Útlit viðmóts

Ljóst

Dökkt

Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #76

29. nóvember 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2

StjórnmálAlþingiskosningar 2024

Samfylkingin komið oftast upp í kosningaprófinu

Þúsundir notenda hafa þreytt kosningapróf Heimildarinnar, sem byggir á svörum frambjóðenda flokkanna við fjölmörgum spurningum. Svör frambjóðenda Samfylkingar, Pírata og Flokks fólksins hafa fengið mesta samsvörun við þann hóp sem hefur tekið prófið til þessa.

bls. 4

GreiningAlþingiskosningar 2024

Hvernig svöruðu flokkarnir kosningaprófinu?

Hátt hlutfall frambjóðenda í efstu sætum hjá flestum flokkum svaraði kosningaprófi Heimildarinnar. Úr verður gagnagrunnur sem sýnir afstöðu frambjóðenda flokkanna til þeirra málefna sem spurt var um. Heimildin tók saman nokkrar áhugaverðar niðurstöður úr svörum við kosningaprófinu.

bls. 8–9

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

Þegar læknar eru farnir að tala um „dýragarðinn“ á bráðamóttökunni

Bráðamóttakan hefur ekki alltaf verið í vanda og það er ekki náttúrulögmál að ástandið sé svona, heldur afleiðing stjórnvalda sem skortir ekki vitneskju heldur vilja til að taka á vandanum. Fyrir vikið er öryggi sjúklinga ógnað.

bls. 9

Pistill

Sif Sigmarsdóttir

Fólk er meira en stjórnmálaskoðanir þess

Hvar á sú mannvonska upptök sín sem veldur því að við hreytum fúkyrðum í móður því sonur hennar er skráður í stjórnmálaflokk sem við ætlum ekki að kjósa?

bls. 10

AðsentÞorleifur Friðriksson

Frjálst flæði til mansals?

Þorleifur Friðriksson skrifar um starfsmannaleigur og aðstæður gerviverktaka. „Undirritaður hefur komið í íverustað pólsks verkamanns í Reykjavík sem var um það bil 10 fermetrar, og ekkert annað þar inni en skítug dýna; hvorki lak, koddi né sæng.“

bls. 12

Á vettvangi

Óléttur hjúkrunarfræðingur tekinn hálstaki

Þær eru kýldar og teknar hálstaki. Kynferðisleg áreitni gagnvart starfsfólki bráðamóttökunnar er algengt. „Algengara en við tölum um,“ segir hjúkrunarfræðingur. Starfsfólk á vaktinni hefur verið lamið, það er káfað á því og hrækt á það. Hótanir sem starfsfólk verður fyrir eru bæði um líflát og nauðganir. Í sumum tilvikum er ofbeldið það alvarlegt að starfsfólk hefur hætt störfum eftir alvarlegar árásir.

bls. 14–15

Á vettvangi

Góðum hjúkrunarfræðingi þarf að þykja vænt um fólk

Ellen Björnsdóttir hefur starfað á bráðamóttökunni nær hálfa öld. Eftir erfið mál hefur hún þurft að fara afsíðis til að gráta, en segir að það sé hluti af starfinu: „Þegar maður hættir að finna til með fólki, þá á maður að hætta.“ Sú stund er alls ekki komin.“

8 mín. lestur

bls. 22–23

Spurt & svarað

Viðskiptavinir Kringlunnar kjósa með veskinu – og vilja breytingar

Vegfarendur í Kringlunni ganga misákveðnir til kosninga. Flestir sammælast þó um að efnahagsmálin séu þeim ofarlega í huga og tími sé kominn á breytingar.

Myndband

bls. 24–25

ÚttektAlþingiskosningar 2024

Það sem kosningabaráttan segir okkur um samfélagið

Síðustu sex vikur hafa ellefu stjórnmálaflokkar lagt sig fram við að kynna sín stefnumál og málflutningur þeirra hefur fallið í misfrjóan jarðveg. Sérfræðingar og álitsgjafar hafa sömuleiðis staðið í ströngu við að greina orðræðuna og hvað hún segir um þá flokka sem bjóða fram til þings. Hér greina þeir hins vegar hvað umræðan í aðdraganda kosninga segir um samfélagið.

10 mín. lestur

bls. 26–29

ÚttektAlþingiskosningar 2024

Kafað í kosningastefnur: Áherslur og loforð flokkanna

Heimildin kafaði í kosningastefnuskrár flokkanna sem bjóða fram á landsvísu. Hvað segjast flokkarnir vilja gera?

21 mín. lestur

bls. 30–31

Vindorkumál

Ný ógn við haförninn rís á Íslandi

Hafernir falla blóðugir og vængjalausir til jarðar í vindorkuverum Noregs sem mörg hver voru reist í og við búsvæði þeirra og helstu flugleiðir. Hættan var þekkt áður en verin risu og nú súpa Norðmenn seyðið af því. Sagan gæti endurtekið sig á Íslandi því mörg þeirra fjörutíu vindorkuvera sem áformað er að reisa hér yrðu á slóðum hafarna. Þessara stórvöxnu ránfugla sem ómæld vinna hefur farið í að vernda í heila öld.

