Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #23

29. september 2023

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

„Ég þekki mín réttindi og er alltaf tilbúin að berjast fyrir þeim“

„Ræstingar er mjög erfitt starf,“ segir Ieva Mūrniece, sem hefur starfað við þrif á Íslandi í sjö ár. Niðurstöður nýrrar rannsóknar sýna að lífsskilyrði og heilsa fólks sem starfar við ræstingar er mun verri en annarra á vinnumarkaði, sama hvert er litið.

bls. 4

Fréttir

„Alveg ljóst“ að verð á heitu vatni mun hækka

Þúsund lítrar af heitu vatni kosta um 153 krónur í Árborg. „Og það er svipað og verð á hálfum lítra af gosi,“ segir Sigurður Þór Haraldsson hjá Selfossveitum. Sífellt lengra og dýpra þurfi að sækja heitt vatn til að anna eftirspurn í takti við hraða íbúafjölgun. Verðbreytingar hljóti að vera í farvatninu.

bls. 6

Fréttir

Ríkisvaldið geti mildað áhrif stýrivaxta á hag hinna lægst launuðu

Gylfi Zoega skrifar um áhrif vaxta, lífskjör og sjálfstæði seðlabanka í nýjustu Vísbendingu.

bls. 10

Úttekt

Sameiginlegur yfirdráttur heimila í fyrsta sinn yfir 100 milljarða króna

Umboðsmaður skuldara segir róðurinn hjá fólki farinn að þyngjast og þau hafi áhyggjur af stöðunni. Í fyrsta sinn er sameiginlegur yfirdráttur heimila í landinu kominn yfir 100 milljarða króna. Yfirdráttarlán eru dýrustu lán sem einstaklingar geta tekið hjá banka. Umboðsmaður skuldara hvetur fólk til að leita sér aðstoðar fyrr en seinna, áður en allt er komið í óefni.

bls. 11

Fréttir

Greiðslubyrðin hefur rúmlega tvöfaldast á rúmum tveimur árum

Lántaki með meðallán á óverðtryggðum vöxtum borgar nú að minnsta kosti um 346 þúsund krónur á mánuði af því. Það er 103,5 prósent meira en viðkomandi gerði fyrir einu ári síðan.

bls. 16–17

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þegar einveran öskrar á mann en þú mætir brosi í Bónus

Faraldur einmanaleika og félagslegrar einangrunar herjar á heiminn.

bls. 19–22

Faraldur einmanaleika

„Einveran öskrar á mann“

Hér á landi er fólk sem glímir við einangrun og einmanaleika, deyr eitt og liggur látið án þess að andlát þess uppgötvast. Um tvisvar í mánuði er fagfólk kallað á vettvang slíkra atburða. Fjölskylda í hefðbundnu íbúðahverfi óttaðist lengi um nágranna sinn og reyndi ítrekað að kalla eftir aðstoð, þar til hann lést. Íbúar í Hátúni 10 þekkja þessar aðstæður, og sameinast í baráttunni við sáran einmanaleikann.

41 mín. lestur

bls. 25

Gagnrýni

Lát þína ásjónu lýsa yfir mig

Sófakartaflan rýnir í nýjustu þáttaröðina af Glow-Up ...

bls. 26

Menning

33 riff um tuttugasta RIFFið

Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík hóf göngu sína haustið 2004 og eftir tuttugu hátíðir hefur enska skammstöfunin löngu fest sig í sessi, hið gítarvæna RIFF. Hátíðin hefur gengið í gegnum efnahagshrun og heimsfaraldur og ris streymisveitna, en enn þá er hægt að sjá bíó-RIFF í Háskólabíó, sem þó er annars hætt að sýna bíómyndir.

bls. 32–34

GreiningÍsland í mútum

Ísland í mútum

Aldrei hafa fleiri verið undir rannsókn vegna gruns um að hafa ýmist þegið eða greitt mútur á Íslandi. Sautján manns eru undir í fjórum rannsóknum Héraðssaksóknara og tveir til viðbótar fengu dóma nýlega. Þar til í fyrra voru múturannsóknir og dómar taldir á fingrum annarrar handar.

