Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #13

26. maí 2023

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 4

Frétt

Leggur fram kvörtun og krefst rannsóknar á gjörðum Gísla Jökuls

Listamaðurinn Odee hefur kvartað til nefndar um eftirlit með störfum lögreglu vegna tilrauna rannsóknarlögreglumannsins Gísla Jökuls Gíslasonar til að villa á sér heimildir í samskiptum.

bls. 4

Fréttir

Samherji dregur Odee fyrir dómara í Bretlandi

Samherji fékk lögbann á vefsíðu sem er hluti af listaverkinu „We‘re Sorry“ eftir Odd Eystein Friðriksson, Odee. „Þetta er að mínu mati hrein og bein ritskoðun á íslenskri myndlist og listaverkinu mínu. Ég fordæmi það,“ segir listamaðurinn.

bls. 6

Allt af létta

„Ég er auðvitað óþreyjufull“

Guðrún Hafsteinsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, er ekki sú eina sem er óþreyjufull að taka við embætti dómsmálaráðherra. Allt Suðurkjördæmi er óþreyjufullt að sögn fyrsta þingmanns kjördæmisins.

bls. 10

Neytendur

Borgar sig að stunda líkamsrækt á sumrin?

Sumarfrí ætti ekki að vera afsökun fyrir að hætta að hreyfa sig og sumir grípa jafnvel tækifærið og fjárfesta í sérstökum sumarkortum í líkamsrækt. En hvað kostar að æfa yfir sumartímann?

bls. 11

Fréttir

„Ég hef ekki einu sinni fengið boð í atvinnuviðtöl“

Rafaela Georgsdóttir hefur um langt skeið leitað að störfum þar sem menntun hennar gæti nýst en án árangurs. Rafaela er menntaður lögfræðingur frá Brasilíu með sérhæfingu í umhverfisvernd.

bls. 14

FréttirRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Lífeyrissjóðurinn treystir því að stjórnendur Alvotech falli ekki í freistni

Tvær lögmannsstofur í Bandaríkjunum rannsaka nú meint lögbrot í starfsemi Alvotech. Lyfjaþróunarfyrirtækið gefur lítið fyrir rannsóknirnar og segir þær einfaldlega tilraun til að búa sér til tekjur.

bls. 15

Fréttir

Verklagsreglur um leit að týndu fólki endurskoðaðar

Ríkislögreglustjóri hefur hafið vinnu sem miðar að því að bregðast við tilmælum nefndar um eftirlit með lögreglu frá því í fyrra.

bls. 16–17

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Að jarða konur

Á meðan konur eru raunverulega myrtar af mönnum er áherslan í umræðunni á meint mannorðsmorð gegn mönnum.

bls. 17

Pistill

Sif Sigmarsdóttir

Húsverðir eigna sinna

Það er þrotlaus vinna að gæta eigna sinna. Því meira sem maður á því lengri eru vaktir húsvarðarins.

bls. 18

Pistill

Bergur Ebbi

Sjö gráður og súld

Bergur Ebbi fjallar um breytta stöðu veðurfræðinga og veðurfrétta í tæknisamfélaginu. Nú er það bara ískalt appið á meðan veðurfræðingar voru landsþekkt andlit á árum áður.

bls. 19

Vettvangur

„Hvar er Kristrún?“

Blaðamaður Heimildarinnar fylgdist með fundi Samfylkingarinnar um heilbrigðismál á Egilsstöðum.

bls. 20–21

GreiningLífskjarakrísan

Svona bíta hærri vextir og aukin verðbólga á venjulegu fólki

Þrálát verðbólga er á Íslandi og viðbúið að baráttan við hana verði langvinn. Til þess að berjast við hana hefur Seðlabankinn hækkað stýrivexti þrettán sinnum í röð, sem hækka greiðslubyrði heimila af íbúðalánum verulega. Áhrifin á daglegt líf eru veruleg og kaupmáttur launa fólks er að dragast saman. Það fær minna fyrir peningana sína og þarf samtímis að nota stærra hlutfall þeirra í að borga fyrir þak yfir höfuðið.