20 mín. lestur

bls. 40–43

ViðtalVindorka á Íslandi

„Ég kæri mig ekki um að sveitin mín sé eyðilögð“

Í sjö ár hefur Steinunn M. Sigurbjörnsdóttir háð margar orrustur í baráttu sinni gegn vindmyllum sem til stendur að reisa allt umhverfis sveitina hennar. Hún hefur tapað þeim öllum. „Ég er ekki búin að ákveða hvort ég hlekki mig við jarðýturnar, það fer eftir því hvað ég verð orðin gömul,” segir hún glettnislega. En þó með votti af alvöru. Hún ætli að minnsta kosti ekki að sitja hjá og „horfa á þetta gerast”.

12 mín. lestur

bls. 44–45

ViðtalVindorka á Íslandi

Hræðilega sorglegt og rangt

Það vaknar alltaf sorg í brjósti Line Harbak er hún fer upp á bæjarfjallið sitt. Þar sem hún fann áður fyrir frelsi hefur verið reist vindorkuver sem nú gnæfir yfir húsið hennar. „Hann var enn heitur,“ segir Line um haförn sem fannst eftir að hafa lent í spöðunum, missti vænginn og dó. Hún tók hann í fangið og bar heim.

Myndband9 mín. lestur

bls. 46–47

Vindorkumál

Hvort, hvar og hver á að byggja vindorkuver?

Á að reisa vindorkuver á Íslandi? Af hverju? Af hverju ekki? Hvar á að byggja þau, hver á að gera það og til hvers? Augljós skoðanamunur er milli stjórnmálaflokka í vindorkumálum en sameiginleg stef eru þó til staðar. Flestir vilja til dæmis að farið verði varlega í slíka uppbyggingu, meðal annars í ljósi sérstöðu íslenskrar náttúru.

16 mín. lestur

bls. 48–49

Greining

Efnahagslegar afleiðingar kosninga: Halló aftur, Trump

Arfleifð Donalds Trump frá fyrra kjörtímabili segir ekki mikið til um áhrif umbreytinga sem hann hyggur á nú á því næsta. Væntingar kjósenda hans eru líklega ekki alveg þær sömu og milljarðamæringanna sem einnig komu honum til valda að nýju. Hér er farið yfir stöðuna í alþjóðlegu og pólitísku samhengi einum degi fyrir okkar eigin kosningar.

8 mín. lestur

bls. 50

Erlent

Urgur í Grænlendingum

Fulltrúar Grænlendinga á danska þinginu eru mjög ósáttir við að tveir stórir og öflugir drónar sem ætlaðir eru til eftirlits á Grænlandi og norðurslóðum verði staðsettir í Álaborg á Jótlandi, víðs fjarri svæðinu sem þeim er ætlað að fylgjast með.

bls. 52

Viðtal

„Lítil hætta á að festast í sama farinu“

Í smiðju á Ísafirði læra nemendur að skapa nánast hvað sem er: vélmenni, tæki til að hlusta á sólina, molturæktunarkerfi og svo mætti lengi telja. Nemendurnir, með nýja sköpun í höndunum, fá síðan tækifæri til að tengjast atvinnulífinu.

bls. 54

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 29. nóvember 2024 — Hvar er þessi skagi? og 16 aðrar spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 29. nóvember.

bls. 56

Flækjusagan

Síðasta skip Hitlers

Beitiskipið Prinz Eugen sigldi fram hjá Íslandi vornótt eina 1941 og átti að leggja sitt af mörkum til að tryggja heimsyfirráð Hitlers. Fimm árum síðar var skipinu dröslað kringum hálfan hnöttinn og kjarnorkusprengju varpað á það.

bls. 60

Viðtal

Núvitund og nægjusemi færa okkur lífshamingju

Svarið við efnishyggju og neysluáráttu sem tekur völdin í samfélaginu í aðdraganda jóla felst í núvitund og nægjusemi „Hamingjan kemur innan frá,“ segir Þuríður Helga Kristjánsdóttir núvitundarkennari, sem lumar á einföldum ráðum til að komast í gegnum neysluhátíðina sem er fram undan.

bls. 62

Skóli lífsinsVera Wonder Sölvadóttir

Að vera Vera

Vera Wonder Sölvadóttir, kvikmyndagerðarkona með meiru, hefur unnið að því alla sína ævi að vera Vera. Leitin að henni sjálfri stendur enn yfir. „Ég hef komist að því að með því að hlusta á hjarta mitt og innsæi er ég á réttri leið.“

bls. 64

Nærmynd

Ekki viðkvæmur fyrir því að fólki sé illa við mig

Robert Michael O'Neill lærði að meta Ísland upp á nýtt eftir að hafa búið erlendis um tíma. Eftir að hafa flúið myrkrið, kuldann, fámennið og dýrtíðina fattaði hann að Ísland væri ekki svo slæmt eftir allt saman.

bls. 64

Bakpistill

Bergþóra Snæbjörnsdóttir

Heilbrigð skynsemi

Bergþóra Snæbjörnsdóttir spyr hvort það sé leti að nota orð annarra, en vitnar svo í Georg Bernard Shaw í aðdraganda alþingiskosninga: „Lýðræði er tól sem tryggir að okkur verði ekki stjórnað betur en við eigum skilið.“

GreiningAlþingiskosningar 2024

Hverja vilja kjósendur í stjórn?

Þau sem segjast ætla að kjósa Samfylkingu og Viðreisn vilja gjarnan sjá flokkana saman í ríkisstjórn. Báðir njóta þeir stuðnings meirihluta kjósenda til að taka þátt í næstu stjórn. Mun minni hljómgrunnur virðist fyrir því að stjórnarflokkarnir haldi áfram í ríkisstjórn.

Vefkökur