Úr blaðinu á vefnum

Stundin #94

24. maí 2019

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 3

FréttirHamfarahlýnun

Fyrirtækin sem menga mest

Losun gróðurhúsalofttegunda vegna iðnaðar á Íslandi mun aukast verulega næstu árin, meðal annars vegna stóriðjuverkefna sem núverandi stjórnarflokkar bera pólitíska ábyrgð á.

bls. 3

PistillIllugi Jökulsson

Spuni Klausturdóna

Illugi Jökulsson rekur hvernig spuni var settur af stað um niðurstöðu Persónuverndar í málum Klausturdóna.

bls. 4

PistillÞóra Kristín Ásgeirsdóttir

Virðingin fyrir virðingu Alþingis

Það má ljúga, stela og klæmast í þinginu en það má ekki segja að þingmenn steli, ljúgi og klæmist. Það er kjarninn í nýjasta úrskurði siðanefndar þingsins og ákvörðun þingforseta um hvaða málum beri að vísa þangað og hvaða málum ekki.

bls. 8

Fréttir

Afríkuútgerð Samherja fékk 7 milljarða bankaábyrgð eftir fall Landsbankans

Fundargerðir lánanefndar Landsbanka Íslands varpa ljósi á síðustu ákvarðanirnar sem teknar voru í rekstri hans fyrir bvankahrunið 2008. Dótturfélag Samherja fékk meðal annars 7 milljarða króna bankaábyrgð vegna fjárfestinga í útgerð í Afríku.

bls. 10

Fréttir

Niðurlægjandi ferli að giftast á Íslandi

Nalin Chaturvedi segir farir sínar ekki sléttar í samskiptum við sýslumannsembættið og Útlendingastofnun. Fólk utan EES-svæðisins sem giftist Íslendingum sé án réttinda og upp á náð og miskunn maka komið á meðan beðið sé eftir dvalarleyfi. Kerfið ýti undir misnotkun á fólki í viðkvæmri stöðu.

bls. 13

FréttirVísindarannsóknir á heilbrigðissviði

Frumvarp sem getur bjargað mannslífum dagaði uppi í nefnd

Velferðarnefnd Alþingis vann ekkert með frumvarp Oddnýjar Harðardóttur um breytingar á lögum um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði. Oddný segist ætla að leggja frumvarpið aftur fram en með því verður starfsmönnum heilbrigðisfyrirtækja gert kleift að láta fólk með lífshættulega sjúkdóma vita af því.

bls. 21

Fréttir

Sérfræðingar vöruðu við sandflutningi við Landeyjahöfn strax árið 2005

Tveir aðilar í Danmörku vanmátu vandann við sandflutninga áður en framkvæmdir hófust við Landeyjahöfn. Fræðimenn við Háskólann í Lundi höfðu bent á að huga þyrfti að sandflutningum. Höfnin hefur verið ónothæf á veturna og nýr Herjólfur sem milda á vandann er ekki kominn í notkun.

bls. 29

GreiningHamfarahlýnun

Eldgos og aðrar hamfarir verða skæðari

Tíðni eldgosa gæti aukist vegna bráðnunar jökla af völdum loftslagsbreytinga. Flóð, fárviðri og eldar verða tíðari og heilsa landsmanna versnar. Iðgjöld skyldutrygginga húseigenda munu hækka vegna aukinnar hættu á hamförum.

bls. 31

GreiningHamfarahlýnun

Þegar markaðir veðja gegn mannkyninu

Rekja má meira en helming af útblæstri gróðurhúsalofttegunda vegna iðnaðar síðustu þrjá áratugi til 25 stærstu kola-, olíu- og gasfyrirtækja heims. Fyrirtækin hamast gegn aðgerðum stjórnvalda í loftslagsmálum – enda eru eignir og hlutabréf fyrirtækjanna verðmetin út frá markmiðum um að brenna margfalt meira jarðefnaeldsneyti heldur en vistkerfi jarðar þolir.

bls. 31

ÚttektHamfarahlýnun

Sjófuglum mun fækka við Ísland

Hlýnun jarðar hefur áhrif á fuglastofna við landið.

bls. 31

GreiningHamfarahlýnun

Skörp hlýnun á Íslandi

Hvernig mun veðurfar breytast til 2050?

bls. 33

FréttirHamfarahlýnun

Stjórnvöld styrkja vöxt nautgriparæktar þrátt fyrir metanlosun

Aukin framleiðsla nautakjöts er markmið í búvörusamningum, en metanlosun jórturdýra veldur 10 prósent þess útblásturs sem stjórnvöld eru ábyrg fyrir. Aukin framleiðsla fer þvert gegn aðgerðaáætlun í loftslagsmálum þar sem miðað er við óbreyttan fjölda búfénaðar.

bls. 50

Vettvangur

Undurfagri Nuukfjörður

Reynir Traustason fór í ævintýraferð inn Nuukfjörð. Grænlenskur bóndi talaði íslensku, ljósmyndarinn féll í hafið og ægifegurð var við hvert fótmál.

bls. 62

Hamingjan

Allt er gott og ekkert skiptir máli

Það er hin fullkomna núvitund að gleyma sér í söng. Þetta segir Lilja Dögg Gunnarsdóttir, önnur af tveimur kórstýrum kvennakórsins Kötlu. Í kórnum eru sextíu konur sem taka sér pláss, hamfletta sig og rífa jafnvel úr sér hjartað – allt fyrir sönginn, samveruna og samstöðuna.

bls. 64

PistillJón Trausti Reynisson

Flóttinn

Við verðum að flýja til að bjarga okkur.