24 mín. lestur

bls. 36

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 29. september 2023

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 29. september.

bls. 38–39

ViðtalTöfrasprotar

Sameinar rafbílahleðslumarkaðinn í einu appi

„Maður þarf mikið hugrekki til að taka stórt skref og stíga inn í start up-heiminn,“ segir einn stofnenda fyrirtækisins e1, Hafrún H. Þorvaldsdóttir. Appið e1 býður eigendum rafhleðslustöðva að leigja hleðslustöðvar sínar út til rafbílaeigenda. Næstum 10.000 manns hafa hlaðið appinu niður.

bls. 40

Viðtal

Fer á puttanum um firðina

Jamie Lee, sem er fædd og uppalin í Hong Kong, féll kylliflöt fyrir Íslandi þegar hún kom hingað í ferðalag. Nú rekur hún fyrirtækið Fine Food Islandica sem ræktar beltisþara í Steingrímsfirði og syndir stundum út að línunum til að athuga með þarabörnin sín.

bls. 40

Nýsköpun

Gervigreind semur leiktexta fyrir óperu

Óperusöngvarinn og tónskáldið Hrólfur Sæmundsson er á fullu um þessar mundir að semja tónlist við leiktexta gervigreindarinnar ChatGPT 4.

bls. 42–43

Viðtal

„Ég hef verið kölluð súpukonan“

Rósa Björg Jónsdóttir hefur búið til yfir tvö þúsund lítra af súpu sem hún hefur gefið í frískápa fyrir aðra til að njóta. Þetta er eitt af fjórum sjálfboðaverkefnum sem Rósa sinnir en hún rekur einnig barnabókasafn með bókum á fjölda tungumála, er ræðismaður Ítalíu og sinnir fataviðgerðum í frístundum. Rósa fékk fálkaorðuna fyrir tveimur árum fyrir störf í þágu samtaka um tvítyngi. Hún segir þetta ekki vera neitt vesen, hún vilji bara vera virkur samfélagsþegn.

10 mín. lestur

bls. 46

Skóli lífsinsBjarni Stefán Konráðsson

Að lifa er að læra þá list

Bjarni Stefán Konráðsson, íþróttakennari við Menntaskólann við Hamrahlíð, hefur lært að lífið er ekki metið í krónum og aurum og að virði fólks er ekki mælt í menntunarstigi þess. „Fólk sem skreytir sig með alls kyns menntun og gráðum en er stútfullt af fordómum og alhæfingum, er ómenntað að mínu mati,“ skrifar Bjarni.

bls. 48

Pistill

Lára Guðrún Jóhönnudóttir

Náðargáfan

Sökum fátæklegrar nytsemi „náðargáfu“ minnar þegar ég sest við skriftir þá safna ég stikkorðum og setningum annarra eins og foreldrar skrásetja gullmola barna sinna.

FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Elliði hefur áður varið sig gegn spurningum með því að hann sé ekki „pólitíkus“

Minnihlutinn í sveitarstjórn Ölfuss hefur ákveðið að vísa húsamáli Elliða Vignissonar bæjarstjóra til siðanefndar Sambands íslenskra sveitarfélaga. Elliði hefur varið sig í málinu með því að hann sé ekki kjörinn fulltrúi og þurfi þar af leiðandi ekki að ræða viðskipti sín í smáatriðum.

Greining

248 íslensk fyrirtæki hafa þegar yfirgefið íslensku krónuna

Stór fyrirtæki í sjávarútvegi, hugbúnaðargerð og ferðaþjónustu gera ekki upp í íslenskum krónum heldur öðrum gjaldmiðlum. Við það geta þau fengið fjármögnun hjá erlendum bönkum á mun skaplegri kjörum en bjóðast hér innanlands og verða að mestu ónæm fyrir íslenskum stýrivaxtahækkunum. Þær hækkanir bíta hins vegar fast á minni fyrirtækjum, heimilum og hinu opinbera.

