Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #75

22. nóvember 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

Telur í mesta lagi tvö gos eftir í Sundhnúksgígaröðinni – í bili

Þorvaldur Þórðarson eldfjallafræðingur telur að ekki sé mikið eftir af þeim eldsumbrotum sem hafa verið í Sundhnúkagígaröðinni á þessu ári. „Ég held að ef þessi umbrot stoppa á Sundhnúkareininni þá fáum við pásu í dágóðan tíma. Allavega það langan að við þurfum ekki að hafa áhyggjur af því í okkar líftíma.“

bls. 3–4

Allt af létta

Stutt í vansæld hjá börnunum

Rétt eins og í eineltismálum skiptir máli að sitja ekki hjá sem áhorfandi í kjarabaráttu kennara. Salka Sól Eyfeld, mamma tveggja leikskólabarna, er sár en leggur tilfinningar sínar til hliðar og styður baráttu kennara heils hugar.

bls. 4

Fréttir

Bið á birtingu vindorkutillagna

Verkefnisstjórn rammaáætlunar hefur enn ekki birt tillögu að flokkun tíu vindorkukosta í samráðsgátt stjórnvalda líkt og áformað var að gera fyrir miðjan mánuð. „Við erum bara að vinna okkar vinnu eins vel og hægt er. Það er ekkert flóknara,“ segir formaður stjórnarinnar.

bls. 6

Fréttir

Snjóframleiðsla hafin af krafti í Bláfjöllum

Góðar aðstæður hafa verið til snjóframleiðslu í Bláfjöllum undanfarna viku, ískalt og ekki of hvasst. Einar Bjarnason, rekstrarstjóri skíðasvæðisins, segir að það hafi tekist að framleiða ótrúlegt magn af snjó síðustu daga og vonast til að hægt verði að opna svæðið fyrir miðjan desember.

bls. 6

Fréttir

Engin svör borist frá Bakkavararbræðrum

Kjaradeilu starfsfólks í verksmiðju Bakkavarar í Bretlandi er hvergi nærri lokið. Sendinefnd á vegum breska stéttarfélagsins kom nýverið til landsins til að ná athygli bræðranna Lýðs og Ágústs Guðmundssona og þrýsta á þá til að beita sér fyrir því að leysa úr kjaradeilunni. Engin svör hafa borist frá bræðrunum og útlit er fyrir að verkfallsaðgerðir félagsmanna muni dragast fram yfir desember.

bls. 6

FréttirAlþingiskosningar 2024

Fjórir flokkar mættu ekki á fund bíllausra

Framsóknarflokkurinn, Miðflokkurinn, Flokkur fólksins og Lýðræðisflokkurinn sendu engan fulltrúa á opinn kosningafund Samtaka um bíllausan lífsstíl sem fram fór í miðborginni á miðvikudag.

bls. 6

FréttirPressa

Landlæknir og heilbrigðisráðherra mætast í Pressu

Alma D. Möller landlæknir og Willum Þór Þórsson heilbrigðisráðherra verða gestir Pressu í dag. Willum og Alma leiða bæði lista í Suðvesturkjördæmi í komandi alþingiskosningum, fyrir ólíka flokka þó.

bls. 9

FréttirAlþingiskosningar 2024

Lifandi kappræður og lýðræðishátíð

Vikan fram að alþingiskosningum verður viðburðarík á vettvangi Heimildarinnar. Leiðtogakappræður miðilsins fara fram í Tjarnarbíói 26. nóvember og sama kvöld verður blásið til lýðræðisveislu sem allir geta tekið þátt í. Kosningapróf Heimildarinnar er orðið aðgengilegt á vefnum.

bls. 10

PistillHrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir

Sómafólk

Á meðan gerendameðvirknin blómstar er vegið að nær öllum konum sem voga sér að minnast á sársauka sinn. Þá er gott að mæta góðu fólki.

bls. 11

AðsentIndriði Þorláksson

Skattapólitík 2007 til 2021

Lækkun skatta hefur verið á stefnuskrá áhrifamestu stjórnmálaflokka landsins á áratugum saman og hafa þeir stært sig af því að það hafi gengið eftir. Tölurnar sýna hins vegar annað.

bls. 12–14

FréttirUm hvað er kosið?

