Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #62

23. ágúst 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2

LeiðariIngibjörg Dögg Kjartansdóttir

6

Þegar þeir sögðu: „Gef mér þessa seðla“ og við sögðum já

„Ég er að græða meira en þið,“ rappaði yngsti maðurinn á hátekjulista Heimildarinnar.

bls. 4

PistillSif Sigmarsdóttir

1

Skattafælni hinna vel settu

„Þegar ég var á botninum í lífi mínu bjargaði velferðarkerfið mér,“ sagði J. K. Rowling sem er við það að bætast í hóp milljarðamæringa í Bretlandi.

bls. 6–8

GreiningHátekjulistinn 2024

1

Það sem hátekjulistinn sýnir okkur

Þeir sem selja kvótann eða fá hann í arf eru áberandi á toppi hátekjulista Heimildarinnar 2023, sem sýnir tekjuhæsta 1 prósent landsmanna. Einnig er áberandi hverjir sjást ekki – efnafólk sem felur slóð sína eða borgar skatta erlendis.

bls. 10

FréttirHátekjulistinn 2024

1

Var eignalaus og verður eignalaus

Sigfúsi Kristinssyni, byggingameistara á Selfossi, finnst illa farið með skattpeninga sína. Ráðamenn ráði ekki við verkefnið. Hann segist hafa komið inn í þetta líf eignalaus og verði eignalaus eftir að hann hverfi yfir móðuna miklu. „Ég á fimm börn. Þau fá að rífast um eignir og peninga sem ég skil eftir.“

bls. 13

FréttirHátekjulistinn 2024

1

„Ég er stoltur af öllum sköttum sem ég borga“

Guðmundur Fertram Sigurjónsson, stofnandi og forstjóri Kerecis, sem var selt á síðasta ári, borgar hærri skatta en margir sem voru tekjuhærri. Hann segir mikilvægt að Ísafjörður haldi áfram að dafna.

bls. 14

Spurt & svaraðHátekjulistinn 2024

5,5 milljarðar í tekjur „alveg hræðilegt“

Skattakóngur síðasta árs var með rúma 5,5 milljarða í heildartekjur. Heimildin fékk fólk á förnum vegi til að giska á upphæðina og voru svörin allt frá nokkrum milljónum upp í „einhverja milljarða“. Allur gangur er á því hvort fólk vilji vera hluti af tekjuhæsta prósenti landsins.

bls. 16

Spurt & svaraðHátekjulistinn 2024

Urrandi lífsgæðakapphlaup

Börnin og heilsan eru mestu auðæfin ef marka má svör viðmælenda Heimildarinnar í Smáralind í síðustu viku, sem allir segja lífsgæðakapphlaup ríkja á Íslandi.

bls. 19

FréttirHátekjulistinn 2024

Hann með 108 milljónir, hún með 12

Konur eru í miklum minnihluta á lista yfir tekjuhæsta eina prósent landsins. Þær komast frekar á listann í gegnum fjármagnstekjur en launatekjur en hæstlaunaða konan var með níu sinnum lægri mánaðarlaun en hæstlaunaði karlinn.

bls. 20

AðsentKristín Heba Gísladóttir

Velferð á kostnað láglaunakvenna

Láglaunakonur búa við raunveruleika sem er mjög ólíkur þeim sem flestir aðrir hópar samfélagsins búa við. Þær sinna krefjandi störfum sem snerta okkur öll, börnin okkar, foreldra, ættingja og vini. Þetta eru konur sem samfélagið gæti ekki verið án og störf sem myndu setja atvinnulífið á hliðina væri þeim ekki sinnt.

bls. 22

FréttirHátekjulistinn 2024

Hátekjufólkið líklegra til að búa í Garðabæ og á Seltjarnarnesi

Fjórtán prósent fólks á hátekjulistanum er búsett í Garðabæ þrátt fyrir að einungis 5 prósent Íslendinga búi þar. Svipaða sögu er að segja af Seltjarnarnesi, þar sem hlutfall Seltirninga á hátekjulistanum er mun hærra en hlutfall þeirra af íbúum landsins.

bls. 22

FréttirHátekjulistinn 2024

1

Óli Þórðar græddi pening en tapaði heilsunni

„Já ég seldi undan mér vörubílinn og er hreinlega ekki að gera neitt,“ segir Ólafur Þórðarson, knattspyrnugoðsögn og vörubifreiðarstjóri á Skaganum. Óli dúkkaði nokkuð óvænt upp á hátekjulista ársins eftir að fjölskyldufyrirtækið var selt. Hann gæti virst sestur í helgan stein. Það er hann þó ekki, í það minnsta ekki ótilneyddur.

bls. 23

AðsentFinnbjörn A. Hermannsson

3

Ójöfnuðurinn og eina prósentið

Ein af ástæðum þess að ójöfnuður er meiri á mælikvarða eigna er að hér í landi eru tvö skattkerfi.

bls. 24

AðsentKolbrún Halldórsdóttir

1

Jöfnuður í tekjum en hvað með eignirnar?