bls. 21

FréttirLífskjarakrísan

Býr sig undir „skell fasteignaeigenda á næsta ári“

Ásta Sigrún Helgadóttir, umboðsmaður skuldara, segir að embættið sé að búa sig undir fjölda umsókna frá fasteignaeigendum í fjárhagsvanda. Greina megi aukinn óróleika og jafnvel kvíða hjá fólki sem þiggur símaráðgjöf hjá embættinu. Flest sem fá aðstoð eru öryrkjar og láglaunafólk á leigumarkaði og segir Ásta Sigrún að ríkisstjórnin verði að bregðast við vanda þess hóps.

bls. 22

ViðtalLífskjarakrísan

Einni bílaviðgerð frá vandræðum

Afborganir allra lána hafa hækkað á síðustu misserum og hefur það knúið Sigtrygg Ara Jóhannsson ljósmyndara til að skoða af alvöru að flytja búferlum til annars lands til að komast í skjól. „Ég átta mig á því að það er ekki eins og happdrættisvinningur að flytja í annað land,“ segir hann, „en einhverju er hægt að fórna fyrir stöðugleika.“

bls. 23

MyndbandLífskjarakrísan

Vegfarendur finna fyrir hækkunum

Heimildin ræddi við vegfarendur um síendurteknar vaxtahækkanir og áhrif þeirra.

bls. 24

FréttirLífskjarakrísan

Hækkanir á afborgunum valda magaverk

Afborganir á húsnæðisláni sex manna fjölskyldu á höfuðborgarsvæðinu hafa hækkað um 116 þúsund krónur á 18 mánuðum. Fjölskyldan hefur þurft að ganga á sparnað til að ráða við regluleg útgjöld og er nú í því ferli að breyta láninu úr óverðtryggðu í verðtryggt til að ráða við afborganirnar.

bls. 24–25

ViðtalLífskjarakrísan

Það kostar að fara út úr dyrunum

Edda Þöll Kentish upplifir breyttan veruleika í verðbólgu og vaxtaþenslu sem staðið hefur síðustu misseri. Hún og maðurinn hennar reyndu að sýna varkárni og spenna bogann ekki um of þegar þau keyptu sér íbúð en þurfa nú að hugsa sig tvisvar um áður en nokkuð er keypt eða nokkurt er keyrt.

bls. 25

Fréttir

Hvað kostar lítri af mjólk?

Þingmenn þjóðarinnar giskuðu á verð á einum lítra af mjólk og svöruðu öðrum spurningum um verðtilfinningu sína.

bls. 26

Viðtal

„Ég hélt alltaf að þetta væri svo tímabundið“

Una Rúnarsdóttir festi vextina á húsnæðisláninu sína fyrir tveimur árum síðan og á því von á því að þeir losni vorið 2024. Fram til þessa, nýjustu frétta um stýrivaxtahækkanir, upplifði hún vaxtahækkanir og verðbólguna sem tímabundið ástand og hélt því að væri búið að leysa úr stöðunni þegar vextirnir myndu losna. Nú er hún ekki svo viss um að svo verði raunin og hræðist því að þurfa selja heimilið næsta vor.

bls. 27

Fréttir

Dropinn dýrastur á Íslandi

Bensínlítrinn er hvergi dýrari innan EES-svæðisins en á Íslandi og raunar er bensínverð á Íslandi það þriðja hæsta í heiminum. Álögur sem hið opinbera leggur á bensín eru þó hærri í sextán ESB-ríkjum en þær eru á Íslandi.

bls. 28–29

Viðtal

Fagnaði fertugsafmælinu með því að hækka stýrivexti

Ásgerður Ósk Pétursdóttir hefur pælt í peningum frá því að hún man eftir sér. Ásgerður var ekki há í loftinu þegar hún spurði mömmu sína hvaðan peningarnir kæmu. Svarið var Seðlabankinn. „Þar ætla ég að vinna þegar ég verð stór,“ sagði Ásgerður. Og við það stóð hún. Ásgerður er yngst allra sem setið hafa í peningastefnunefnd og starf seðlabankastjóra heillar.

9 mín. lestur

bls. 32–33

Viðtal

Leituðu að öruggasta stað í heimi og fundu hann á Íslandi

„Þetta er ekki leikur. Að rífa sig upp með rótum og yfirgefa heimalandið gerir enginn nema af nauðsyn,“ segir Abir, sem flúði frá Sýrlandi til Íslands ásamt bróður sínum, Tarek. Útlendingastofnun hefur synjað þeim um vernd en leit aldrei til aðstæðna í Sýrlandi í umfjöllun sinni heldur í Venesúela, þar sem systkinin eru fædd en flúðu frá fyrir mörgum árum.