Kýs svo ekki verði farið með dæturnar eins og föður þeirra

Þrátt fyrir að hafa verið íslenskur ríkisborgari í 12 ár hefur Patience Afrah Antwi einungis einu sinni kosið hér á landi. Nú ætlar hún að ganga að kjörkassanum fyrir dætur sínar. Mæðgurnar hafa mætt fordómum og segist Patience upplifa sig sem fjórða flokks vegna brúns húðlitar. Hún fann skýrt fyrir því þegar eiginmaður hennar, og faðir stúlknanna, veiktist alvarlega fyrir sjö árum síðan. Hann lést í fyrra.

9 mín. lestur

bls. 16–18

Úttekt

Svona yrði ferð með Borgarlínunni

Umhverfismatsskýrsla um fyrstu lotu Borgarlínu felur í sér nokkur tíðindi um hvernig göturnar breytast samfara gerð sérrýmis fyrir strætisvagna á rúmlega 14 kílómetra kafla í Reykjavík og Kópavogi. Umferðarskipulag í miðborg Reykjavíkur gæti breyst mikið og tvær nýjar brýr yfir Elliðaár um mitt Geirsnef yrðu samtals 185 metra langar.

9 mín. lestur

bls. 18–19

Fréttir

Dauði andlega veikrar konu vekur áleitnar spurningar

Grímur Atlason, framkvæmdastjóri Geðhjálpar, segir sögu konu sem lést á geðdeild Landspítalans draga fram vanda geðheilbrigðiskerfisins sem hann segir alvarlega undirfjármagnað. Hjúkrunarfræðingur sætir ákæru fyrir að hafa orðið konunni að bana með valdi.

bls. 20–25

Á vettvangi

„Við mætum í vinnuna til þess að sigra“

Kona sem situr á biðstofu með fleira fólki er að greinast með heilaæxli og það þarf að tilkynna henni það. En það er enginn staður sem hægt er að fara með hana á, til að ræða við hana í næði. Í annan stað er rætt við aðstandendur frammi, fyrir framan sjálfsalann en þá fer neyðarbjallan af stað og hamagangurinn er mikill þegar starfsfólkið hleypur af stað. Í fjóra mánuði hefur blaðamaður verið á vettvangi bráðamóttökunnar á Landspítalanum og fylgst með starfinu þar.

30 mín. lestur

bls. 21

PistillJóhannes Kr. Kristjánsson

Eins og verksmiðja sem stoppar aldrei

Ferðalag um ganga bráðamóttökunnar hefur verið ótrúlegt, erfitt en gefandi. Erfiðast er að verða vitni að endurlífgunum sem ganga ekki og sjúklingurinn deyr.

bls. 26–28

ViðtalFormannaviðtöl

Tími jaðranna er ekki núna

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er sá stjórnmálamaður sem miðað við fylgismælingar og legu flokksins á hinum pólitíska ás gæti helst lent í lykilstöðu í stjórnarmyndunarviðræðum að loknum þingkosningum. Þorgerður boðar fækkun ráðuneyta, frekari sölu á Íslandsbanka og sterkara geðheilbrigðiskerfi. Hún vill koma að ríkisstjórn sem mynduð er út frá miðju og segir nóg komið af því að ólíkir flokkar reyni að koma sér saman um stjórn landsins.