Tölur um raunverulega eignastöðu ríkasta fólksins liggja því ekki fyrir og stjórnmálamenn hafa ekki viljað bæta úr þessum skorti á upplýsingum þrátt fyrir sífelldar ábendingar.

bls. 26

AðsentSonja Ýr Þorbergsdóttir

1

Hverjir eiga hagsmuni af óbreyttu ástandi?

Börn eru sá hópur í íslensku samfélagi sem er útsettastur fyrir fátækt en það eru börn einstæðra foreldra, öryrkja eða innflytjenda., skrifar formaður BSRB.

bls. 28

AðsentUnnur Berglind Friðriksdóttir,

Hin háu heildarlaun

Á bak við heildarlaun ljósmæðra eru ekki há grunnlaun heldur gífurlegt vinnuálag og yfirvinna sem skapast vegna undirmönnunar í heilbrigðiskerfinu.

bls. 30

AðsentMargrét Tryggvadóttir

Listamannalaun

Starfslaun listamanna eru verktakagreiðslur. Listamenn standa því utan kerfa og eiga lítinn rétt.

bls. 32–33

ViðtalHátekjulistinn 2024

Skattadrottningin þakklát skattakónginum fyrir söluna

Skattakóngurinn Sigurjón Óskarsson ákvað að selja ríflega fimmtugt fjölskyldufyrirtækið þegar kvótinn dugði ekki lengur til þess að hafa fólk í vinnu allt árið. Dóttir hans, skattadrottningin Þóra Hrönn Sigurjónsdóttir, er þakklát föður sínum fyrir að hafa ákveðið að selja, því það gefur henni færi á að helga sig alveg rekstri heilsugæslu í Gambíu. Samtals fékk Ós-fjölskyldan 13,5 milljarða í fjármagnstekjur á síðasta ári og greiddu þau um þrjá milljarða í skatt af þeim tekjum.

9 mín. lestur

bls. 34

FréttirHátekjulistinn 2024

Íbúi í blokkinni væri 674 ár að vinna fyrir tekjum skattakóngsins

Tekjuhæstu einstaklingar landsins búa í Vestmannaeyjum. Fólkið sem býr í blokk í Áshamri í Vestmannaeyjum svarar því hvað þeir myndu gera ef þeir fengju sömu mánaðartekjur og skattakóngurinn.

bls. 36

GreiningHátekjulistinn 2024

1

Útsvarskóngar og tekjukóngar ólíkur hópur

Af þeim sem högnuðust mest á sölu kvóta á síðasta ári, greiddi trillukarl á Seltjarnarnesi langsamlega mest í útsvar og tekjuskatt. Auðveldlega er hægt að spara sér háar fjárhæðir í skatt eftir því hvernig tekjur eru flokkaðar. Það kostar ríkið milljarða og var fyrir fjórum árum sagt forgangsmál stjórnvalda að breyta. Það hefur þó enn ekki gerst.

9 mín. lestur

bls. 38

AðsentÞórarinn Eyfjörð

4

Vitfirring nýfrjálshyggjunnar

Á síðustu fjórum áratugum hefur verið gerð hörð atlaga að jöfnuði, samkennd og samtakamætti almennings.

bls. 40

AðsentGuðbjörg Pálsdóttir

Engin heilbrigðisumræða án launakjara

Það mætti halda að það sé eitthvert feimnismál að tala um hver eigi að vinna á nýja hjúkrunarheimilinu og hvað viðkomandi eigi að fá greitt fyrir þá vinnu.

bls. 42

FréttirHátekjulistinn 2024

2

„Erfitt að finna réttu lausnina“

Laun þingmanna hafa verið gríðarlega umdeild í gegnum árin, sérstaklega eftir hækkanir Kjararáðs árið 2016 þegar laun þingmanna hækkuðu heil 44,3 prósent. Þrátt fyrir lagasetningu þremur árum síðar þá hefur ekki náðst sátt um laun þingmanna. Forseti Alþingis telur að lögin þarfnist endurskoðunar.

bls. 43

FréttirHátekjulistinn 2024

5

Fyrrverandi forsætisráðherra græðir á ritstörfum

Þingmennska og bókaútgáfa geta gefið vel af sér eins og sjá má á hátekjulista Heimildarinnar í ár. Fjármagnstekjur Katrínar Jakobsdóttur voru tæpar 14 milljónir króna á síðasta ári en þær skýrast af höfundarréttargreiðslum fyrir bókina Reykjavík sem hún skrifaði með Ragnari Jónassyni árið áður.

bls. 43

FréttirHátekjulistinn 2024

Laun borgarfulltrúa of há eða lág?

