Úr blaðinu á vefnum

Heimildin #55

17. maí 2024

Efni úr blaðinu bætist smám saman við á vefnum, en sumt birtist aðeins í blaðinu sjálfu. Allt blaðið er á síðu þess.

bls. 2–3

Fréttir

Borgin sökuð um ráðríki og samráðsleysi gagnvart íbúum í Laugardal

Ákvörðun Reykjavíkurborgar um að falla frá áformum um viðhald og uppbyggingu á viðbyggingum við grunnskóla í Laugardalnum hefur vakið hörð viðbrögð meðal margra sem koma að málinu sem saka borgaryfirvöld um svik og sýndarmennsku. Nú til að reisa nýjan skóla sem mun þjónusta nemendur á unglingastigi frá skólunum þremur.

bls. 4

Fréttir

Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“

Bjarni Benediktsson forsætisráðherra vill ekki kalla þá lífverði, öryggisverðina sem fylgja honum hvert fótmál. „Þeir eru nokkuð góðir í að vera ósýnilegir þannig að ég geti sinnt mínum störfum,“ segir hann. Áhættumat vegna öryggis ráðherra ríkisstjórnar Íslands er í sífelldri endurskoðun, samkvæmt embætti ríkislögreglustjóra.

bls. 4

Allt af létta

„Konukot er til og ég þarf ekki að láta bjóða mér hvað sem er“

Þórey Einardóttir hlaut mannréttindaverðlaun Reykjavíkurborgar fyrir störf sín í þágu heimilislausra kvenna.

bls. 6

Fréttir

Flóttafólki fækkað um meira en 60 prósent milli ára

Haldi sú þróun í komu flóttafólks sem verið hefur það sem af er ári áfram mun kostnaður hins opinbera vegna þjónustu við umsækjendur um vernd dragast saman um sjöunda milljarð króna milli ára.

bls. 6–7

FréttirFatlað fólk beitt nauðung

Úttekt og úrbætur til að Akureyrarbær „geri ekki mistök“ í þjónustu við fatlaða

Velferðarráð Akureyrarbæjar hefur falið sviðsstjóra velferðarsviðs að láta gera óháða úttekt á verkferlum bæjarfélagsins þegar kemur að réttindagæslu fyrir fatlað fólk og að í kjölfarið verði gerðar tillögur að úrbótum. Málið var tekið fyrir á fundi ráðsins í kjölfar fjölmiðlaumfjöllunar um mál Sveins Bjarnasonar sem bjó í læstri íbúð á vegum Akureyrarbæjar í fimmtán ár.

bls. 6

Fréttir

Vilja hærri auðlindagjöld og komugjöld á ferðamenn

ASÍ segir að sambandið styðji að ráðist verði í endurskoðun á gjaldtöku ferðamanna, veiðigjalda og fiskeldisgjaldi með hækkun auðlindagjalda og að komugjöld verði sett á ferðamenn.

bls. 7

Fréttir

Sýnileiki lögreglu hverfi verði niðurskurður að veruleika

Í dag eru að jafnaði 20 almennir lögreglumenn að störfum á hverjum degi á höfuðborgarsvæðinu. Það er sami fjöldi og var eingöngu í Reykjavík árið 2007.

bls. 8–9

Fréttir

Erlendar veðmálasíður herja á íslensk börn og ungmenni

Erlend veðmálafyrirtæki hafa á undanförnum árum verið í mikilli sókn á íslenskum spilamarkaði. Auglýsingar frá fyrirtækjunum má sjá víða á samfélagsmiðlum og öðrum vefsíðum. Lítið sem ekkert eftirlit er haft með tengslum slíkra auglýsinga og aukinni spilamennsku meðal ungmenna hér á landi. Íslensk stjórnvöld virðast vera máttlaus gagnvart þróuninni en starfsemin fer fram handan lögsögu þeirra.

8 mín. lestur

bls. 12–13

AfhjúpunDýr skyldi Haraldur allur

Ráðherrum ítrekað bent á að gjöf Haraldar stæðist ekki skoðun

Upplýsingar úr fjármálaráðuneytinu styðja ekki þá fullyrðingu Bjarna Benediktssonar að ráðuneytið teldi ríkislögreglustjóra hafa haft heimild til „útfærslu samninga“ sem sagðir eru gjafagjörningar. Í ráðuneytinu voru þvert á móti verulegar efasemdir um að samkomulagið stæðist. Ráðuneytisstjóri í dómsmálaráðuneytinu og lögreglustjórar töldu rétt að skoða hvort Haraldur hefði brotið lög.

11 mín. lestur

bls. 14–15

LeiðariÞórður Snær Júlíusson

Er það að gefa að minnsta kosti hálfan milljarð góð meðferð opinbers fjár?

