Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #09

28. apríl 2023

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

Búinn að bíða eftir að það yrði ekið á hann

Kristján Finnsson var á leið til vinnu með dóttur sína í eftirdragi þegar stærðarinnar pallbíll þveraði hjólastíg í Borgartúni fyrirvaralaust. Feðginin sluppu vel frá slysinu. Kristján hjólar götuna reglulega og hefur oft þurft að forða árekstri. Hann kallar eftir aukinni meðvitund ökumanna.

bls. 4

Fréttir

Gista í neyðarskýlum vegna stöðu húsnæðismarkaðarins

Borið hefur á því að fólk sem ekki glímir við flókinn vímuefnavanda eða alvarlegar geðraskanir leiti í gistiskýli fyrir heimilislausa því það á ekki í önnur hús að venda. Vandamálið er hátt leiguverð og lítið framboð af húsnæði. Þetta eru í meirihluta karlmenn sem jafnvel tala hvorki ensku né íslensku og þarf starfsfólk skýlanna að nota Google Translate til að eiga fyrstu samskipti við fólkið.

bls. 4

Allt af létta

Fór með Valgerði Sverris til Úganda og tekur nú fjölskylduna með

Sveinn H. Guðmarsson, fjölmiðlafulltrúi utanríkisráðuneytisins, mun í lok sumars flytjast til Úganda til starfa í sendiráði Íslands í Kampala. Hann væntir þess að flutningarnir, sem hugsaðir eru til nokkurra ára, verði talsverð viðbrigði fyrir fjölskylduna og sér í lagi börnin tvö, en vonandi góð reynsla sem þau búi að ævilangt.

bls. 6

Fréttir

Öll gögn til að halda úti draumaliðsleik í Bestu deild kvenna til staðar

Íslenskur Toppfótbolti gaf þær skýringar í upphafi Íslandsmótsins í knattspyrnu að ekki væri hægt að bjóða upp á draumaliðsleik fyrir Bestu deild kvenna þar sem tölfræðigögn séu ekki aðgengileg. Það er ekki rétt. Forseti Hagsmunasamtaka knattspyrnukvenna segir viljann einfaldlega skorta hjá Íslenskum Toppfótbolta.

bls. 8

Fréttir

Fylgdarlausum börnum verður borgað 405 þúsund krónur til að fara annað

Samkvæmt nýrri reglugerð getur flóttafólk, meðal annars fylgdarlaus börn, nú fengið 75 til 150 þúsund króna viðbótarstyrk fari þau af landi brott áður en frestur til heimfarar er liðinn. Auk þess býðst þeim áfram að fá ferðastyrk og enduraðlögunarstyrk fyrir að fara annað ásamt því sem íslenska ríkið greiðir fyrir þau flugmiðann. Tilgangur styrkjanna er að spara ríkinu kostnað vegna brottvísana.

bls. 8

Fréttir

Flóttafólk fær viðbótarstyrk frá íslenska ríkinu fyrir að fara úr landi

Fylgdarlaus börn á flótta geta nú fengið rúmlega 400 þúsund krónur fyrir að yfirgefa landið áður en frestur til heimfarar er liðinn. Flóttafólk getur líka fengið ferðastyrk og enduraðlögunarstyrk fyrir að fara annað auk þess sem íslenska ríkið er tilbúið að greiða fyrir þau flugmiðann.

bls. 10

FréttirRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Félag Róberts seldi skuldabréf í Alvotech á 12 milljarða rétt fyrir verðhrun

Félaganet Róberts Wessman hefur innleyst hagnað af sölu lyfjaverksmiðjunnar í Vatnsmýri á sama tíma og hlutabréfaverð Alvotech hefur hrunið. Árni Harðarson segir að sala félags Róberts á skuldabréfum sem það fékk sem greiðslu fyrir verksmiðjuna sé tilviljun og tengist ekkert synjun Bandaríska lyfjaeftirlitsins á markaðsleyfi til Alvotech.

bls. 12

Úttekt

Bílaleigubíll sjö sinnum dýrari á Íslandi en á Kanarí

Tugþúsunda munur er á verði á bílaleigubílum milli mismunandi bílaleiga hér á landi. Þá er margfaldur munur á leiguverði á Íslandi annars vegar og nokkrum vinsælum áfangastöðum Íslendinga erlendis hins vegar.