13 mín. lestur

bls. 29–31

ViðtalFormannaviðtöl

„Ég er að leggja allt undir“

Kristrún Frostadóttir, formaður Samfylkingarinnar, stefnir með flokk sinn í ríkisstjórn. „Auðvitað hef ég brugðist sem formaður í þessum flokki ef við endum með hægri stjórn,“ segir hún. Það hafi skort virka pólitíska stefnu alveg frá hruni, pólitískri ábyrgð hafi verið útvistað en nú sé tækifæri til alvöru breytinga.

20 mín. lestur

bls. 34

Eitt og annað

Níu þúsund milljarðar í flóðavarnir

Í Danmörku gætu 90 þúsund heimili, 60 þúsund sumarhús og tugir þúsunda verksmiðjubygginga farið undir vatn á næstu áratugum vegna hækkandi yfirborðs sjávar. Varnaraðgerðir eru taldar kosta nálægt 460 milljörðum danskra króna en dugi þó ekki til að bjarga öllum landsvæðum sem eru í hættu.

bls. 36

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 22. nóvember 2024 - Hvaða fugl er þetta? og 16 aðrar spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 22. nóvember.

bls. 37

Flækjusagan

„Til dýrðar guði“

Íbúar á Bikini höfðu í 3.000 ár lifað tilbreytingarlitlu og rólegu lífi en í janúar 1946 birtist þar flugvél, út steig vörpulegur karl og flutti mikilvæg skilaboð.

bls. 40–41

Viðtal

Ólíkar kynslóðir mætast í Müllersæfingum

Á morgni hverjum stundar fjölmennur hópur fólks Müllersæfingar á bökkum Vesturbæjarlaugar. Forsprakki hópsins er himinlifandi með áhuga ungs fólks sem farið er að taka þátt í auknum mæli. Blaðamaður Heimildarinnar slóst í hópinn.

8 mín. lestur

bls. 42

Skóli lífsinsSigríður Ásta Olgeirsdóttir

Hræðsla við eigin ófullkomleika

Sigríður Ásta Olgeirsdóttir, leik- og söngkona, var litla stelpuskottið með mikilmennskubrjálæði og minnimáttarkennd sem ætlaði að sigra heiminn. Á sinni stuttu ævi hefur hún lært að það er óþarfi að hafa fordóma fyrir sjálfri sér. Það er smá gull í okkur öllum.

bls. 44

Fólkið í borginni

Fæ mér tattú til að komast yfir áföllin

Dagbjört Fjóla Hafsteinsdóttir fær sér tattú fyrir hvert áfall sem hún kemst yfir. „Stærsta áfallið var tvímælalaust þegar ég fylgdi bróður mínum í gegnum í líknarmeðferð.“

bls. 44

Bakpistill

Natasha S.

Útlendingamál og lundamenning

Á meðan íslenskt samfélag skilur ekki að það er hættulegt að líta á tuttugu prósent þjóðarinnar sem jaðarsettan hóp mun það leiða til meira haturs og sífellt óstöðugra samfélags, þar sem öllum mun finnast óþægilegt að búa.

bls. 50–51

GagnrýniGeir H. Haarde - ævisaga

Málsvörn gegn ómaklegum málalyktum

Fjármálahrunið árið 2008 var hluti af alþjóðlegum vendipunkti sem enn er til umræðu og greiningar. Með íslenska bjartsýni, æðruleysi og samstöðu að vopni fer forsætisráðherra Íslands frá þeim tíma, Geir H. Haarde, yfir sögu sína og atburði þá sem leiddu hann fyrir Landsdóm eftir að hafa staðið í brimrótinu sjálfu sem hefði getað sökkt þjóðarskútunni.