Ekki eru allir á sama máli hvað laun borgarfulltrúa varðar. Oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík telur að launin séu eðlileg miðað við ábyrgð og vinnuálag en oddviti Sósíalistaflokksins segir að þau séu of há – sérstaklega þegar launin eru skoðuð í samhengi við laun þeirra sem starfa fyrir borgina í mikilvægum ábyrgðarstörfum.

bls. 44

AðsentGuðmundur Ingi Guðbrandsson

Efnahagspólitík sem stuðlar að félagslegu réttlæti

Skattkerfið er langáhrifamesta tæki samfélagsins til að auka jöfnuð og sanngirni í samfélaginu.

bls. 47

AðsentJóhann Páll Jóhannsson

1

Lokum ehf-gatinu og tryggjum jafnræði í skattheimtu

Með lagabreytingum mætti auka jafnræði í skattheimtu og styrkja tekjustofna hins opinbera.

bls. 50

AðsentÞorgerður Katrín Gunnarsdóttir

Þau sem ekkert bítur á

Ríkisstjórnin stendur alltaf og fyrst og fremst vörð um sérhagsmuni sinna bakhjarla.

bls. 52

AðsentÞórhildur Sunna Ævarsdóttir

Ríkisstjórn ríka fólksins

Sigurður Ingi Jóhannsson er um leið að gefa þeim ranghugmyndum undir fótinn að almenningur og láglaunafólk beri raunar mesta ábyrgð á erfiðu efnahagsástandi.

bls. 54

AðsentSandra B. Franks

Vaxandi eignaójöfnuður og húsnæðisvandi unga fólksins

Stjórnvöld verða að spyrja sig hvort það sé réttlætanlegt að viðhalda kerfi sem gerir fjármagnseigendum kleift að safna auði á kostnað almennings.

bls. 56

AðsentMaríanna H. Helgadóttir

Mannauður er gulls ígildi

Þó forstjóri beri ábyrgðina á fyrirtækinu þá er það oft svo að háskólamenntaðir sérfræðingar bera í sameiningu hitann og þungan af verðmætasköpuninni sem verður hjá fyrirtækinu.

bls. 58

FréttirHátekjulistinn 2024

1

Eldri kynslóðir með tekjur á við nokkur prósent af landsframleiðslu

Meirihluti þeirra sem tróna efst á hátekjulista Heimildarinnar eru eldri en 50 ára. Þegar listanum er skipt eftir kynslóðabilum má sjá að uppgangskynslóðin og hin svonefnda X-kynslóð voru samanlagt með tekjur sem voru nálega fimm prósent af vergri landsframleiðslu í fyrra.

bls. 60

AðsentSigríður Dögg Auðunsdóttir

1

Öll græða á öflugri blaðamennsku

Hvar sem við röðumst á tekjulistann eigum við það sameiginlegt að njóta góðs af faglegri blaðamennsku sem greinir kjarna máls með hagsmuni almennings að leiðarljósi, skrifar formaður BÍ.

bls. 62

Skóli lífsins

2

Peningar eru eins og fíkniefni

Að eiga of mikið af peningum líkir Bubbi Morthens við fyrsta skiptið sem hann tók kókaín. Tilfinningin var ólýsanleg en kom aldrei aftur. „Þetta er sú tilfinning sem fólk verður fyrir þegar það eignast fyrstu 100 milljónirnar og svo er aldrei nóg.“ Peningar sem slíkir hafa kennt honum að það er enga hamingju að finna í of mikið af peningum.

bls. 64

Fólkið í borginni

Fór í hjartastopp umkringd fimm læknum

Anna Sigríður Björnsdóttir sjúkraliði var á vakt á skurðstofunni fyrir 30 árum þegar hún fór í hjartastopp. Læknar á skurðstofunni komu henni til bjargar og Anna Sigríður óttast ekki að sagan endurtaki sig, þó það geti hæglega gerst. Hún málar til að hreinsa hugann.

bls. 64

BakpistillDagur Hjartarson

2

Út fyrir endimörk alheimsins

Dagur Hjartarson skrifar um glapræðið sem það er að hagkerfið okkar sé drifið áfram af tálsýninni um endalausan hagvöxt.