Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #93

11. apríl 2025

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

Ósanngjörn krafa á íslensku leikmennina

Félagsfræðiprófessor segir það sýna ákveðna meðvirkni með Ísrael ef boðuð mótmæli voru forsendan fyrir því að leikir Íslands gegn Ísrael í umspili um sæti á HM í handbolta voru leiknir fyrir luktum dyrum. Framkvæmdastjóri HSÍ segir leikina hafa farið fram við sérstakar og tilfinningaríkar aðstæður.

bls. 3

Allt af létta

„Fullkomlega ónothæft hugtak“

Karen Kjartansdóttir almannatengill segir hugtakið „vók“ aldrei hafa virkað á Íslandi. „Við erum alveg nógu lítið og upplýst samfélag til að geta tekið umræðuna á einhverjum dýpri grunni – og haft fleiri núansa í henni,“ segir hún.

bls. 4

Fréttir

Engar reglur um sovéska samóvarinn

Davíð Oddsson virðist hafa mátt ráðstafa fallegum sovéskum samóvar eins og honum sýndist. Teketillinn var gjöf frá fyrrverandi leiðtoga Sovétríkjanna og var seldur á uppboði til styrktar ungum Sjálfstæðismönnum fyrr á árinu.

bls. 6

Fréttir

Lagði ekki upp með ótímabundið hvalveiðileyfi eins og varð raunin

Bjarni Benediktsson notaði sína síðustu daga í embætti til að veita Hval hf. einstakt leyfi til veiða á langreyðum. Leyfið rennur aldrei út. Í fyrstu taldi hann sig vanhæfan til að taka ákvörðun en skipti svo um skoðun hálfum mánuði síðar. Atburðarásin kemur heim og saman við lýsingar á leyniupptöku af syni og viðskiptafélaga Jóns Gunnarssonar þingmanns á hvað stæði til gera.

bls. 8–9

LeiðariAðalsteinn Kjartansson

Hvað með blessaðan þorskinn?

Tveir öflugir athafnamenn deildu með þjóðinni ólíkri sýn á hvað séu sanngjörn gjöld fyrir aðgang að auðlindum í hafinu í kringum Ísland nýverið. Öðrum þykir óboðlegt að greiða í samræmi við raunverð afurða á meðan hinn telur sanngjarnt að greiða helming rekstrarhagnaðar.

bls. 9

PistillSif Sigmarsdóttir

Af frændhygli lítilla spámanna

Trump vildi einfaldlega vera sá sem réði því hvað mátti segja og hvað mátti ekki segja. Hann drýgir nú sömu syndir og hann sakaði „woke“-riddara um að fremja.

bls. 10

PistillHrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir

Ungfrú Undraland

Útlit og þyngd eru óstöðugustu breyturnar í lífi kvenna en samt er okkur kennt að skilgreina alla okkar farsæld, fegurð og hamingju út frá því hversu vel við getum barist við að halda þeim stöðugum.

bls. 13–15

Greining

Forðast ólgu svo það sé áfram gaman í Samfylkingunni

Samfylkingarfólki hefur tekist að halda aftur af ólgu og uppgjöri innan eigin raða því flokksfélagar vilja öðru fremur að flokkurinn viðhaldi góðu gengi. Fyrrverandi ráðherra líkir tökum Kristrúnar Frostadóttur á stjórn flokksins við stöðu Davíðs Oddssonar á síðustu öld. Flokksmenn eru þó missáttir við stöðu Dags B. Eggertssonar, fyrrverandi borgarstjóra.

11 mín. lestur

bls. 15

Fréttir

Mesta ógnin af hægri öfgamönnum – Íslensk ungmenni á haturssíðum

„Ofbeldishneigðir öfgamenn á hægri kanti stjórnmálanna muni á ári komanda líklega skapa mesta ógn hvað hryðjuverk pólitískra hópa/einstaklinga varðar í hinum vestræna heimi,“ segir í nýrri skýrslu ríkislögreglustjóra um hryðjuverkaógn. Greiningardeild ríkislögreglustjóra hefur vitneskju um íslensk ungmenni sem eru virk á vefnum þar sem hatursorðræðu er dreift eða hvatt til ofbeldis og hryðjuverka gegn ýmsum minnihlutahópum, svo sem vegna kyns, uppruna eða trúar.