Fyrrverandi ríkislögreglustjóri með sterk flokkspólitísk tengsl tók ákvörðun um að gera vel við nána samstarfsmenn sína rétt áður en þeir fóru á eftirlaun og rétt áður en hann þurfti að semja um starfslok. Kostnaðurinn við þessa ákvörðun er að minnsta kosti rúmlega 500 milljónir króna og skattgreiðendur bera hann. Tveir núverandi ráðherrar voru kolrangstæðir í yfirlýsingum sínum um málið að mati Hæstaréttar og núverandi dómsmálaráðherra getur ekki fengið sig til að biðja um rannsókn á því.

bls. 15

PistillSif Sigmarsdóttir

Fimm ráð til að rífa sig upp af rassinum

Vitneskjan um endanleikann er ein helsta driffjöður mannkyns.

bls. 16–17

FréttirForsetakosningar 2024

Þurfti að ná hrifningarbylgju og halda henni út í mánuð

Heimildin ræddi við fyrrverandi forsetaframbjóðendurna Andra Snæ Magnason rithöfund og Þóru Arnórsdóttur fjölmiðlakonu um það hvernig það er að bjóða sig fram en ná ekki kjöri. Þóra segir að hún hefði átt að standa sig betur. Andri telur baráttuna ganga út á að ná hrifningarbylgju og halda henni út í mánuð.

bls. 18–21

Viðtal

Ójöfnuður kemur okkur öllum við

Alma Möller landlæknir segir að stjórnvöld og samfélagið allt þurfi að horfast í augu við að hér ríki ójöfnuður í heilsu. Rannsóknir sýna að lífsgæði og lífslíkur þeirra sem búa við efnahagslegan skort eru minni en þeirra sem ná vel endum saman. Alma segir mikilvægast að hlúa að börnum sem alist upp í fátækt. „Því ef fólk fær vont start í lífinu þá á það sér kannski ekki viðreisnar von.“

17 mín. lestur

bls. 19

Fréttir

„Þetta snýst um að gera vel við börn“

Alma Möller, landlæknir segir að fátækt erfist eins og áföll. Stjórnvöld og samfélagið allt þurfi að hjálpast að við að bæta aðstæður þeirra sem minnst beri úr býtum. Sá hópur glími frekar við langvinna sjúkdóma sem geti dregið verulega úr lífsgæðum og stytt líf þeirra. „Við þurfum að horfast í augu við þetta og byrja á að huga að börnunum.“

bls. 19–21

Fréttir

Þríbrotið glerþak

Alma Möller, landlæknir segir að enn sé talað öðruvísi til karla en kvenna og að konur fái enn spurningar sem karlar myndu aldrei fá. Óréttlætið sé víða. Alma hefur þrisvar sinnum verið ráðin í störf sem aðeins karlar höfðu gegnt á undan henni.

bls. 20

Fréttir

Aukinn einkarekstur: „Ég hef líka áhyggjur af þessu“

Alma Möller, landlæknir segir að líkt og forstjóri Landspítalans hafi hún áhyggjur af aukinni einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu. Áhyggjurnar snúist fyrst og fremst að því að ef við sofnum á verðinum geti aukin útvistun heilbrigðisþjónustu leitt til meiri ójöfnuðar á Íslandi. Þá verði að gæta sérstaklega að því að veikja ekki Landspítalann.

bls. 21

Fréttir

„Umræðan er oft mjög óvægin“

Alma Möller, landlæknir segir að mönnunarskortur innan heilbrigðiskerfisins orsaki vítahring sem geti komið niður á gæðum meðferðar og öryggi sjúklinga. Starfsfólk sé alltaf að gera sitt besta og að umræðan í samfélaginu sé stundum óvægin.

bls. 22–25

ReynslaErla María Markúsdóttir

Hjúkkan sem reyndi að bjarga mér á bráðamóttökunni – og sagði svo upp

Fyrir tveimur árum, upp á dag, dvaldi ég á biðstofu á bráðamóttökunni í rúmar fimm klukkustundir án þess að hitta lækni. Hjúkrunarfræðingurinn sem reyndi að koma mér inn í kerfið gat það ekki. Hún gaf sjálf upp vonina og sagði upp.

bls. 26

Eitt og annað

Á hraða snigilsins

Hægagangur og umferðartafir kosta Dani árlega fjármuni sem svara til 620 milljarða íslenskra króna. Umferðin á vegum landsins hefur nær þrefaldast á tiltölulega fáum árum og útlit fyrir að hún aukist enn frekar á næstu árum. Vegakerfið ræður ekki við aukninguna.

