerta og skynja.

bls. 38

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 28. júní 2024 — Hvaða fjall er þetta? og 16 fleiri spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 28. júní.

bls. 39

Flækjusagan

80 ár frá Bagration, mestu sókn Rauða hersins

Í júní var þess minnst að 80 ár voru frá innrásinni í Normandí. Hún skipti miklu máli við að sigra Hitler og nóta hans en seinna í mánuðinum hóf Rauði herinn svo aðra innrás sem varð ekki síður afdrifarík.

bls. 40–41

Viðtal

Við berjumst við dauðann með lífið að vopni

Atef Abu Saif, rithöfundur og menningarmálaráðherra palestínsku heimastjórnarinnar, lifði 84 daga af í stríðinu í Gaza. Hann segir eina tímann sem hann væri raunverulega viss um að vera á lífi vera þegar hann var að skrifa dagbókarfærslur sem síðar urðu að bókinni Dagbók frá Gaza.

13 mín. lestur

bls. 42

Viðtal

Innblástur í kennileiti á milli Árbæjar og Breiðholts

Platan Stífluhringurinn kom út í lok júní og í haust verða tónleikar í Hörpu en þetta verk Guðmundar Steins Gunnarssonar var samið fyrir Caput-hópinn. Það er tileinkað prestunum Toshiki Toma og Ástvaldi Zenki – en er óður til kennileitis á milli Árbæjar og Breiðholts.

bls. 44

Listi

Sjö leiðir að langlífi

Frá örófi alda hefur mannfólkið reynt að finna leiðir að langlífi. Það þykir heillandi að lifa lengi og okkur er sífellt að takast að lifa örlítið lengur. En hver er lykillinn að langlífi? Ef niðurstöðum ýmissa rannsókna er hrúgað saman er þetta niðurstaðan:

bls. 46

Skóli lífsinsIngileif Friðriksdóttir

Það er allt í lagi að vera ekki allra

Fjölmiðlakonan Ingileif Friðriksdóttir upplifði ákveðna frelsun þegar hún tók ákvörðun um að hætta að reyna að þóknast öllum, þó það þýði kannski að ekki allir munu elska hana. „Og vitið þið – það er bara allt í lagi. Ég veit hver ég er og fyrir hvað ég stend og ég er stolt af því.“

bls. 48

Fólkið í borginni

Missti heimilið í stórbruna: „Shit happens“

Sigurður Þór Sigurðsson, eigandi geisladiska- og spóluverslunarinnar 2001 ehf. á Hverfisgötu, missti heimilið sitt í stórbruna fyrir nokkrum áratugum. Verslunin hans í sömu götu veitir honum festu.

bls. 48

Bakpistill

Dagur Hjartarson

Grænt getuleysi

Kannski eru ný og hert útlendingalög eina raunverulega loftslagsmarkmið íslenskra stjórnvalda – það eina sem kemur frá hjartanu.