Fólkið í borginni

Hvergerðingur keyrir mjólkurbíl í miðbænum

Patrick Job ekur mjólkurbíl í Reykjavík en býr í Hveragerði. Hann segir lífið oftast ljúft og skemmtilegt.

Skýring

Á að eyðileggja SAS hótelið?

SAS hótelið við Vesterbrogade í Kaupmannahöfn er meðal þekktustu verka arkitektsins Arne Jacobsen og eitt helsta kennileiti borgarinnar. Nú eru fyrirhugaðar miklar endurbætur á hótelinu en hugmyndir eiganda þess mælast illa fyrir. Myndu eyðileggja meistaraverkið segja sumir.

PistillSif Sigmarsdóttir

Ráðgátan um dularfullu samlokurnar

Við Íslendingar erum eins og maðurinn sem ásældist svo mjög föngulega konu að hann lét þess ógetið að hann kærði sig ekki um laxinn hennar.

Skýring

Seðlar, gull og gjafir

Þau svifu á vængjum ástarinnar heimshorna á milli. Hann bað hennar með söng við Taj Mahal. En nú eru þau komin á hálan ís ef ekki kaldan klaka, öldungadeildarþingmaðurinn og konan sem hann giftist. Ef gullstangirnar, lúxusbílinn og allt reiðuféð er fannst á heimili þeirra voru ekki mútur líkt og saksóknari heldur fram – hvaðan í ósköpunum komu þessi miklu verðmæti?

Allt af létta

Minnsta mál í heimi að breyta veislusal í dómsal

Lúðvík Th. Halldórsson, framkvæmdastjóri Gullhamra, stendur í stórræðum. Veislusalurinn í Gullhömrum hefur verið notaður sem dómsalur í aðalmeðferð Bankastræti Club-málsins. Um helgina verður haldin árshátíð í salnum og honum svo breytt aftur í dómsal.

Menning

Af hverju er ekki sniðugt að vera listamaður?

Listamenn blómstra og rétt skrimta. Einn daginn á listamaðurinn heiminn, þann næsta er hann dauðans djöfulsins lúser. Er í alvöru góð hugmynd að starfa sem listamaður? Hvað þá sjálfstætt starfandi listamaður! Bara eitthvað að túlka píkuna á sér, alltaf að reyna að redda sér peningum og geta aldrei horft á Gísla Martein – eins og viðmælendur hér nefna.

8 mín. lestur

FréttirLaxeldi

Arnarlax skráð á markað á föstudag eftir átakavikur um laxeldi

Laxeldisfyrirtæið Arnarlax gaf það út fyrir mánuði síðan að félagið yrði skráð á markað í haust og verður af því á föstudaginn kemur. Síðan þá hefur eytt stærsta slys sem hefur átt sér stað í sjókvíaeldi á Íslandi verið í hámæli.

FréttirSamherjaskjölin

Namibískir sjómenn stefna Samherjamanni eftir tveggja ára bið eftir bótum

Á þriðja tug namibískra sjómanna sem voru dæmdar bætur vegna ólögmætrar uppsagnar Samherjafélags í Namibíu, hafa enn ekki fengið þær greiddar. Lögmaður þeirra gagnrýnir forsvarsmenn Samherja fyrir að gangast ekki við ábyrgð sinni og hefur nú stefnt einum stjórnanda Samherja og dótturfélagi þess, fyrir dóm í Namibíu.

Viðtal

Jóga er að koma heim úr heimi á yfirsnúningi

„Við erum yfirleitt alltaf á undan okkur eða að reyna að endurgera fortíðina og missum af núinu. Og lífið er alltaf núna,“ segir jógakennarinn Auður Bjarnadóttir. Hún rekur Jógasetrið þar sem boðið er upp á alls kyns tegundir jóga. Auður útskýrir út á hvað jóga gengur og hvernig hreyfingin hjálpaði henni að bera virðingu fyrir sjálfri sér.