bls. 27

Erlent

Tröllaher Svíþjóðardemókrata ógnar minnihlutastjórn Svíþjóðar

TV4 afhjúpaði umfangsmikla notkun Svíþjóðardemókrata á tröllaverksmiðjum á samfélagsmiðlum til að dreifa falsfréttum og ófrægja pólitíska andstæðinga flokksins. Ríkisstjórn Svíþjóðar stendur höllum fæti í kjölfarið.

bls. 28

Þekking

Veiran sem valhoppar milli dýra

Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin telur tilefni til að fylgjast vel með útbreiðslu fuglaflensuveiru í bandarískum kúm. Veirurnar lifa ekki í mjólk dýranna en gætu nýtt tækifærið til stökkbreytinga í stórum skrokkum þeirra.

bls. 30

Spurningaþrautin

Spurningaþraut Illuga 17. maí 2024 — Hvaða dýr er þetta? — og 16 aðrar spurningar

Hér geta lesendur spreytt sig á spurningaþraut Illuga Jökulssonar sem birtist í tölublaði Heimildarinnar 17. maí.

bls. 31

Flækjusagan

Fyrir móðurlandið! Fyrir Stalín! Fyrir Leníngrad!

Fyrir viku sagði hér frá mannskæðasta sjóslysi sögunnar þegar nærri 4.400 manns fórust með ferjunni Doñu Paz. En meira en helmingi fleiri dóu þegar sovéski kafbáturinn S-13 réðist á lokadögum síðari heimsstyrjaldar gegn þýsku farþegaskipi.

bls. 32–33

Viðtal

„Við göngum ekki í einhverju panikki um firðina“

Í friðsælli náttúru Hornstranda ganga 16 konur í björtum appelsínugulum stuttermabolum „með bíó á bakinu“. Þær eru hugsi yfir neikvæðri þróun í umhverfismálum og áhrifum mannsins á móður náttúru. En samt brosa þær og hlæja, valhoppa jafnvel. Því þær eru að vinna í því að hafa áhrif.

9 mín. lestur

bls. 34

Skóli lífsinsHaukur Már Helgason

Orð gróa

Þrætur eru ekki einskis virði, það hefur Haukur Már Helgason lært. „Einhvern veginn þurfa orðin að komast um.“ Og orð gróa.

bls. 36

Fólkið í borginni

Ég hefði getað dáið alveg nokkrum sinnum

„Ég var alveg ... – mig langar ekki að segja heimskur krakki – en ég var alltaf að meiða mig.“ Sylvía Ósk Sigþórsdóttir rifjar upp æskuminningar.

bls. 36

BakpistillLára Guðrún Jóhönnudóttir

Þrílita Bomban sem annast sinn græna reit

Hún lifir lífinu á eigin forsendum. Rútína er hennar ástartungumál og hún gengur um veröldina með sitt meðfædda sjálfstraust. Enginn veit hvað hún er gömul í raun og veru þó ýmsar kenningar séu á kreiki. Hún þarf ekki vegabréf og hefur engan kosningarétt. Hún býr við talsvert áreiti vegna einstakrar fegurðar og hennar lipru hreyfingar, sem eru ávallt með tilþrifum,...

bls. 37–39

Greining

Popúlísk aðferð til að ná eyrum óöruggra karla

Popúlistar karlmennskunnar njóta sívaxandi vinsælda. Í spjalli Skoðanabræðra við Patrik Atlason virtist ljóst að konur eigi að tilheyra hlutverki hefðbundinnar húsmóður á meðan að karlinn sér fyrir tekjum heimilisins. Ungir karlmenn eru stöðugt áreittir af algóryþmum samfélagsmiðla með predikurum goðsagnakenndrar karlmennsku, endalausu klámi og óraunhæfum markmiðum sem grafa undan sjálfsvitund þeirra.

12 mín. lestur

bls. 39

Gagnrýni

Allt er þegar þrennt er – Samtímaóp

Leikhúsgagnrýnandi Heimildarinnar spáir í líðan landans í grein um þrjú verk sem hafa verið á fjölunum þessa dagana og birta einhvers konar ástand. Það eru verkin: Óperan hundrað þúsund í Kassa Þjóðleikhússins, And Björk, of course … á Nýja sviði Borgarleikhússins og Á rauðu ljósi í Þjóðleikhúskjallaranum.

Úttekt

Íslenska útrásin í bresku elliheimilin

Fjárfestahópur sem Kvika setti saman hefur á síðustu árum verið eigandi breskra elliheimila. Forsvarsmenn elliheimilisins hafa komið hingað til lands til að mæla fyrir aukinni einkavæðingu í velferðarþjónustu á Íslandi. Kvika sjálf, og þar með íslenskir lífeyrissjóðir, er hluthafi í elliheimilunum sem skiluðu arðsemi umfram væntingar á síðasta ári.

9 mín. lestur

SpottiðGunnar Karlsson