bls. 16–21

Viðtal

„Ég berst fyrir réttinum til að lifa“

Á uppvaxtarárunum í suðurríkjum Bandaríkjanna voru ríkar kröfur gerðar til þess hvernig hún ætti að haga sér og sínu lífi. Þegar hún fann loks frelsið til þess að vera hún sjálf blómstraði hún, í hamingjusömu hjónabandi, heimavinnandi húsmóðir, sem naut þess að sinna syni sínum. „Ég gat lifað og verið frjáls. Það var frábært á meðan það entist.“

28 mín. lestur

bls. 22–23

ViðskiptiBandaríki Trumps

Nítjándu aldar hagkerfi þvingað inn í 21. öldina

Forseti Bandaríkjanna hefur sett fjármálakerfi heimsins í uppnám með hringlandahætti í kringum tollastefnu Bandaríkjanna. Hagfræðingur segir afleiðingarnar þær að hagkerfið snúi aftur til nítjándu aldar hugsunar.

9 mín. lestur

bls. 26

Eitt og annað

Sendu skip til Grænlands

Hinn 10. apríl 1940, daginn eftir að Þjóðverjar hernámu Danmörku, sendi bandaríska strandgæslan skip til Grænlands. Um borð voru James K. Penfield, nýútnefndur ræðismaður, og fulltrúi Rauða krossins. Síðar það sama ár hreyfði varautanríkisráðherra Bandaríkjanna hugmyndinni um bandarískar herstöðvar í landinu. Áhugi Bandaríkjamanna á Grænlandi er sem sé ekki nýr af nálinni.

bls. 28–29

Erlent

Áfangastaðurinn Gabon: Afrískt „Eden“ reynir að laða til sín ferðamenn

Gabon stefnir að því að efla ferðaþjónustu og nýta náttúruauðlindir sínar, líkt og regnskóga og fallega strandlengju, til að laða að bæði innlenda og erlenda ferðamenn. Skortur á aðgengi, dýrt flug og lítt stöndugir innviðir eru helstu áskoranir.

bls. 29

Erlent

Ungur áhrifavaldur dregur fjölda pílagríma til Assisi

Unglingurinn Carlo Acutis, sem lést 15 ára og miðlaði trú á netinu, verður fyrsti dýrlingurinn úr röðum þúsaldarkynslóðarinnar. Gröf hans í Assisi dregur að sér fjölda pílagríma sem tengja við nútímalega trúarímynd hans.

bls. 30

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 11. apríl 2025 - Hver er hinn ungi júdókappi? - og 16 aðrar spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 11. apríl.

bls. 31

Flækjusagan

Þegar heil þjóð dó

Rétt 210 ár eru nú liðin frá eldgosinu ógurlega á Tambora

bls. 34–36

ViðtalGrunnstoðir heilsu

Fjölskyldan er okkar mesta auðlind

„Við þurfum að sjá gleðina og verðmætin í því að vera með hvert öðru,“ segir Anna María Jónsdóttir geðlæknir um mikilvægi sterkra tengsla. Rannsóknir hafa sýnt að tengslafátækt sé ein mesta ógnin við heilbrigðan tilfinningaþroska og geðheilsu barna.

20 mín. lestur

bls. 38

Skóli lífsinsGuðlaug Svala Steinunnar Kristjánsdóttir

Mér rennur blóðið til skyldunnar

Guðlaug Svala Steinunnar Kristjánsdóttir segir að stærsta lexía lífs síns sé líklega að uppgötva um miðjan aldur að hún er einhverf. Hún hafi áttað sig á sjálfri sér með hjálp annars einhverfs fólks sem þá hafði þegar olnbogað sig áfram í heimi ráðandi taugagerðar, misst líkamlega, andlega, félagslega og starfstengda heilsu áður en það áttaði sig á sjálfu sér.

bls. 40

BakpistillDagur Hjartarson

Nærvera

Ljóð Sigurðar Pálssonar sem hefst á vísun í róluvelli þjóðfélagsins hefur leitað á huga Dags Hjartarsonar að undanförnu.