11 mín. lestur

bls. 34–35

GreiningFlóttafólk frá Venesúela

Alvöru flóttamenn og gerviflóttamenn

Orðræða Jóns Gunnarssonar dómsmálaráðherra miðar að því að skipta flóttamönnum upp í tvo mismunandi flokka, þá sem eru alvöru flóttamenn og hina sem eru það ekki. Telur hann að flóttamenn frá Venesúela tilheyri seinni hópnum. Flóttamenn þaðan setjist upp á velferðarkerfið hér á landi.

11 mín. lestur

bls. 37–38

Viðtal

Skjaldborg og Kvikmyndsafn Íslands í samstarfi

Flestir kannast við Skjaldborg – hátíð íslenskra heimildamynda sem er haldin árlega á Patreksfirði. Og ófáir hafa lagt leið sína þangað. Hátíðin var haldin um liðna hvítasunnuhelgi og þar litaði tjaldið hvíta fjölbreytt úrval heimildamynda.

9 mín. lestur

bls. 39

Greining

Sviðslistaannáll 2022 – 2023

Sigríður Jónsdóttir fer hér yfir leikárið sem er að líða – í sviðslistaannáli. Hún bendir m.a. á að eftir erfiðleika í Covid-faraldrinum sé mikilvægt að hlaupa ekki þráðbeint inn í gamla hugmyndafræði heldur endurbyggja heim sem býður okkur öll velkomin.

bls. 40–41

PistillJón Sigurður Eyjólfsson

Fyrsti höfundur heimsbókmenntanna var kona

Jón Sigurður Eyjólfsson skrifar frá Spáni um metsölubók um sögu bókmenntanna – eftir Irene Vallejo.

bls. 40

GagnrýniKling & Bang gjörningaveisla

Gjörningaveisla í afmæli Kling & Bang

Listamannarekna galleríið Kling & Bang fagnaði tuttugu ára starfsafmæli seint í síðasta mánuði og listfræðingurinn Margrét Elísabet Ólafsdóttir fjallar hér um gjörningaveislu í tilefni þess.

bls. 41

Gagnrýni

Svöl stemning og melódískt popppönk

Doktor Gunni metur hér tvær plötur; Mukka – Study Me Nr. 3 og Þórir Georg – Nokkur góð.

bls. 42–43

Viðtal

Neðansjávar á Hjalteyri

Sigurður Guðjónsson rannsakar rafmagn, hljóð og vélaminjar í Verksmiðjunni á Hjalteyri.

bls. 44

Menning

Ljóðið notað til að ná utan um raunveruleikann

Ljóðið er ekki dautt, að mati rithöfundarins Bergþóru Snæbjörnsdóttur, sem vann til verðlauna í vikunni fyrir ljóðabókina Allt sem rennur. Hún segir að ljóðskáld yrki iðulega fyrir sig sjálf – og að ljóðið hafi þannig heilunarmátt.

bls. 44

Hlaðvarpið

Hver vill ekki trúa á töfra?

Í þáttunum Believe in Magic í hlaðvarpi BBC er sögð ótrúleg saga stúlku sem glímdi við erfið veikindi en gaf sig engu að síður alla í að hjálpa öðrum veikum börnum. En ekki vildu allir trúa henni.

bls. 45

GagnrýniMozart í maí

Frábærir tónleikar

Arndís Björk Ásgeirsdóttir fór á tónleika í stappfullri Hallgrímskirkju að hlusta á kór Hallgrímskirkju og Barokkbandið Brák en tónleikarnir báru yfirskriftina Mozart í maí.

bls. 45

Sófakartaflan

Lóa Hjálmtýsdóttir

Svona var það tvöþúsund og sex

Sófakartaflan gerði heiðarlega tilraun til að hofa á That 90’s Show á Netflix en nostalgíuneistinn sem kviknaði í brjósti hennar leiddi til gláps á sjö þáttaröðum af Malcolm in the Middle.

bls. 49

Úttekt

Hvað þýðir að vera öðruvísi?

Er sá sem er öðruvísi sérstakur – eða jafnvel einstakur? Felur sérstaðan í sér að viðkomandi sé betri en aðrir? Um þetta var fjallað á málþingi í Háskóla Íslands í erindinu: Sérstöðuhyggja og landamæri Evrópu. Þar kom fram að hverjum þykir sín sérstaða sérstökust.

bls. 50–51

Flækjusagan

Friður hins heilaga refs?