bls. 14

Úttekt

Ung móðir biður ráðherra að auka jöfnuð háskólanema

Hundruðum þúsunda getur munað á skrásetningar- og skólagjöldum milli háskóla. Ungur laganemi við Háskólann á Akureyri segist ekki geta átt íbúð, verið í námi og með barn á leikskóla nema í fjarnámi úti á landi. Grunnskólar fá hærri upphæðir en sumir af íslensku háskólunum til að styðja við nemendur sína.

bls. 16–17

Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

„Það víkur ekki þegar það labbar á miðri götu og ég er að keyra götuna“

Tilraun stendur yfir við að flytja inn menningarstríð til Íslands sem pólitískir lukkuriddarar hafa getað nýtt sér annars staðar í leit að völdum. Það snýst um að skipta heiminum upp, á grundvelli hræðsluáróðurs, í „okkur“ og „hina“. Svarthvíta mynd sem aðgreinir hið „góða“ frá hinu „illa“. Og ráðast svo á ímyndaða andstæðinginn.

bls. 17

Pistill

Sif Sigmarsdóttir

„Engin ritskoðunartýpa“

Þrátt fyrir að Íslendingar telji sig gjarnan fremsta á meðal jafningja þá stöndum við langt að baki hinum Norðurlandaþjóðunum á sviði fjölmiðlafrelsisins.

bls. 18

Fréttir

Slökkviliðið bannar búsetu í kolakjallaranum úr Kveik

Slökkviliðinu var tilkynnt um eldhættu í kolakjallaranum úr Kveik fyrir einu ári. Birgir Finnsson slökkviliðsstjóri segir að út frá tilkynningunni hafi slökkviliðið ekki áttað sig á því að um væri að ræða atvinnuhúsnæði. Leigusalinn er hættur að leigja íbúðina því hann vill ekki brjóta lög. Fjölskylda frá Venesúela sem bjó í íbúðinni er komin með nýja íbúð í Breiðholtinu.

bls. 19

SkýringRannsókn á einelti í Menntasjóði

Mannlegu afleiðingarnar af einni stöðuveitingu ráðherra

Mál Hrafnhildar Ástu Þorvaldsdóttur hjá Menntasjóði námsmanna hefur haft fjölþættar afleiðingar á síðustu 10 árum. Áminning sem hún var með vegna samskiptavandamála í ráðuneyti var afturkölluð og Illugi Gunnarsson skipaði hana þvert á mat stjórnar LÍN. Síðan þá hafa komið upp tvö eineltismál í Menntasjóði námsmanna og ráðuneytið rannsakar nú stofnunina vegna þessa.

bls. 20

FréttirSúðavíkurflóðið

Forsætisráðherra boðar fund vegna Súðavíkurflóðs

Krafa aðstandenda þeirra sem fórust í Súðavíkurflóðinu um skipan rannsóknarnefndar var send forsætisráðherra og þingnefnd í síðustu viku. Forsætisráðherra hefur þegar boðað lögmann aðstandendanna á sinn fund. Formaður þingnefndarinnar segir einboðið að setja slíka nefnd á fót. Fyrir því séu bæði efnisleg og siðferðisleg rök.

bls. 24

Skýring

Hvað er á seyði í Súdan?

Það vantar blóð. Ekki á vígvöllinn – sem er í sjálfri höfuðborginni. Þar er nóg af því. Það vantar blóð á sjúkrahúsin. Til að gera að sárum fólksins sem blæðir fyrir átök sem eiga sér rætur í fjandskap tveggja karla. Styrjöldin í Súdan er þó töluvert flóknari en svo.

bls. 26–27

Fréttir

Eitt barn á dag að jafnaði til bráðateymis BUGL – Sjálfsvígshætta algengasta ástæðan

Teymisstjóri bráðateymis BUGL segir aukinn hraða í samfélagi nútímans og skort á mótlætaþoli stuðla að alvarlegri vanlíðan barna og unglinga. Þá sé mikil notkun samfélagsmiðla áhættuþáttur fyrir sjálfsvígum. Bráðateymið grípur inn í þar sem öryggi barns er ógnað og meta þarf hættu vegna virkra sjálfsvígshugsana eða annars bráðs vanda. Álag á bráðateymið minnkar þegar skólafrí nálgast. Teymisstjóri segir það hollt börnum að láta sér leiðast.

9 mín. lestur

bls. 28–31

Úttekt

„Bergmála það sem mér er sagt“

Sögusagnir um að fólki standi ógn af flóttafólki og umsækjendum um alþjóðlega vernd í Reykjanesbæ, sem samkvæmt könnun Heimildinnar á sér ekki stoð í raunveruleikanum, hafa náð flugi og ratað í umbúðum staðreynda inn á bæjarstjórnarfundi þar og á Alþingi. Sérfræðingar segja hættulegt að pólitíkusar ýti undir ótta vegna ógnar sem ekki sé til staðar.