GreiningHamfarahlýnun

Áhrif loftslagsáætlunar háð mikilli óvissu

Engin ríkisstjórn hefur sett sér jafn háleit markmið í loftslagsmálum og ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur. En markmiðin eru fjarlæg og helsta stefnuplaggið, Aðgerðaáætlun í loftslagsmálum 2018–2030, hefur sætt harðri gagnrýni umhverfisverndarsamtaka sem segja stefnumiðin óljós og illmælanleg. Af 34 boðuðum aðgerðum eru 28 of óskýrar og lítt útfærðar til að unnt sé að framreikna væntanlegan ávinning í formi samdráttar í losun gróðurhúsalofttegunda.

Fréttir

Deilurnar um ION-svæðið: „Stanslausar árásir á okkur“

Orkuveita Reykjavíkur er ánægð með samstarfið við ION-fishing á Nesjavöllum og segir umgengni um veiðisvæðið hafa batnað til muna. Umræður hafa komið upp um verðið á veiðileyfunum og hversu langt út í vatnið veiðirétturinn á Nesjavöllum nær.

ViðtalHamfarahlýnun

Reyna að taka ábyrgð á áhrifum neyslunnar

Kristján, Ásta, Anna, Arna, Rakel og Hafdís breyta neysluvenjum sínum til að vinna gegn hamfarahlýnun af mannavöldum og annarri mengun.

19 mín. lestur

ViðtalHamfarahlýnun

Verið að ræna okkur framtíðinni

Óskar Jónasson leikstjóri telur listina mikilvægt baráttutól við hamfarahlýnun. Óskar telur listamenn geta leikið hlutverk túlka og miðlað upplýsingum til almennings á mannamáli.

FlækjusaganIllugi Jökulsson

„Mun ég þó seðja þig á blóði“

Haukarnir í Bandaríkjunum virðast ráðnir í að etja Donald Trump út í stríð gegn Íran eða hinni fornu Persíu. Það gæti endað eins og stríð Persa sjálfra gegn Massagetum, nema með Bandaríkjamenn í hlutverki Persa.

Erlent

Endurkoma sósíalískra stjórnmála í Bandaríkjunum

Sósíalismi er skyndilega á allra vörum í bandarískum stjórnmálum, þökk sé forsetaframboði Bernie Sanders 2016, en þó ekki síst Alexandríu Ocasio-Cortez sem skaust upp á stjörnuhimin bandarískra stjórnmála í kjölfar sigurs hennar á frambjóðanda flokkseigendafélags Demókrataflokksins í prófkjöri flokksins í fyrrasumar og svo öruggs sigurs í þingkosningunum í nóvember. Ocasio-Cortez, sem er oft einfaldlega kölluð AOC í bandarískri stjórnmálaumræðu, er yngsta konan sem hefur náð kjöri á Bandaríkjaþing, hefur sett hugmyndir á dagskrá sem þóttu fjarstæðukennd róttækni fyrir örfáum árum.

13 mín. lestur

Fréttir

Eyþór eða Samherji segja ósatt um kúlulán borgarfulltrúans

Algjört ósamræmi er í skýringum Eyþórs Arnalds og Samherja á láni sem félag borgarfulltrúans fékk til að kaupa hlutabréf í Morgunblaðinu árið 2017. Samherji segist hafa veitt seljendalán en Eyþór segist hafa fengið lán hjá lánastofnun.

ViðtalHamfarahlýnun

Börn berjast fyrir jörðinni: „Miklu mikilvægara en að fá skróp“

Skipuleggjendur mótmæla ungs fólks og barna gegn manngerðri hamfarahlýnun jarðar vilja að stjórnvöld lýsi yfir neyðarástandi og hrindi af stað róttækum breytingum.

10 mín. lestur

Fréttir

Félag Róberts tapar 16 milljörðum en hann er eignamikill í skattaskjólum

Alvotech, lyfjaþróunarfyrirtæki Róberts Wessman, er með nærri 30 milljarða neikvætt eigið fé en er ennþá í uppbyggingarfasa. Róbert á hluti í félaginu og milljarða króna eignir, meðal annars á Íslandi, í gegnum flókið net eignarhaldsfélaga sem endar í skattaskjólinu Jersey.

ÚttektHamfarahlýnun

Fordæmalaus neyð: Hundruð milljóna gætu lent á vergangi vegna loftslagsvanda

Loftslagsbreytingarnar munu koma verst niður á íbúum fátækustu landa heims, fólki sem nú þegar býr við örbirgð, fólki sem þegar er í afar viðkvæmri stöðu og býr í löndum þar sem innviðir eru veikir og íbúar í meiri hættu vegna náttúruhamfara.

ÚttektHamfarahlýnun

Vakningaralda en ekki minni losun skaðlegra lofttegunda

Íslendingar hafa aukið verulega útblástur gróðurhúsalofttegunda á meðan aðrar þjóðir minnka. Samhliða aukinni umræðu um loftslagsbreytingar hefur ekki verið mikil áhersla hérlendis á raunverulegri takmörkun skaðans.

10 mín. lestur

Fréttir

Sjötíu tonn af laxi fórust vegna óveðurs í Berufirði

Fiskeldi Austfjarða varð fyrir skakkaföllum í í óveðri í lok febrúar.

Fréttir

Forsætisnefnd telur of langt gengið í gagnsæisátt

Forsætisnefnd Alþingis vill að upplýsingalög verði aðeins látin ná yfir stjórnsýslu Alþingis en ekki aðra starfsemi þess. Þá kalla Samtök atvinnulífsins eftir lagabreytingum sem myndu gera almenningi erfiðara að nálgast „gögn sem geta varðað einkahagsmuni“.

Stundarskráin

Ljúfsárir kveðjutónleikar, fjölskrúðug blómaverk og Mozart

Tónleikar, sýningar og viðburðir 24. maí–6. júní.