9 mín. lestur

bls. 52

GagnrýniSkrípið

Skrípi og eftirmyndir

Aðdáendur Ófeigs verða ekki sviknir að sögn Páls Baldvins Baldvinssonar sem rýnir í skáldsöguna Skrípið.

bls. 52

GagnrýniFriðsemd

Lesandinn tekur málin í sínar hendur

„Falleg saga um vináttu og einsemd, sem og ærslafengin paródía á formúlubókmenntir,“ skrifar Ásgeir H. Ingólfsson.

bls. 54

GagnrýniVeðurfregnir og jarðarfarir

Hvíldareldur

„Það er fengur af þessari skáldsögu,“ skrifar Páll Baldvin Baldvinsson um skáldsöguna Veðurfregnir og jarðarfarir.

bls. 54

GagnrýniMóðurást: Draumþing

Listilega skrifuð skáldsaga

Með bókaflokki sínum um Oddnýju er Kristín Ómarsdóttir að skapa eitthvað alveg nýtt í íslenskum bókmenntum – að mati Sölku Guðmundsdóttur.

bls. 56–59

Viðtal

Lautarferð á vígvellinum

Bragi Ólafsson hefur sent frá sér bókina Innanríkið – Alexíus sem má kannski kalla endurminningar-esseyjur. Í verkinu er þó þráður, í anda spennusögu, nefnilega leit Braga að dánum manni! Manni sem vitjaði föður hans. Bókin fangar hugarheim Braga, iðandi af bókum og plötum og atvikum – eins og honum er einum lagið að segja frá því. Enda gæti verið endað í níu bindum. En hvað hefur Bragi um það að segja – og bara allt!

17 mín. lestur

bls. 60

Greining

Mótsagnakenndur glundroði fortíðarinnar – esseyja

„Svipur brotanna er skemmtilega ögrandi titill á veigamiklu riti sem Þórir Óskarsson hefur nýlega sent frá sér um Bjarna Thorarensen (1786−1841)“ – skrifar Jón Karl Helgason í hugleiðingu um verkið.

bls. 62

Greining

„Í skrítnu millibili sem er eiginlega hvergi“

Gunnþórunn Guðmundsdóttir, prófessor, í almennri bókmenntafræði, hefur kennt námskeið í sjálfsævisögulegum skáldskap og skoðað minnið sérstaklega. Hvernig við túlkum fortíðina. Hér skoðar hún sjálfsævisögulega skáldsögu Guðrúnar Evu Mínvervudóttur: Í skugga trjánna – sem Bjartur gefur út.

bls. 62

GagnrýniStórkostlega sumarnámskeiðið

Lyklabörn, hundasokkar og arfi í Skólagörðunum

Bókin Stórkostlega sumarnámskeiðið er ætluð yngstu sjálfstæðu grunnskólalesendum en hentar líka frábærlega til samlesturs foreldra og barna á kvöldin – telur Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir.

bls. 63

Vettvangur

Kókómjólk og Óli K.

Rithöfundurinn og blaðamaðurinn Sólveig Jónsdóttir svamlar í jólabókaflóðinu og segir frá því.

bls. 63

GagnrýniSkýin eru skuggar - Ljóðaúrval

Í leit að því guðlega

Salvör Gullbrá Þórarinsdóttir fékk á tilfinninguna að ljóðaúrvalið Skýin eru skuggar sem slíkt sé góð viðbót við lestur þeirra sem þegar hafa lesið mikið eftir Nóbelsverðlaunahafann Jon Fosse.

bls. 64

Viðtal

Birta Ósmann prentar á Patrekfirði

Við Eyrargötu á Patreksfirði má finna einstakt prentverkstæði. Þar er Skriða bókaútgáfa til húsa, sem stofnuð var af kettinum Skriðu árið 2019, en er í umsjá manneskjunnar Birtu Ósmann Þórhallsdóttur. Birta var tekin tali vegna tveggja nýrra bóka sem Skriða gaf út á dögunum.

LeiðariJón Trausti Reynisson

Lærdómur um syndir íslenskra stjórnmálamanna

Umboðsvandi hefur umleikið formenn þriggja af fjórum fylgismestu stjórnmálaflokkunum fyrir alþingiskosningarnar. Hvernig gerum við upp við bresti og brot?