25 mín. lestur

bls. 29–30

Fréttir

Vöruð við að tala eins og „rasistar út í loftið“

Bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjanesbæ fullyrti á bæjarstjórnarfundi að í verslunum í bænum væru neyðarhnappar vegna hælisleitenda. Hann viðurkennir nú að þetta sé ekki rétt. Á fundinum talaði bæjarfulltrúi Umbótar um ágang hælisleitenda. Bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar varaði fólk við að tala eins og rasistar. Verkefnastjóri hjá Rauða krossinum segir slæmt þegar yfirvöld láti ljót orð, byggð á sögusögnum, falla um flóttafólk sem sé í afar viðkvæmri stöðu.

12 mín. lestur

bls. 30–31

Fréttir

Andúð pólitíkusa í garð flóttafólks geti leitt til ofbeldisverka

Ásmundur Friðriksson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, segir að hópar karlmanna „dökkir á brá og brún“ hræði fólk þegar þeir gangi um götur í Reykjanesbæ. Þessi orð hans og fleiri um flóttafólk og umsækjendur um vernd byggja samkvæmt upplýsingum Heimildarinnar og svörum Ásmundar sjálfs, á sögusögnum. Stjórnmálafræðingur segir að í verstu tilfellum geti slíkur málflutningur stjórnmálafólks leitt til ofbeldisverka.

15 mín. lestur

bls. 32

Vettvangur

Íbúar um flóttafólk: „Mikið af þessu á flakki á nóttunni“

Blaðamaður og ljósmyndari Heimildarinnar heimsóttu Reykjanesbæ og tóku nokkra íbúa tali um þann orðróm sem gengið hefur um bæinn, að ógn stafi af flóttafólki og umsækjendum um alþjóðlega vernd.

14 mín. lestur

bls. 33–34

Menning

Ástandið á menningarumfjöllun á Íslandi – mætti hugsa hana upp á nýtt?

Hvaða merkingu leggur fólk í menningarblaðamennsku og hvað finnst þeim sem vel til menningar þekkja um menningarblaðamennsku eins og hún birtist á Íslandi í dag?

bls. 34

Menning

Listamenn veigri sér við að ýta við fólki

Bára Huld Beck, fréttaritari í Berlín, fer yfir menningarumfjöllun stóru blaðanna í Þýskalandi.

bls. 36

GagnrýniEx

Leiksigur!

Leikhúsfræðingurinn Jakob S. Jónsson sá verkið Ex sem er annar hluti þríleiksins eftir Marius von Mayenburg í Þjóðleikhúsinu.

bls. 36

GagnrýniArkitektúr Hlíðarendi

Þétt byggð á Hlíðarenda alltaf betri kostur en nýtt úthverfi

Magnea Þ. Guðmundsdóttir arkitekt rýnir í byggingar og svæði. Að þessu sinni í borgarrýmið Hlíðarenda.

bls. 37

GagnrýniÁr íslenska einsöngslagsins - Ferðalok

Ár íslenska einsöngslagsins

Arndís Björk Ásgeirsdóttir brá sér í Salinn í Kópavogi á tónleikana Ferðalok sem voru síðustu tónleikarnir í tónleikaröðinni Ár íslenska einsöngslagsins.

bls. 39

Viðtal

Andinn vopnaður á bókasafni anarkista

Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir tók viðtal við bókasafn anarkista.

bls. 40

Menning

Að borða matinn þótt kokkurinn sé skúrkur

Jón Sigurður Eyjólfsson, fréttaritari menningarinnar á Spáni og í hinum spænskumælandi heimi, skrifar um rithöfundinn og ólíkindatólið Javier Marías sem hefur verið gefinn út á íslensku og var lifandi – og ögrandi – afl í spænskri umræðu. Já, hann borðaði mat sem illa siðaðir kokkar elduðu.

bls. 40

Hlaðvarpið

Blóðdropinn sem átti að breyta heiminum

Í þáttunum The Dropout er farið yfir sögu Elizabeth Holmes, sem ætlaði að bjarga heiminum með byltingarkenndri blóðskimunartækni, sögu sem er hvergi nærri lokið.

bls. 41

Sófakartaflan

Hraðar sérhvern dag

Sófakartaflan rýnir í jútjúbrásir þar sem dragdrottningarnar Trixie Mattel og Katyu Zamolodchikova glápa á Netflixseríur og segja gestum og gangandi á internetinu hvað þeim finnst um þættina.