Hefðu Bretar átt að semja frið við Hitler árið 1940 til að koma í veg fyrir frekara mannfall?

bls. 52–53

Skýring

„Ef þú nærð stjórn á huganum, þá nærðu stjórn á líkamanum“

Heilsubætandi ísbað varð ein af mörgum lífsstíls-tískubylgjum síðasta áratugar á samfélagsmiðlum. Lykillinn að góðri slökun í kalda pottinum er rétt öndun, samkvæmt viðmælendum Heimildarinnar. Margir nýta sér Wim Hof-öndunaræfingar til að njóta góðs af kuldanum.

bls. 54

Skóli lífsinsÞórey Sigþórsdóttir

Óvæntur missir stærsti lærdómurinn

Þórey Sigþórsdóttir var nýbúin að ferma eldra barn sitt og yngra barn hennar var 7 mánaða þegar móðir hennar lést langt fyrir aldur fram. Missirinn, eins erfiður og hann er, er hennar stærsti lærdómur. „Hann kostaði sitt, það tekur mörg ár að læra að lifa með sorginni, en hann ýtti mér líka út í andlega vegferð með sjálfa mig sem er ferðalag sem tekur engan enda.“

bls. 56

Pistill

Dagur Hjartarson

Milljarða dollara módelið

Dagur Hjartarson skrifar um það sem hann kallar milljarða dollara módelið. Það er alveg sáraeinfalt og það virkar. „Ég þarf ekki annað en að líta út um eldhúsgluggann til að fá það staðfest.“

FréttirFlóttafólk frá Venesúela

Atvinnuþátttaka flóttamanna frá Venesúela er meiri en Íslendinga

Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra hefur sagt að flóttamenn frá Venesúela komi meðal annars til Íslands til að setjast upp á velferðarkerfið. Þingmaðurinn Birgir Þórarinsson hefur einnig sagt þetta. Gögn frá félagsmálaráðuneytinu sýna hins vegar að atvinnuþátttaka flóttamanna frá Venesúela er 86,5 prósent.

FréttirRafbyssuvæðing lögreglunnar

Aðeins eitt fyrirtæki lýsti yfir áhuga á að selja löggunni rafbyssur

Ekkert útboð þarf að fara fram vegna kaupa ríkislögreglustjóra á rafbyssum. Fyrirtækið Landstjarnan var það eina sem lýsti yfir áhuga. Ríkislögreglustjóri getur nú samið beint við fyrirtækið, Landstjörnuna, án aðkomu Ríkiskaupa.

Fréttir

Búa í bíl en ekki nógu illa stödd fyrir félagsleg úrræði

Eftir langvarandi atvinnuleysi og fjárhagsvanda fluttu Axel Rafn Benediktsson og kona hans í sextán sæta rútu. Hann segist ekki upplifa sig sem hluta af samfélaginu heldur sem úrhrak. Þau hafi reynt að telja sér trú um að búsetan væri ævintýri en í raun séu þau heimilislaus.

PistillIngi Freyr Vilhjálmsson

Hvalveiðar Kristjáns sem djúpleikur

Hvalveiðar Kristjáns Loftssonar snúast um annað og meira en peninga þar sem þær eru órökréttar út frá fjárhagslegu sjónarmiði. Mannfræðingurinn Clifford Greetz rannsakaði hanaat á Balí fyrir meira en hálfri öld en þar má finna skýringar sem geta hjálpað til við að skilja ástríðu Kristjáns fyrir hvalveiðum.

FréttirLífskjarakrísan

Einkaneysla dregst minnst saman á Íslandi á Norðurlöndunum

Einkaneysla fólks dregst hlutfallslega minna saman hér á landi en á hinum Norðurlöndunum. Seðlabanki Íslands hefur gagnrýnt bæði einkaneyslu Íslendinga og slæm áhrif launahækkana á eyðslu og þenslu hér á landi. Einkaneysla á Íslandi í fyrra var sú mesta á Íslandi frá árinu 2005.

FréttirLaxeldi

Kjartan hættir sem stjórnarformaður

Kjartan Ólafsson er hættur sem stjórnarformaður Arnarlax eftir að hafa leitt félagið um árabil. Stofnandi stærsta hluthafa Arnarlax, Gustav Witzoe, kemur inn í stjórnina.

SpottiðGunnar Karlsson