bls. 41

Gagnrýni

Afplánun og uppgjör

Sigríður Jónsdóttir leikhúsgagnrýnandi fór á frumsýningu í Borgarleikhúsinu og rýndi í verkið Svartþröstur.

bls. 44–45

Rannsókn

„Allar hennar eigur hefðu komist fyrir í einni kistu“

Efnislegt líf Íslendinga fyrr á öldum var allt annars eðlis en það er í dag. Þó okkur sé tamt að tala um „fátækt“ í því samhengi var skilgreining fólks á fátækt, velgengni og stéttaskiptingu að mörgu leyti frábrugðin því sem hún er í dag. Um þetta og margt annað fjallar sýningin „Heimsins Hnoss“ í Þjóðminjasafninu.

10 mín. lestur

bls. 46–47

Flækjusagan

Hver var böðull Bandera?

Illugi Jökulsson heldur áfram að segja frá morðinu á Stepan Bandera sem sumir Úkraínumenn töldu frelsishetju og baráttumenn fyrir sjálfstæði þjóðarinnar en aðrir fyrirlíta sem samverkamann þýskra nasista. Óhætt er að segja að rannsókn á morðinu hafi tekið óvænta stefnu.

bls. 50

Viðtal

Fóru tómhent heim af fæðingardeildinni

Særós Lilja Tordenskjöld Bergsveinsdóttir var gengin 23 vikur með sitt fyrsta barn þegar ógæfan skall á. Hún lýsir hér aðdragandanum að barnsmissi, dvölinni á spítalanum og sorginni.

bls. 51

Viðtal

Besti stuðningurinn frá nánustu aðstandendum

Það er áfall að missa fóstur eða barn á meðgöngu, sérstaklega ef þungunin var velkomin. Þeir sem þess óska geta fengið sálfélagslega aðstoð frá fagfólki Landspítalans. Sorg er eðlilegt viðbragð við missi og þarf að hafa sinn gang. Stuðningur aðstandenda er mikilvægur.

bls. 52

Fréttir

Fékk pláss fyrir sorgina

Gleym mér ei er styrktarfélag til stuðnings við foreldra sem missa barn á meðgöngu og í/eftir fæðingu og hefur frá upphafi verið safnað fyrir mikilvægum verkefnum. „Þarna fékk ég pláss fyrir sorgina, samhygð og stuðning,“ segir Ingunn Sif Höskuldsdóttir.

bls. 53

Viðtal

Ein af hverjum sex þungunum endar með fósturláti

Sennilega hefur önnur til þriðja hver kona misst fóstur. Mismunandi ástæður geta legið þar að baki, en Hulda Hjartardóttir, yfirlæknir á Landspítalanum, segir að þar sé reynt að halda sérstaklega vel utan um þær konur sem missa fóstur á seinni hluta meðgöngu.

bls. 53

Viðtal

Ætla aldrei aftur á Landspítalann vegna meðgöngu

Í tvígang missti Salóme Ýr Svavarsdóttir fóstur. Í fyrra skiptið var hún gengin rúmlega ellefu vikur. Eftir að hún fékk einkirningasótt var henni tjáð að helmingslíkur væru á að hún héldi fóstrinu. Ellefu árum síðar situr þessi sára reynsla enn í henni. Hún lærði að taka aðeins einn dag í einu.

bls. 54

Skóli lífsins

Katrín Júlíusdóttir

Að líta upp

Katrín Júlíusdóttir þreifst um langt skeið á streitukenndri fullkomnunaráráttu. Hún hafnaði þeirri Pollýönnu sem samferðafólk líkti henni við, fannst hún ekki nógu töff fyrir sig, en tekur Pollýönnu og nálgun hennar á lífið nú opnum örmum.

bls. 56

Fólkið í borginni

Slökkvum á samfélagsmiðlum

Ari Grétar Björnsson, leigubílstjóri, vaknar klukkan sjö alla morgna og kemur sér til vinnu í borginni en hann býr á Akranesi. Að sögn Ara þarf að vinna mikið á Íslandi, ástandið sé orðið þannig. Vinnan nægir þó ekki til að dreifa huga hans frá því þegar hann missti konuna sína úr krabbameini fyrir sex árum.

bls. 56

PistillKristlín Dís

Lengi getur vont versnað

Heimsendaspákonan Kristlín Dís sér ekki eftir neinu í lífinu. Eða hvað?